Adhyaya 8

Verse 1

अगस्त्य उवाच । किं चकार हरः स्कंद मंदराद्रिगतस्तदा । विलंबमालंबयति तस्मिन्नपि गजानने

అగస్త్యుడు పలికెను— ఓ స్కందా! అప్పుడు మందర పర్వతానికి వెళ్లిన హరుడు (శివుడు) ఏమి చేసెను, గజాననుడు (గణేశుడు) ఇంకా ఆలస్యం చేస్తుండగా?

Verse 2

स्कंद उवाच । शृण्वगस्त्य कथां पुण्यां कथ्यमानां मयाधुना । वाराणस्येकविषयामशेषाघौघनाशिनीम्

స్కందుడు పలికెను— ఓ అగస్త్యా! ఇప్పుడు నేను చెప్పుచున్న ఈ పుణ్యకథను వినుము; ఇది వారాణసీ విషయమై, సమస్త పాపప్రవాహాన్ని నశింపజేయునది।

Verse 3

करींद्रवदने तत्र क्षेत्रवर्येऽविमुक्तके । विलंबभाजित्र्यक्षेण प्रैक्षिक्षिप्रमधोक्षजः

అక్కడ అవిముక్తమనే శ్రేష్ఠ క్షేత్రంలో, గజాననుడు ఆలస్యం చేయుచుండగా, అధోక్షజుడు (విష్ణువు) త్రినేత్రుడైన మహేశ్వరుని వైపు త్వరగా దృష్టి పెట్టెను।

Verse 4

प्रोक्तोथ बहुशश्चेति बहुमानपुरःसरम् । तथा त्वमपि माकार्षीर्यथा प्राक्प्रस्थितैः कृतम्

ఆయన గౌరవపూర్వకంగా పలికెను—“ఇది నిజంగా అనేకసార్లు చెప్పబడింది. కాబట్టి నీవు కూడా భిన్నంగా చేయకుము; ముందుగా బయలుదేరినవారు చేసినట్లే చేయుము।”

Verse 5

श्रीविष्णुरुवाच । उद्यमः प्राणिभिः कार्यो यथाबुद्धि बलाबलम् । परं फलंति कर्माणि त्वदधीनानि शंकर

శ్రీ విష్ణువు పలికెను—“ప్రాణులు తమ బుద్ధి ప్రకారం బలాబలాలను విచారించి ప్రయత్నం చేయవలెను; కాని కర్మల పరమ ఫలము, ఓ శంకరా, నీ అధీనమే।”

Verse 6

अचेतनानि कर्माणि स्वतंत्राः प्राणिनोपि न । त्वं च तत्कर्मणां साक्षी त्वं च प्राणिप्रवर्तकः

“కర్మలు జడమైనవి; ప్రాణులు కూడా నిజంగా స్వతంత్రులు కారు. ఆ కర్మలకు సాక్షి నీవే, ప్రాణులను ప్రవర్తింపజేసేవాడూ నీవే।”

Verse 7

किंतु त्वत्पादभक्तानां तादृशी जायते मतिः । यया त्वमेव कथयेः साध्वनेनत्वनुष्ठितम्

“కానీ నీ పాదభక్తులలో అటువంటి బుద్ధి జన్మిస్తుంది; దాని వల్ల నీవే స్వయంగా—‘ఇది ఇతడు సద్భావంతో, యథావిధిగా ఆచరించాడు’ అని ప్రకటిస్తావు।”

Verse 8

यत्किंचिदिह वै कर्मस्तोकं वाऽस्तोकमेव वा । तत्सिद्ध्यत्येव गिरिश त्वत्पादस्मृत्यनुष्ठितम्

ఇక్కడ చేయబడే ఏ కార్యమైనా—చిన్నదైనా పెద్దదైనా—హే గిరీశా! నీ పవిత్ర పాదస్మరణతో ఆచరించబడితే అది నిశ్చయంగా సిద్ధిస్తుంది।

Verse 9

सुसिद्धमपि वै कार्यं सुबुद्ध्यापि स्वनुष्ठितम् । अत्वत्पदस्मृतिकृतं विनश्यत्येव तत्क्षणात्

సుబుద్ధితో సక్రమంగా నిర్వహించిన, బాగా సిద్ధమైన కార్యమూ—నీ పాదస్మరణ లేకుండా చేయబడితే—అదే క్షణంలో నశిస్తుంది।

Verse 10

शंभुना प्रेषितेनाद्य सूद्यमः क्रियते मया । त्वद्भक्तिसंपत्तिमतां संपन्नप्राय एव नः

ఈ రోజు శంభువు ఆజ్ఞతో నేను హృదయపూర్వక ప్రయత్నం చేస్తున్నాను; నీ భక్తిసంపద కలిగినవారికి విజయము దాదాపు నిశ్చితమే।

Verse 11

अतीव यदसाध्यं स्यात्स्वबुद्धिबलपौरुषैः । तत्कार्यं हि सुसिद्धं स्यात्त्वदनुध्यानतः शिव

స్వబుద్ధి, బలం, పురుషార్థాలతో అత్యంత అసాధ్యమైనదైనా—హే శివా!—నీ అనుధ్యానంతో అది సంపూర్ణంగా సిద్ధిస్తుంది।

Verse 12

यांति प्रदक्षिणीकृत्य ये भवंतं भवं विभो । भवंति तेषां कार्याणि पुरोभूतानि ते भयात्

ప్రభు భవుడైన నిన్ను—హే విభో!—ప్రదక్షిణ చేసి ముందుకు సాగేవారికి, వారి కార్యాలు నీ మహిమకు భయపడినట్లుగా ముందే సిద్ధమై ఎదురుగా నిలుస్తాయి।

Verse 13

जातं विद्धि महादेव कार्यमेतत्सुनिश्चितम् । काशीप्रावेशिकश्चिंत्य शुभलग्नोदयः परम्

హే మహాదేవా, తెలుసుకొనుము—ఈ కార్యము నిశ్చయముగా సిద్ధమైంది. కాశీలో ప్రవేశించుటకు పరమ శుభలగ్నము ఉదయించింది; సందేహము చేయకుము.

Verse 14

अथवा काशिसंप्राप्तौ न चिंत्यं हि शुभाशुभम् । तदैव हि शुभः कालो यदैवाप्येत काशिका

లేదా కాశీని చేరినప్పుడు శుభాశుభాలను విచారించనక్కరలేదు; ఎందుకంటే కాశికా లభించిన ఆ క్షణమే స్వయంగా శుభకాలము.

