Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 166

Devanagari script

नावनीतं कुजो लिंगं नाम चापि करालकम् । तार्क्ष्य ओदनलिंगं च हर्यक्षेति हि नाम च

Transliteration

nāvanītaṃ kujo liṃgaṃ nāma cāpi karālakam | tārkṣya odanaliṃgaṃ ca haryakṣeti hi nāma ca

Translation

కుజుడు నవనీతమయ లింగాన్ని చేసి దానికి ‘కరాళక’ అని పేరు పెట్టాడు. తార్క్ష్యుడు ఓదనమయ లింగాన్ని నిర్మించి నిజంగా దానికి ‘హర్యక్ష’ అని నామం పెట్టాడు.

Word by Word

• नवनीतम्: fresh butter
• नवनीतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नवनीत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; द्रव्य-नाम (butter)

• कुजः: Kuja (Mars)
• कुजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Sambandha/Name-apposition
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (quotative/‘by name’)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अपि: also
• अपि: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अपि-कारक (also)

• करालकम्: Karālaka (a name)
• करालकम्: Name (Apposition to liṅga)
• Type: Noun
• Root: करालक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; नाम-रूपेण

• तार्क्ष्यः: Tārkṣya (Garuḍa)
• तार्क्ष्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तार्क्ष्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• ओदन-लिङ्गम्: rice-porridge liṅga
• ओदन-लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ओदन (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समास

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• हर्यक्ष-इति: “Haryakṣa” (thus)
• हर्यक्ष-इति: Name/Quotation
• Type: Indeclinable
• Root: हर्यक्ष (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
• Form: इति-प्रयोगः; हर्यक्ष-शब्दः उद्धृत-नाम

• हि: indeed
• हि: Emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle; emphasis/indeed)

• नाम: by name
• नाम: Sambandha/Name-apposition
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नाम-शब्दः (quotative/‘by name’)

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Kuja (Mars), intense and ruddy, fashions a butter liṅga named Karālaka; Tārkṣya (Garuḍa), golden-winged, forms a rice liṅga named Haryakṣa, both set upon leaf plates before a shrine.

Characters & Entities

• Kuja
• Karālaka
• Tārkṣya (Garuḍa)
• Haryakṣa
• Śiva (Liṅga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Offerings (naivedya) and simple substances become exalted when dedicated to Śiva with reverence.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No named tīrtha appears in this verse segment.

What ritualistic prescription is mentioned?

Naivedya-like substances (butter, cooked rice) are implied as worship-materials, without procedural detail.