Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 88

Devanagari script

धर्म उवाच । पृथुश्रोणि विशालाक्षि क्षामोदरि शुभानने । क्रीतः स्वरूपसंपत्त्या त्वयाहं देहि मे रहः

Transliteration

dharma uvāca | pṛthuśroṇi viśālākṣi kṣāmodari śubhānane | krītaḥ svarūpasaṃpattyā tvayāhaṃ dehi me rahaḥ

Translation

ధర్ముడు పలికెను—హే పృథుశ్రోణీ, విశాలాక్షీ, క్షామోదరీ, శుభాననే! నీ రూపసంపదచేత నేను కొనబడినవాడినివలె ఉన్నాను; నాకు రహస్యముగా ఏకాంత దర్శనము దయచేయుము.

Word by Word

• धर्मः: Dharma
• धर्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: dharma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vac (वच्, धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• पृथु-श्रोणि: O broad-hipped one
• पृथु-श्रोणि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: pṛthu (प्रातिपदिक) + śroṇi (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; कर्मधारयः: 'पृथ्वी श्रोणिः यस्याः' (broad-hipped)

• विशाल-अक्षि: O large-eyed one
• विशाल-अक्षि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: viśāla (प्रातिपदिक) + akṣi (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः (large-eyed)

• क्षाम-उदरि: O slender-waisted one
• क्षाम-उदरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: kṣāma (प्रातिपदिक) + udarī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः (slender-waisted/with thin belly)

• शुभ-आनने: O fair-faced one
• शुभ-आनने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: śubha (प्रातिपदिक) + ānana (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः (beautiful-faced)

• क्रीतः: (I am) bought/ensnared
• क्रीतः: Kriya (Predicate/क्रियासमर्थ)
• Type: Adjective
• Root: √krī (क्री, धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि/भावे: 'bought/ensnared' (predicative)

• स्वरूप-संपत्त्या: by (your) beauty
• स्वरूप-संपत्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: svarūpa (प्रातिपदिक) + saṃpatti (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: 'स्वरूपस्य संपत्त्या' (by the wealth of beauty/form)

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr (Agent in passive sense/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• देहि: give
• देहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √dā (दा, धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; सर्वनाम

• रहः: privacy/secrecy
• रहः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: rahas (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Dharma

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Āśrama-locus within Kāśī narrative

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: Dharma addresses the maiden with a string of epithets—broad-hipped, large-eyed, slender-waisted, fair-faced—hands folded yet gaze intent, asking for a private meeting; the maiden stands poised, guarded.

Characters & Entities

• Dharma
• Maiden (daughter of Vedaśiras)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even exalted beings can be moved by desire; Purāṇic narrative often uses such moments to foreground restraint, propriety, and the governance of kāma by dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the episode remains embedded in the Kāśī-khaṇḍa’s sacred narrative environment.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is direct speech expressing desire and requesting a private meeting.