Verse 15

शंभुं प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य च पुनःपुनः । प्रतस्थेऽथ सलक्ष्मीको मंदराद्गरुडध्वजः

శంభువును ప్రదక్షిణ చేసి, పునఃపునః నమస్కరించి, లక్ష్మీ సమేతుడైన గరుడధ్వజుడు విష్ణువు అప్పుడు మందర పర్వతం నుండి బయలుదేరెను.

Verse 16

दृशोरतिथितां नीत्वा विष्णुर्वाराणसीं ततः । पुंडरीकाक्ष इत्याख्यां सफलीकृतवान्मुदा

అనంతరం విష్ణువు వారాణసీని తన నేత్రాలకు అతిథిగా చేసుకొని (దర్శించి) ఆనందముతో ‘పుండరీకాక్ష’ అనే నామాన్ని సార్థకముగా నెరవేర్చెను.

Verse 17

गंगावरणयोर्विष्णुः संभेदे स्वच्छमानसः । प्रक्षाल्य पाणिचरणं सचैलः स्नातवानथ

గంగా-వరుణా సంగమంలో, స్వచ్ఛమనస్సుగల విష్ణువు చేతులు పాదాలు కడిగి, ఆపై వస్త్రాలతోనే అక్కడ స్నానము చేసెను.

Verse 18

तदाप्रभृति तत्तीर्थं पादोदकमितीरितम् । पादौ यदादौ शुभदौ क्षालितौ पीतवाससा

అప్పటినుంచి ఆ తీర్థం “పాదోదకము” అని ప్రసిద్ధి పొందింది; ఎందుకంటే ఆది మొదట అక్కడే పీతాంబరధారి విష్ణువు శుభపాదాలు ప్రక్షాళితమయ్యాయి।

Verse 19

तत्र पादोदके तीर्थे ये स्नास्यंतीह मानवाः । तेषां विनश्यति क्षिप्रं पापं सप्तभवार्जितम्

ఇక్కడ పాదోదక తీర్థంలో స్నానం చేసే మనుష్యుల ఏడు జన్మలలో కూడబెట్టిన పాపం త్వరగా నశిస్తుంది।

Verse 20

तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा दत्त्वा चैव तिलोदकम् । सप्तसप्त तथा सप्त स्ववंश्यांस्तारयिष्यति

అక్కడ శ్రాద్ధం చేసి తిలోదకాన్ని సమర్పించే పురుషుడు తన వంశంలోని ఏడు-ఏడు మరియు మరొక ఏడు—అంతటి తరాలను తరింపజేస్తాడు।

Verse 21

गयायां यादृशी तृप्तिर्लभ्यते प्रपितामहैः । तीर्थे पादोदके काश्यां तादृशी लभ्यते ध्रुवम्

గయలో పితృదేవతలకు లభించే తృప్తి ఏదైతే ఉందో, కాశీలోని పాదోదక తీర్థంలో కూడా నిశ్చయంగా అదే తృప్తి లభిస్తుంది।

Verse 22

कृतपादोदक स्नानं पीतपादोदकोदकम् । दत्तपादोदपानीयं नरं न निरयः स्पृशेत्

పాదోదకంలో స్నానం చేసి, ఆ పాదోదక జలాన్ని త్రాగి, అదే పాదోదకాన్ని పవిత్ర పానీయంగా దానమిచ్చినవానిని నరకం స్పర్శించదు।

Verse 23

विष्णुपादोदके तीर्थे प्राश्य पादोदकं सकृत् । जातुचिज्जननीस्तन्यं न पिबेदिति निश्चितम्

విష్ణు-పాదోదక తీర్థంలో ఒక్కసారి అయినా పాదోదకాన్ని ఆచమించినవాడు, ఇకపై ఎప్పటికీ తల్లి స్తన్యాన్ని (పాలు) త్రాగకూడదని నిశ్చయము.

Verse 24

सचक्र शालग्रामस्य शंखेन स्नापितस्य च । अद्भिः पादोदकस्यांबु पिबन्नमृततां व्रजेत्

చక్రచిహ్నిత శాలగ్రామాన్ని శంఖంతో స్నానింపజేసిన జలమే పాదోదకము; ఆ పాదోదక జలాన్ని పానము చేసినవాడు అమృతత్వాన్ని పొందును.

Verse 25

विष्णुपादोदके तीर्थे विष्णुपादोदकं पिबेत् । यदि तत्सुधया किं नु बहुकालीनयातया

విష్ణు-పాదోదక తీర్థంలో విష్ణువు పాదోదకాన్ని పానము చేయాలి; అది స్వయంగా సుధా (అమృతం) అయితే, చాలా కాలం నిల్వచేసిన ‘అమృతం’ ఎందుకు?

Verse 26

काश्यां पादोदके तीर्थे यैः कृता नोदकक्रियाः । जन्मैव विफलं तेषां जलबुद्बुद सश्रियाम्

కాశీలోని పాదోదక తీర్థంలో జలక్రియలు చేయని వారు, నీటి బుడగలవలె క్షణభంగురమైన శోభ కలవారైనా, వారి జన్మమే వ్యర్థమగును.

Verse 27

कृतनित्यक्रियो विष्णुः सलक्ष्मीकः सकाश्यपिः । उपसंहृत्य तां मूर्तिं त्रैलोक्यव्यापिनीं तथा

విష్ణువు నిత్యక్రియలను పూర్తిచేసి, లక్ష్మీతో కూడి కాశ్యపునితో సహా, త్రిలోకవ్యాపినైన ఆ రూపాన్ని అప్పుడు ఉపసంహరించెను.

Verse 28

विधाय दार्षदीं मूर्तिं स्वहस्तेनादिकेशवः । स्वयं संपूजयामास सर्वसिद्धिसमृद्धिदाम्

ఆదికేశవుడు తన స్వహస్తాలతో రాతి విగ్రహాన్ని నిర్మించి, తానే దానిని సంపూజించాడు—ఆ మూర్తి సమస్త సిద్ధులు, మంగళసమృద్ధిని ప్రసాదించేది.

