Adhyaya 43

Verse 1

अगस्त्य उवाच । नर्मदेशस्य माहात्म्यं श्रुतं कल्मषनाशनम् । इदानीं कथय स्कंद सतीश्वर समुद्भवम्

అగస్త్యుడు పలికెను: కల్మషనాశకమైన నర్మదేశ మహాత్మ్యాన్ని విన్నాను. ఇప్పుడు, ఓ స్కందా, సతీశ్వరుని ఉద్భవాన్ని వివరించుము.

Verse 2

स्कंद उवाच । मित्रावरुणसंभूत कथयामि कथां शृणु यथा सतीश्वरं लिंगं काश्यामाविर्बभूव ह

స్కందుడు పలికెను—హే మిత్ర-వరుణసంభూత (అగస్త్య)! నేను కథను చెప్పుచున్నాను, వినుము; కాశీలో సతీశ్వర లింగం యథార్థంగా ఎలా అవిర్భవించెనో।

Verse 3

पुरा तताप सुमहत्तपः शतधृतिर्मुने । तपसा तेन देवेशः संतुष्टो वरदोऽभवत्

పూర్వము, ఓ మునీ, శతధృతి అత్యంత మహత్తర తపస్సు చేసెను. ఆ తపస్సుతో దేవేశ్వరుడు సంతోషించి వరదాత అయ్యెను.

Verse 4

उवाच चापि ब्रह्माणं नितरां ब्राह्मणप्रियः । सर्वज्ञनाथो लोकात्मा वरं वरय लोककृत्

అతడు బ్రహ్మతో పలికెను—బ్రాహ్మణులకు అత్యంత ప్రియుడు, సర్వజ్ఞనాథుడు, లోకాత్ముడు, లోకకర్త—‘వరము కోరుము’ అని.

Verse 5

ब्रह्मोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश वरं दास्यसि वांछितम् । तदा त्वं मे भव सुतो देवी दक्षसुताऽस्तु च

బ్రహ్మ పలికెను—హే దేవేశ! మీరు ప్రసన్నులై కోరిన వరమును ఇస్తే, మీరు నా కుమారుడవ్వాలి; దేవీ కూడా దక్షుని కుమార్తె కావాలి.

Verse 6

इति श्रुत्वा महादेवः सर्वदो ब्रह्मणो वरम् । स्मित्वा देवीमुखं वीक्ष्य प्रोवाच चतुराननम्

బ్రహ్మ వరమును విని, సర్వదాత మహాదేవుడు చిరునవ్వు నవ్వెను; దేవి ముఖమును చూచి, చతురానన బ్రహ్మతో పలికెను.

Verse 7

ब्रह्मंस्त्वद्वांछितं भूयात्किमदेयं पितामह । इत्युक्त्वा ब्रह्मणो भालादाविरासीच्छशांकभृत्

“హే బ్రహ్మన్! నీవు కోరినది నెరవేరుగాక; హే పితామహా, నీకు ఇవ్వలేనిది ఏముంది?” అని పలికి, చంద్రధారి (చంద్రశేఖరుడు) బ్రహ్ముని లలాటం నుండి ప్రాదుర్భవించాడు।

Verse 8

रुदन्स उत्तानशयो ब्रह्मणो मुखमैक्षत । ततो ब्रह्मापि तं बालं रुदंतं प्रविलोक्य च

ఏడుస్తూ ఆ శిశువు వెనుకకు పడుకొని బ్రహ్ముని ముఖాన్ని చూశాడు। అప్పుడు బ్రహ్ముడు కూడా ఆ ఏడుస్తున్న బాలుణ్ని చూసి అతనిపై దృష్టి పెట్టాడు।

Verse 9

किं मां जनकमाप्यापि त्वं रोदिषि मुहुर्मुहुः । श्रुत्वेति पृथुकः प्राह यथोक्तं परमेष्ठिना

“నన్ను తండ్రిగా పొందిన తరువాత కూడా నీవు మళ్లీ మళ్లీ ఎందుకు ఏడుస్తున్నావు?” అని వినగానే, పృథుకుడు పరమేష్ఠి (బ్రహ్ముడు) చెప్పినట్లే సమాధానం పలికాడు।

Verse 10

नाम्ने रोदिमि मे स्रष्टुर्नाम देहि पितामह । रोदनाद्रुद्र इत्याख्यां समाया डिंभको लभत्

