Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 11

Devanagari script

परिनिर्मथ्य वाग्जालं सुनिश्चित्यासकृद्बहु । इदमेकं परिज्ञातं सेव्यः सर्वेश्वरो हरिः

Transliteration

parinirmathya vāgjālaṃ suniścityāsakṛdbahu | idamekaṃ parijñātaṃ sevyaḥ sarveśvaro hariḥ

Translation

వాక్యజాలాన్ని మథించి, ఎన్నిసార్లు ఎన్నివిధాలుగా పరిశీలించిన తరువాత ఈ ఒక్క నిర్ణయం తెలిసింది—సర్వేశ్వరుడైన హరియే సేవించదగినవాడు.

Word by Word

• परिनिर्मथ्य: having thoroughly churned/examined
• परिनिर्मथ्य: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: परि + निर् + मथ् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) — अव्ययभाव; ‘मथ्’ = मन्थन/विचारण

• वाक्-जालम्: the net of words
• वाक्-जालम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक) + जाल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘वाचां जालम्’

• सुनिश्चित्य: having well ascertained
• सुनिश्चित्य: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: सु + नि + चि (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) — अव्ययभाव; ‘निश्चित्य’ = निश्चयं कृत्वा

• असकृत्: repeatedly
• असकृत्: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: असकृत् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb) — पुनःपुनः

• बहु: much/greatly
• बहु: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb) — अत्यर्थे

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र वाक्ये विषय-निर्देशः

• एकम्: one (single)
• एकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘इदम्’ इत्यस्य विशेषण

• परिज्ञातम्: has been understood
• परिज्ञातम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + ज्ञा (धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘ज्ञातम्’ = known/ascertained

• सेव्यः: to be served/worshipped
• सेव्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सेव् (धातु)
• Form: भाव्य/कर्तव्यतार्थे कृदन्त (यत्); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘सेवनीयः’

• सर्वेश्वरः: Lord of all
• सर्वेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘सर्वेषाम् ईश्वरः’

• हरिः: Hari (Viṣṇu)
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेष्य

Speaker

Vyāsa

Characters & Entities

• Vyāsa
• Hari
• Sarveśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

After deep inquiry, the verse frames devotion as decisive practice: service to the supreme Lord (Hari) is the essential conclusion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named; the verse is doctrinal, embedded in a narrative that ultimately serves the Kāśī Māhātmya context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Sevā/bhajana (devotional service and worship) of Hari is prescribed in principle, without detailing a specific rite.