Verse 29

आदिकेशवनाम्नीं तां श्रीमूर्तिं पारमेश्वरीम् । संपूज्य मर्त्यो वैकुंठं मन्यते स्वगृहांगणम्

‘ఆదికేశవ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన ఆ పరమేశ్వరీ శ్రీమూర్తిని విధిగా సంపూజించిన మానవుడు, తన ఇంటి ప్రాంగణాన్నికూడా వైకుంఠమేనని భావిస్తాడు.

Verse 30

श्वेतद्वीप इति ख्यातं तत्स्थानं काशिसीमनि । श्वेतद्वीपे वसंत्येव नरास्तन्मूर्तिसेवकाः

కాశీ సీమలోని ఆ స్థలం ‘శ్వేతద్వీపం’ అని ప్రసిద్ధి; ఆ మూర్తి సేవకులైన మనుష్యులు నిజంగా శ్వేతద్వీపంలోనే నివసిస్తారు.

Verse 31

क्षीराब्धिसंज्ञं तत्रान्यत्तीर्थं केशवतोग्रतः । कृतोदकक्रियस्तत्र वसेत्क्षीराब्धिरोधसि

అక్కడ కేశవుని ముందర ‘క్షీరాబ్ధి’ అనే మరో తీర్థం ఉంది; అక్కడ జలక్రియలు చేసి క్షీరాబ్ధి తీరంలో నివసించాలి.

Verse 32

तत्र श्राद्धं नरः कृत्वा गां दत्त्वा च पयस्विनीम् । यथोक्तसर्वाभरणां क्षीरोदे वासयेत्पितॄन्

అక్కడ శ్రాద్ధం చేసి, శాస్త్రోక్తంగా సమస్త ఆభరణాలతో అలంకరించిన పాలు ఇచ్చే ఆవును దానం చేస్తే, అతడు పితృదేవతలను క్షీరోదలోకంలో సంతృప్తిగా నివసింపజేస్తాడు.

Verse 33

एकोत्तरशतं वंश्यान्नवेत्पायस कर्दमम् । क्षीरोदरोधः पुण्यात्मा भक्त्या तत्रैकधेनुदः

క్షీరోద తీరమున పుణ్యాత్ముడు భక్తితో అక్కడ ఒక్క గోవును దానం చేసినచో, అతని వంశములో నూట ఒక పితృదేవతలు పాయసం‑హవిస్సులవలె తృప్తి పొందుదురు।

Verse 34

बह्वीश्च नैचिकीर्दत्त्वा श्रद्धयात्र सदक्षिणाः । शय्योत्तरांश्च प्रत्येकं पितॄंस्तत्र सुवासयेत्

అక్కడ శ్రద్ధతో యథోచిత దక్షిణతో అనేక నైచికీ దానాలు ఇచ్చి, శయ్యలు మరియు అదనపు దానాలు సమర్పిస్తే, ఆ పుణ్యలోకంలో ప్రతి పితృదేవత సుఖంగా నివసించును।

Verse 35

क्षीरोदाद्दक्षिणे तत्र शंखतीर्थमनुत्तमम् । तत्रापि संतर्प्यपितॄन्विष्णुलोकेमहीयते

క్షీరోదకు దక్షిణమున అక్కడ అనుత్తమమైన శంఖతీర్థము ఉంది. అక్కడ కూడా పితృదేవతలను సంతర్పించితే మనిషి విష్ణులోకంలో గౌరవింపబడును।

Verse 36

तद्याम्यां चक्रतीर्थं च पितॄणामपि दुर्लभम् । तत्रापि विहितश्राद्धो मुच्यते पैतृकादृणात्

దాని దక్షిణమున చక్రతీర్థము ఉంది; అది పితృదేవతలకు కూడా దుర్లభము. అక్కడ విధివిధానంగా శ్రాద్ధం చేసినవాడు పితృఋణం నుండి విముక్తుడగును।

Verse 37

तत्संन्निधौ गदातीर्थं विष्वगाधिनिबर्हणम् । तारणं च पितॄणां वै कारणं चैनसां क्षये

దాని సమీపమున గదాతీర్థము ఉంది; అది లోతుగా పాతుకున్న క్లేశాలను నిర్మూలించును. ఇది నిజంగా పితృదేవతల తారణకూ, పాపక్షయానికీ కారణము।

Verse 38

पद्मतीर्थं तदग्रे तु तत्र स्नात्वा नरोत्तमः । पितॄन्संतर्प्य विधिना पद्मयानेव हीयते

దాని ముందర పద్మతీర్థము ఉంది. అక్కడ స్నానము చేసి నరోత్తముడు విధివిధానంగా పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి, పద్మవిమానమున ఎక్కినవాడివలె ప్రస్థానమగును.

Verse 39

तत्रैव च महालक्ष्म्यास्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । स्वयं यत्र महालक्ष्मीः स्नाता त्रैलोक्यहर्षदा

అక్కడే మహాలక్ష్మీ తీర్థము ఉంది, అది త్రిలోకములలో ప్రసిద్ధము—అక్కడ స్వయంగా మహాలక్ష్మీ స్నానము చేసి త్రిలోకానందదాయినిగా నిలిచింది.

Verse 40

तत्र तीर्थे कृतस्नानो दत्त्वा रत्नानि कांचनम् । पट्टांबराणि विप्रेभ्यो न लक्ष्म्या परिहीयते

ఆ తీర్థంలో స్నానము చేసి, రత్నాలు, బంగారం, మంచి పట్టు వస్త్రాలు బ్రాహ్మణులకు దానం చేస్తే, అతని లక్ష్మీ ఎప్పుడూ క్షీణించదు.

Verse 41

यत्रयत्र हि जायेत तत्रतत्र समृद्धिमान् । पितरोपि हि सुश्रीकास्तस्य स्युस्तीर्थगौरवात्

అతడు ఎక్కడెక్కడ జన్మించినా అక్కడక్కడ సమృద్ధిమంతుడవుతాడు; ఆ తీర్థ మహిమవల్ల అతని పితృదేవతలు కూడా శ్రీసంపన్నులగుదురు.

Verse 42

तत्रास्ति हि महालक्ष्म्या मूर्तिस्त्रैलोक्यवंदिता । तां प्रणम्य नरो भक्त्या न रोगी जायते क्वचित्

అక్కడ మహాలక్ష్మీ మూర్తి ఉంది, అది త్రిలోకములచే వందింపబడినది. భక్తితో ఆమెకు నమస్కరించిన నరుడు ఎప్పుడూ రోగిగా జన్మించడు.

Verse 43

नभस्य बहुलाष्टम्यां कृत्वा जागरणं निशि । समभ्यर्च्य महालक्ष्मीं व्रती व्रतफलं लभेत्

నభస్య (భాద్రపద) మాసపు బహుళాష్టమి నాడు రాత్రి జాగరణ చేసి, మహాలక్ష్మీని విధివిధానంగా ఆరాధించిన వ్రతధారి వ్రతఫలాన్ని సంపూర్ణంగా పొందుతాడు।

Verse 44

तार्क्ष्य तीर्थं हि तत्रास्ति तार्क्ष्यकेशवसन्निधौ । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या संसाराहिं न पश्यति

అక్కడ తార్క్ష్య-కేశవ సన్నిధిలో తార్క్ష్య తీర్థం ఉంది. అక్కడ భక్తితో స్నానం చేసినవాడు సంసారమనే సర్పాన్ని ఇక చూడడు।

Verse 45

तदग्रे नारदं तीर्थं महापातकनाशनम् । ब्रह्मविद्योपदेशं च प्राप्तवान्यत्र नारदः

దాని ముందర నారద తీర్థం ఉంది; అది మహాపాతకనాశకం—అక్కడే నారదుడు బ్రహ్మవిద్యోపదేశాన్ని పొందాడు।

Verse 46

तत्र स्नातो नरः सम्यग्ब्रह्मविद्यामवाप्नुयात् । केशवात्तेन तत्रोक्तः काश्यां नारदकेशवः

అక్కడ సమ్యకంగా స్నానం చేసినవాడు బ్రహ్మవిద్యను పొందుతాడు. అందుకే కాశీలో అక్కడి కేశవుడు ‘నారద-కేశవ’ అని ప్రసిద్ధి పొందాడు।

Verse 47

अर्चयित्वा नरो भक्त्या देवं नारदकेशवम् । जनन्या जठरं पीठमध्यास्ते न कदाचन

భక్తితో దేవుడు నారద-కేశవుని ఆరాధించినవాడు ఇక ఎప్పటికీ తల్లి గర్భంలో పడడు; ప్రసవపీఠంపై కూడా శయించడు।

Verse 48

प्रह्लादतीर्थं तस्याग्रे यत्र प्रह्लादकेशवः । तत्र श्राद्धादिकं कृत्वा विप्णुलोके महीयते

ఆ (క్షేత్రం) ముందర ప్రహ్లాదతీర్థం ఉంది; అక్కడ ప్రహ్లాదకేశవుడు సన్నిధానంగా ఉన్నాడు. అక్కడ శ్రాద్ధాది కర్మలు చేసినవాడు విష్ణులోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 49

आंबरीषमहातीर्थमघघ्नं तस्य सन्निधौ । तत्रौदकीं क्रियां कुर्वन्निष्कालुष्यं लभेन्नरः

దాని సమీపంలో పాపనాశకమైన అఘఘ్న ఆంబరీష మహాతీర్థం ఉంది. అక్కడ జలక్రియలు ఆచరించినవాడు కలుషరహిత పవిత్రతను పొందుతాడు.

Verse 50

आदित्यकेशवः पूज्य आदिकेशव पूर्वतः । तस्य संदर्शनादेव मुच्यते चोच्चपातकैः

ఆదికేశవుని తూర్పున ఉన్న ఆదిత్యకేశవుడు పూజనీయుడు. ఆయన దర్శనమాత్రంతోనే మనిషి ఘోర పాపాల నుండికూడా విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 51

दत्तात्रेयेश्वरं तीर्थं तत्रैवादिगदाधरः । पितॄन्संतर्प्य तत्रैव ज्ञानयोगमवाप्नुयात्

అక్కడ దత్తాత్రేయేశ్వర తీర్థం ఉంది; అక్కడే ఆదిగదాధరుడు కూడా సన్నిధానంగా ఉన్నాడు. అక్కడ పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి మనిషి జ్ఞానయోగాన్ని పొందుతాడు.

Verse 52

भृगुकेशवपूर्वेण तीर्थं वै भार्गवं परम् । तत्र स्नातो नरः प्राज्ञो भवेद्भार्गववत्सुधीः

భృగుకేశవుని తూర్పున పరమమైన భార్గవతీర్థం ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసిన జ్ఞాని మనిషి భార్గవునివలె పండితుడై వివేకవంతుడవుతాడు.

Verse 53

तत्र वामनतीर्थं च प्राच्यां वामनकेशवात् । पूजयित्वा च तं विष्णुं वसेद्वामनसन्निधौ

అక్కడ వామనకేశవునికి తూర్పున వామనతీర్థము ఉంది. ఆ విష్ణువును విధిగా పూజించి వామనసన్నిధిలో భక్తితో నివసించవలెను.

Verse 54

नरनारायणं तीर्थं नरनारायणात्पुरः । तत्र तीर्थे कृतस्नानो नरो नारायणो भवेत्

నరనారాయణుని ముందుగా నరనారాయణతీర్థము ఉంది. ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి నారాయణసదృశుడై (దివ్య మంగళగుణాలతో) ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 55

यज्ञवाराह तीर्थं च तदग्रे पापनाशनम् । प्रतिमज्जनतस्तत्र राजसूय क्रतोः फलम्

దాని ముందుగా పాపనాశకమైన యజ్ఞవారాహతీర్థము కూడా ఉంది. అక్కడ పునఃపునః మునిగితే రాజసూయ యాగఫలం లభిస్తుంది.

Verse 56

विदारनारसिंहाख्यं तत्र तीर्थं सुनिर्मलम् । स्नातो विदारयेत्तत्र पापं जन्मशतार्जितम्

అక్కడ విదారనరసింహమనే అత్యంత నిర్మలమైన తీర్థము ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసినవాడు వంద జన్మలలో కూడిన పాపాన్ని చీల్చి నశింపజేస్తాడు.

Verse 57

गोपिगोविंद तीर्थं च गोपिगोविंदपूर्वतः । स्नात्वा तत्र समभ्यर्च्य विष्णुं विष्णुप्रियो भवेत्

గోపిగోవిందునికి తూర్పున గోపిగోవిందతీర్థము కూడా ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసి, విష్ణువును శ్రద్ధతో అర్చించి, విష్ణుప్రియుడవుతాడు.

Verse 58

तीर्थं लक्ष्मीनृसिंहाख्यं गोपिगोविंद दक्षिणे । न लक्ष्म्या त्यज्यते क्वापि तत्तीर्थं परिमज्जनात्

గోపీగోవిందుని దక్షిణాన లక్ష్మీ-నృసింహమనే తీర్థం ఉంది. ఆ తీర్థంలో పరిమజ్జన స్నానం చేసినవాడిని లక్ష్మీ (అనుగ్రహం, సౌభాగ్యం) ఎప్పుడూ ఎక్కడా విడిచిపెట్టదు.

Verse 59

तदग्रे शेषतीर्थं च शेषमाधवसन्निधौ । तर्पितानां पितॄणां च यत्र तृप्तिर्न शिष्यते

దాని ముందర శేషమాధవ సన్నిధిలో శేషతీర్థం ఉంది. అక్కడ పితృదేవతలకు తర్పణం అర్పిస్తే వారి తృప్తి ఎప్పటికీ తగ్గదు; నిలకడగా సంపూర్ణంగా ఉంటుంది.

Verse 60

शंखमाधवतीर्थं च तदवाच्यां सुनिर्मलम् । कृतोदको नरस्तत्र भवेत्पापोपि निर्मलः

అక్కడ శంఖమాధవ తీర్థం కూడా ఉంది; అది అత్యంత నిర్మలమని ప్రసిద్ధం. అక్కడ ఉదకకర్మ/స్నానం చేసిన మనిషి పాపభారంతో ఉన్నా నిర్మలుడవుతాడు.

Verse 61

तदग्रे च हयग्रीवं तीर्थं परमपावनम् । तत्र स्नात्वा हयग्रीवं केशवं परिपूज्य च

దాని తరువాత పరమపావనమైన హయగ్రీవ తీర్థం ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసి హయగ్రీవరూప కేశవుని విధివిధానంగా పూజించాలి.

Verse 62

पिंडं च तत्र निर्वाप्य हयग्रीवस्य सन्निधौ । हायग्रीवीं श्रियं प्राप्य समुच्येत सपूर्वजः

అక్కడ హయగ్రీవుని సన్నిధిలో పిండదానం చేసి, హయగ్రీవుడు ప్రసాదించే శ్రీ (సంపద, అనుగ్రహం) పొందినవాడు, తన పూర్వజులతో కూడి ఉద్ధరింపబడతాడు/ఉన్నతస్థితిని పొందుతాడు.

Verse 63

स्कंद उवाच । प्रसंगतो मयैतानि तीर्थानि कथितानि ते । भूमौ तिलांतरायां यत्तत्र तीर्थान्यनेशः

స్కందుడు పలికెను—ప్రసంగవశాత్తు నేను నీకు ఈ తీర్థములను చెప్పితిని. ఓ ప్రభూ, భూమిపై ‘తిలాంతరాయా’ అనే ఆ ప్రాంతమందు అనేకానేక తీర్థములు ఉన్నవి.

Verse 64

पातालं गमितः पूर्वं हरिणा विक्रमैस्त्रिभिः । वृत्तवानपि वै वृत्रः सुत्राम्णा विनिसूदितः

పూర్వము హరి తన త్రివిక్రమములైన మూడు అడుగులతో పాతాళమును చేరెను; అలాగే మహాబలవంతుడైన వృత్రుడును సుత్రాముడు (ఇంద్రుడు) చేత వినాశింపబడెను.

Verse 65

उद्दिष्टानां तु तीर्थानामेतेषां कलशोद्भव । नाममात्रमपि श्रुत्वा निष्पापो जायते नरः । इदानीं प्रस्तुतं विप्र शृणु वक्ष्यामि तेग्रतः । वैकुंठनाथो यच्चक्रे शंखचक्रगदाधरः

ఓ కలశోద్భవా (అగస్త్యా), సూచింపబడిన ఈ తీర్థముల పేర్లు మాత్రమే వినినచో నరుడు పాపరహితుడగును. ఇప్పుడు, ఓ విప్రా, ప్రస్తుత విషయమును వినుము; శంఖచక్రగదాధరుడైన వైకుంఠనాథుడు చేసిన కార్యమును నీ ముందర నేను చెప్పుదును.

Verse 66

तस्यां मूर्तौ समावेश्य कैशव्यामथ केशवः । शंभोः कार्ये कृतमना अंशांशांशेन निर्गतः

అప్పుడు కేశవుడు ఆ కైశవీ మూర్తిలో లీనమై, శంభువు కార్యసిద్ధికి మనస్సు పెట్టి, తన శక్తి యొక్క అంసానికీ అంసానికీ అంసమాత్రముతో బయలుదేరి ప్రత్యక్షమయ్యెను.

Verse 67

अगस्त्य उवाच । अंशांशांशेन निश्चक्रे कुतो भोश्चक्रपाणिना । क्व निर्गतं च हरिणा प्राप्य काशीं षडानन

అగస్త్యుడు పలికెను—ఓ షడాననా, చక్రపాణి (విష్ణువు) ఆ అంసానికీ అంసానికీ అంసమాత్రముతో ఎక్కడి నుండి బయలుదేరి ప్రత్యక్షమయ్యెను? కాశీని చేరిన తరువాత హరి ఎక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యెను?

Verse 68

स्कंद उवाच । सामस्त्येन यदर्थं न निर्गतं विष्णुना मुने । ब्रुवे तत्कारणमिति क्षणमात्रं निशामय

స్కందుడు పలికెను— ఓ మునీ! విష్ణువు సంపూర్ణంగా ఎందుకు నిష్క్రమించలేదో దాని కారణం చెబుతాను; క్షణమాత్రం శ్రద్ధగా వినుము।

Verse 69

संप्राप्य पुण्यसंभारैः प्राज्ञो वाराणसीं पुरीम् । न त्यजेत्सर्वभावेन महालाभैरपीरितः

పుణ్యసంచయములచే వారాణసీ పురిని పొందిన జ్ఞాని, దానిని హృదయపూర్వకంగా ఎప్పుడూ విడువకూడదు; మహాలాభములకైనా ప్రలోభింపకూడదు।

Verse 70

अतः प्रतिकृतिः स्वीया तत्र काश्यां मुरारिणा । प्रतितस्थे कलशजस्तोकांशेन च निर्गतम्

అందుచేత కాశీలో మురారి (విష్ణువు) తన స్వీయ ప్రతిరూపాన్ని స్థాపించాడు; కలశజుడు (అగస్త్యుడు) కూడా స్వల్పాంశమాత్రమే నిష్క్రమించాడు, పూర్తిగా కాదు।

Verse 71

किंचित्काश्या उदीच्यां च गत्वा देवेन चक्रिणा । स्वस्थित्यै कल्पितं स्थानं धर्मक्षेत्रमितीरितम्

కాశీకి ఉత్తరంగా కొద్దిగా వెళ్లి, చక్రధారి దేవుడు తన నివాసార్థం ఒక స్థానాన్ని నిర్మించాడు; అది ‘ధర్మక్షేత్రం’ అని ప్రసిద్ధి।

Verse 72

ततस्तु सौगतं रूपं शिश्राय श्रीपतिः स्वयम् । अतीव सुंदरतरं त्रैलोक्यस्यापिमोहनम्

అప్పుడు శ్రీపతి స్వయంగా ‘సౌగత’ రూపాన్ని ధరించాడు—అత్యంత సుందరమైనది, త్రిలోకములను కూడా మోహింపజేసేది।

Verse 73

श्रीः परिव्राजिका जाता नितरां सुभगाकृतिः । यामालोक्य जगत्सर्वं चित्रन्यस्तमिवास्थितम्

శ్రీ (లక్ష్మీ) అత్యంత శుభలావణ్యముతో పరివ్రాజికగా అవతరించింది. ఆమెను దర్శించగానే సమస్త జగత్తు చిత్రంలో వ్రాసినట్లే ఆశ్చర్యంతో నిశ్చలమైంది.

Verse 74

विश्वयोनिं जगद्धात्रीं न्यस्तहस्ताग्रपुस्तकाम् । गरुत्मानपि तच्छिष्यो जातो लोकोत्तराकृतिः

ఆ విశ్వయోని, జగద్ధాత్రి—వంగిన చేతి అగ్రభాగంలో గ్రంథాన్ని ధరించిన ఆమెకు—గరుడుడుకూడా శిష్యుడై లోకాతీత రూపాన్ని పొందాడు.

Verse 75

अत्यद्भुत महाप्राज्ञो निःस्पृहः सर्ववस्तुषु । गुरुशुश्रूषणपरो न्यस्तहस्ताग्रपुस्तकः

అతడు అత్యద్భుతుడు, మహాప్రాజ్ఞుడు, సమస్త విషయాలలో నిస్పృహుడు. గురుశుశ్రూషలో నిమగ్నుడై, వంగిన చేతి అగ్రంలో గ్రంథాన్ని ధరించేవాడు.

Verse 76

अपृच्छत्परमं धर्मं संसारविनिमोचकम् । आचार्यवर्यं सौम्यास्यं प्रसन्नात्मानमुत्तमम्

సంసార విమోచకమైన పరమధర్మాన్ని తెలుసుకోవాలని, సౌమ్యముఖుడు, ప్రసన్నాత్ముడు, ఆచార్యశ్రేష్ఠుడైన ఉత్తమ గురువును అతడు ప్రశ్నించాడు.

Verse 77

धर्मार्थशास्त्रकुशलं ज्ञानविज्ञानशालिनम् । सुस्वरं सुपदव्यक्ति सुस्निग्धमृदुभाषिणम्

ఆ గురువు ధర్మార్థశాస్త్రాలలో నిపుణుడు, జ్ఞానవిజ్ఞానసంపన్నుడు; మధురస్వరుడు, పదవ్యక్తి స్పష్టమైనవాడు, స్నిగ్ధంగా మృదువుగా పలికేవాడు.

Verse 78

स्तंभनोच्चाटनाकृष्टि वशीकर्मादिकोविदम् । व्याख्यानसमयाकृष्ट पक्षिरोमांचकारिणम्

అతడు స్థంభన, ఉచ్చాటన, ఆకర్షణ, వశీకరణ మొదలైన క్రియల్లో నిపుణుడు; ఉపన్యాసం ప్రారంభించగానే పక్షులూ ఆకర్షితులై రోమాంచితులయ్యేవి.

Verse 79

पीततद्गीतपीयूष मृगपूगैरुपासितम् । महामोदभराक्रांत वातचांचल्यहारिणम्

అతని గీతామృతాన్ని త్రాగిన జింకల గుంపులు అతనిని సేవించేవి; మహానందంతో నిండిపోయి వారి గాలిలాంటి చంచల మనస్సు శాంతించేది.

Verse 80

वृक्षैरपि पतत्पुष्पच्छलैःकृतसमर्चनम् । ततःप्रोवाच पुण्यात्मा पुण्यकीर्तिः स सौगतः

చెట్లు కూడా పడే పుష్పాల నెపంతో సమ్యక్ ఆరాధన చేసినట్లుగా కనిపించాయి. అప్పుడు పుణ్యాత్ముడు—పుణ్యకీర్తి అనే సౌగతుడు—మాట్లాడడం ప్రారంభించాడు.

Verse 81

शिष्यं विनयकीर्तिं तं महाविनयभूषणम्

ఆ శిష్యుడు వినయకీర్తి మహా వినయం, శాసనంతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు.

Verse 82

रत्नाकरे रत्नसंख्या संख्याविद्भिरपीष्यते । लिंगप्रतिष्ठा पुण्यस्य न तु संख्येति लिख्यते

రత్నసముద్రంలో రత్నాల సంఖ్యను లెక్కగణించే వారు కూడా అంగీకరిస్తారు; కానీ శివలింగ ప్రతిష్ఠ పుణ్యాన్ని సంఖ్యగా వ్రాయలేరు.

Verse 83

अनादिसिद्धः संसारः कर्तृकर्मविवर्जितः । स्वयं प्रादुर्भवेदेष स्वयमेव विलीयते

సంసారం అనాదిసిద్ధమైనది, కర్తా–కర్మరహితమైనది. ఇది తానే ఉద్భవించి తానే లయమవుతుంది.

Verse 84

ब्रह्मादिस्तंबपर्यंतं यावद्देहनिबंधनम् । आत्मैवैकेश्वरस्तत्र न द्वितीयस्तदीशिता

బ్రహ్మ నుండి గడ్డి మొన వరకు, దేహబంధం ఉన్నంతవరకు—అక్కడ ఆత్మనే ఏకైశ్వరుడు; దాని తప్ప రెండవ అధిపతి లేదు.

Verse 85

यद्ब्रह्मविष्णुरुद्राद्यास्तथाख्या देहिनामिमाः । आख्या यथास्मदादीनां पुण्यकीर्त्यादिरुच्यते

దేహధారులైనవారికి ‘బ్రహ్మ’, ‘విష్ణు’, ‘రుద్ర’ మొదలైన పేర్లు ఉన్నట్లే, మనలాంటి వారికి కూడా ‘పుణ్యకీర్తి’ మొదలైన పేర్లు లోకవ్యవహారంలో చెప్పబడతాయి.

Verse 86

देहो यथा स्मदादीनां स्वकालेन विलीयते । ब्रह्मादि मशकांतानां स्वकालाल्लीयते तथा

మనలాంటి వారి దేహం తన కాలంలో లయమయ్యేలా, బ్రహ్మ నుండి దోమ వరకు అందరి దేహాలు కూడా తమ తమ కాలం వచ్చినప్పుడు లయమవుతాయి.

Verse 87

विचार्यमाणे देहेस्मिन्नकिंचिदधिकं क्वचित् । आहारो मैथुनं निद्रा भयं सर्वत्र यत्समम्

ఈ దేహాన్ని విచారించి చూచినప్పుడు ఎక్కడా ఏదీ అధికమని కనిపించదు; ఆహారం, మైథునం, నిద్ర, భయం—ఇవి అన్నింటిలో సమానమే.

Verse 88

निजाहारपरीमाणं प्राप्य सर्वोपि देहभृत् । सदृशीमेव संतृप्तिं प्राप्नुयान्नाधिकेतराम्

ప్రతి దేహధారి తనకు తగిన ఆహార-పరిమాణాన్ని పొందినపుడు, దానికి తగిన తృప్తినే పొందును; అంతకుమించి గాని భిన్నంగా గాని కాదు।

Verse 89

यथा वितृषिताः स्याम पीत्वा पेयं मुदा वयम् । तृषितास्तु तथान्येपि न विशेषोल्पकोधिकः

మనం ఆనందంగా పానీయం త్రాగి దాహం తీరినట్లు, ఇతర దాహార్తులకూ అలాగే తీరును; ఇందులో చిన్నా పెద్దా ప్రత్యేక భేదం లేదు।

Verse 90

संतु नार्यः सहस्राणि रूपलावण्यभूमयः । परं निधुवने काले ह्येकैवेहोपयुज्यते

రూపలావణ్యసంపన్నమైన స్త్రీలు వేలమంది ఉన్నా, రతి-కాలంలో ఇక్కడ నిజంగా ఒక్కరే సంగమానికి ఉపయుక్తమవుతుంది।

Verse 91

अश्वाः परः शताः संतु संत्वनेकेप्यनेकषाः । अधिरोहे तथाप्येको न द्वितीयस्तथात्मनः

గుర్రాలు వందకు మించి, ఎన్నో రకాలుగా ఉన్నా; ఎక్కి ప్రయాణించుటకు అయినా ఒక్కటే ఉపయోగపడుతుంది, అదే సమయంలో రెండవది కాదు।

Verse 92

पर्यंकशायिनां स्वापे सुखं यदुपपद्यते । तदेव सौख्यं निद्रायामिह भूशायिनामपि

పర్యంకంపై నిద్రించే వారికి నిద్రలో కలిగే సుఖమే, ఇక్కడ నేలపై నిద్రించే వారికి కూడా నిద్రలో అదే సుఖం కలుగుతుంది।

Verse 93

यथैव मरणाद्भीतिरस्मदादि वपुष्मताम् । ब्रह्मादिकीटकांतानां तथा मरणतो भयम्

మనలాంటి దేహధారులకు మరణభయం ఉన్నట్లే, బ్రహ్మాది నుండి అతి చిన్న కీటకాంతం వరకు అందరికీ మరణభయం ఉంటుంది।

Verse 94

सर्वेतनुभृतस्तुल्या यदि बुद्ध्या विचार्यते । इदं निश्चित्य केनापि नो हिंस्यः कोपि कुत्रचित्

వివేకబుద్ధితో విచారిస్తే సమస్త దేహధారులూ సమానమే. ఇది నిశ్చయంగా తెలుసుకొని ఎవరూ ఎక్కడా ఎవరికీ హింస చేయకూడదు।

Verse 95

धर्मो जीवदया तुल्यो न क्वापि जगतीतले । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्या जीवदया नृभिः

ఈ భూమిపై జీవదయతో సమానమైన ధర్మం మరొకటి లేదు. కనుక మనుష్యులు సర్వప్రయత్నంతో జీవదయను ఆచరించాలి।

Verse 96

एकस्मिन्रक्षिते जीवे त्रैलोक्यं रक्षितं भवेत् । घातिते घातितं तद्वत्तस्माद्रक्षेन्न घातयेत्

ఒక జీవిని రక్షిస్తే త్రిలోకమంతా రక్షించబడినట్లే; ఒక జీవిని చంపితే త్రిలోకమంతా చంపబడినట్లే. కనుక రక్షించాలి, హత్య చేయించకూడదు।

Verse 97

अहिंसा परमो धर्म इहोक्तः पूर्वसूरिभिः । तस्मान्न हिंसा कर्तव्या नरैर्नरकभीरुभिः

అహింస పరమ ధర్మమని పూర్వ ఋషులు ఇక్కడ ప్రకటించారు. కనుక నరకభయమున్న మనుష్యులు ఎప్పుడూ హింస చేయకూడదు।

Verse 98

न हिंसा सदृशं पापं त्रैलोक्ये सचराचरे । हिंसको नरकं गच्छेत्स्वर्गं गच्छेदहिंसकः

త్రిలోకములలో, చరాచర సమస్త జీవుల మధ్య, హింసతో సమానమైన పాపము లేదు. హింసకుడు నరకమునకు పోవును; అహింసకుడు స్వర్గమునకు గమనించును।

Verse 99

संति दानान्यनेकानि किं तैस्तुच्छ फलप्रदैः । अभीति दानसदृशं परमेकमपीह न

దానములు అనేకములు ఉన్నవి; కాని తుచ్ఛ ఫలమిచ్చే వాటితో ఏమి ప్రయోజనం? ఇక్కడ అభయదానముతో సమానమైన పరమ దానం ఒక్కటైనా లేదు।

Verse 100

इह चत्वारि दानानि प्रोक्तानि परमर्षिभिः । विचार्य नानाशास्त्राणि शर्मणेत्र परत्र च

ఇక్కడ పరమర్షులు అనేక శాస్త్రాలను విచారించి, ఇహలోకమునూ పరలోకమునూ క్షేమమిచ్చే నాలుగు దానములను ప్రకటించారు।

Verse 110

वृक्षांश्छित्त्वा पशून्हत्वा कृत्वा रुधिरकर्दमम । दग्ध्वा वह्नौ तिलाज्यादि चित्रं स्वर्गोऽभिलप्यते

వృక్షములను నరికివేసి, పశువులను హతమార్చి, రక్తకర్దమమును చేసి—తర్వాత అగ్నిలో నువ్వులు, నెయ్యి మొదలైనవి దహింపజేసి—వింతగా ‘స్వర్గం’నే లక్ష్యమని పలుకుతారు।

Verse 120

मुधा जातिविकल्पोयं लोकेषु परिकल्प्यते । मानुष्ये सति सामान्ये कोधमः कोथ चोत्तमः

లోకాలలో ‘జాతి-భేదం’ అనే ఈ భావన వ్యర్థంగా కల్పించబడింది. మనుష్యత సమానంగా ఉన్నప్పుడు, ఇక్కడ ఎవడు నీచుడు? ఎవడు ఉత్తముడు?

Verse 130

वंध्यानां चापि वंध्यात्वं सा परिव्राजिकाहरत् । तैस्तैश्च कार्मणोपायैरसौ भाग्यवतीः स्त्रियः

ఆ పరివ్రాజిక వంధ్య స్త్రీల వంధ్యతను కూడా తొలగించింది; నానావిధ కార్మణోపాయాలతో ఆమె స్త్రీలను భాగ్యవతులుగా చేసింది।

Verse 140

विलोक्य तं समायातं दूरादुत्कंठितो नृपः । मेने भवेद्गुरुरयं युक्तो मदुपदेशने

దూరం నుంచే అతడు వస్తున్నాడని చూసి రాజు ఉత్కంఠతో—‘ఇతడు నాకు ఉపదేశించుటకు తగిన గురువు’ అని భావించాడు।

Verse 150

अधुना गुरुरेधित्वं मम भाग्योदयागतः । राज्यं तु प्रकरोम्येवं न्यक्कृतांतकसाध्वसम्

ఇప్పుడు నా భాగ్యోదయంతో గురుమహిమ నా జీవితంలో ప్రవేశించింది; కాబట్టి యమభయాన్ని జయించి నేను ఈ విధంగా రాజ్యాన్ని పాలిస్తాను।

Verse 160

विरिंचिं सारथिं कृत्वा कृत्वा विष्णुं च पत्त्रिणम् । रथचक्रे पुष्पवंतौ प्रतोदं प्रणवात्मकम्

విరిఞ్చి (బ్రహ్మ)ను సారథిగా చేసి, విష్ణువును పత్త్రిణం (ధ్వజ/వాహనచిహ్నం)గా చేసి; రథచక్రాలు పుష్పపూరితమై, ప్రతోదం ప్రణవ (ఓం) స్వరూపమైంది।

Verse 170

इदानीं दिश मे तात कर्मनिर्मूलनक्षमम् । उपायं त्वमुपायज्ञ येन निर्वृतिमाप्नुयाम्

ఇప్పుడు, తాతా, కర్మను మూలమూలగా నిర్మూలించగల ఉపాయాన్ని నాకు చూపండి; మీరు ఉపాయజ్ఞులు, దానివల్ల నేను నిర్వృతి మరియు మోక్షాన్ని పొందగలను।

Verse 180

संख्यास्ति यावती देहे देहिनो रोमसंभवा । तावतोप्यपराधा वै यांति लिंग प्रतिष्ठया

జీవి దేహంలో ఎంతెన్ని రోమాలు పుడతాయో, శివలింగ ప్రతిష్ఠచేత అంతెన్ని అపరాధాలు నిశ్చయంగా నశిస్తాయి।

Verse 190

अहो उदर्क एतस्य न कैश्चित्प्रतिपद्यते । अस्माकमपि यद्दूरमदवीयस्तदस्य यत्

అయ్యో, దీని తుదిపరిణామాన్ని ఎవ్వరూ సరిగా గ్రహించరు. మాకు దూరంగా అనిపించేది, దీనికి మరింత దూరమే।

Verse 200

विलोक्य काशीं परितो मायाद्विजवपुर्हरिः । भूयोभूयो विचार्यापि किमत्रातीव पावनम्

హరి తన మాయచేత బ్రాహ్మణ శరీరాన్ని ధరించి కాశీని చుట్టూ చూశాడు. మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచించి—“ఇక్కడ అత్యంత పవిత్రమైనది ఏమిటి?” అని విచారించాడు।

Verse 210

अभिषिच्य महाबुद्धिः पौराञ्जानपदानपि । प्रसादीकृत्य पुण्यात्मा पुनः काशीमगान्नृपः

మహాబుద్ధిమంతుడైన రాజు అభిషేకం చేసి, పట్టణవాసులనూ గ్రామవాసులనూ ప్రసన్నుల్ని చేసి, ఆ పుణ్యాత్ముడు మళ్లీ కాశీకి వెళ్లాడు।

Verse 220

दिव्यैर्दुकूलनेपथ्यैरलंचक्रे मुदान्वितैः । त्रिनेत्रीकृतसद्भाल श्यामीकृतशिरोधरम्

దివ్య వస్త్రాలూ అలంకారాలతో ఆనందంగా అతనిని అలంకరించాడు—శుభ్రమైన నుదుటిపై త్రినేత్ర చిహ్నం పెట్టి, శిరోకేశాలను శ్యామవర్ణం చేశాడు।

Verse 229

अस्याख्यानस्य पठनाद्विष्णोरिव मनोरथाः । संपूर्णतां गमिष्यंति शंभोश्चिंतितकारिणः

ఈ పవిత్రాఖ్యానాన్ని పఠిస్తే విష్ణువలె మనోరథాలు నెరవేరుతాయి; ఎందుకంటే శంభువు చింతించినదాన్ని కార్యరూపం దాల్చే వాడు।