“నాకు ఒక పేరు కావాలని ఏడుస్తున్నాను; హే స్రష్టా, హే పితామహా, నాకు పేరు ప్రసాదించండి।” ఆ ఏడుపు కారణంగా ఆ శిశువుకు “రుద్ర” అనే నామం లభించింది।

Verse 11

अगस्त्य उवाच । अर्भकत्वं गतोपीशः किं रुरोद षडानन । यदि वेत्सि तदाचक्ष्व महत्कौतूहलं हि मे

అగస్త్యుడు అన్నాడు— “హే షడానన! ప్రభువు శిశురూపం పొందినప్పటికీ ఎందుకు ఏడ్చాడు? నీకు తెలిసి ఉంటే చెప్పు; నాకు గొప్ప కుతూహలం కలిగింది।”

Verse 12

स्कंद उवाच । सर्वज्ञस्य कुमारत्वात्किंचित्किंचिदवैम्यहम् । रोदने कारणं वच्मि शृणु कुंभसमुद्भव

స్కందుడు పలికెను— సర్వజ్ఞుడు బాలరూపం ధరించినందున నేను కొద్దికొద్దిగా మాత్రమే గ్రహించగలను. అయినా ఆ రోదనకు కారణం చెబుతాను; ఓ కుంభసముద్భవా, వినుము.

Verse 13

मनसीति विचारोभूद्देवस्य परमात्मनः । बुद्धिवैभवमस्याहो वीक्षितुं परमेष्ठिनः

ఆ పరమాత్మ దేవుని మనస్సులో ఈ ఆలోచన కలిగెను— “అహో! పరమేష్ఠి బ్రహ్మ యొక్క బుద్ధి వైభవాన్ని దర్శించుదును.”

Verse 14

सत्यलोकाधिनाथस्य चतुरास्यस्य वेधसः । इत्यानंदात्समुद्भूतो वाष्पपूरो महेशितुः

సత్యలోకాధినాథుడు చతుర్ముఖుడు వేదసుడు (బ్రహ్మ) దర్శనమున మహేశ్వరునికి ఆనందం పొంగి, కన్నీటి ప్రవాహం ఉద్భవించెను.

Verse 15

अगस्त्य उवाच । किं बुद्धिवैभवं धातुः शंभुना मनसीक्षितम् । येनानंदाश्रु संभारो बाल्येप्यभवदीशितुः

అగస్త్యుడు పలికెను— ధాత (బ్రహ్మ) యొక్క ఏ ‘బుద్ధి వైభవం’ను శంభువు మనస్సులో దర్శించదలచెను? దానివల్ల ప్రభువుకు బాల్యములోనూ ఆనందాశ్రువుల సమూహం కలిగెను?

Verse 16

एतत्कथय मे प्राज्ञ सर्वज्ञानंदवर्धन । श्रुत्वागस्त्युदितं वाक्यं तारकारिरुवाच ह

“ఇది నాకు చెప్పుము, ఓ ప్రాజ్ఞా, సర్వజ్ఞానానందవర్ధనా.” అగస్త్యుని మాటలు విని తారకారి (స్కందుడు) అప్పుడు పలికెను.

Verse 17

देवे न मनसि ध्यातमिति कुंभजने मुने । विनापत्यं जनेतारं क उद्धर्तुमिह प्रभुः

ఓ కుంభజన్మ ముని అగస్త్యా! నీవు మనస్సులో దేవుని ధ్యానించలేదు. సంతానం లేకుండా వంశాన్ని నిలిపే జనకుని ఈ లోకంలో ఎవరు उद्धరించగలరు?

Verse 18

एको मनोरथश्चायं द्वितीयोयं सुनिश्चितम् । अपत्यत्वं गते चास्मिन्स्मर्तुरुत्पत्तिहारिणि

ఇది ఒక కోరిక; రెండవది కూడా దృఢ నిశ్చయం—స్మరించువాని జనన-ఉద్భవాన్ని (సంసారభవాన్ని) హరించువాడు నా సంతానమైతే, లక్ష్యం నిశ్చయంగా సిద్ధమవుతుంది.

Verse 19

क्षणंक्षणं समालोक्यमंगस्पर्शे क्षणंक्षणम् । एकशय्यासनाहारं लप्स्यतेऽनेन क्षणेक्षणे

క్షణక్షణం అతనిని దర్శిస్తాడు, క్షణక్షణం అతని దేహస్పర్శను పొందుతాడు. ఒకే శయ్య, ఒకే ఆసనం, ఒకే ఆహారం—అతనితో కలిసి ఇవన్నీ ప్రతి క్షణం లభిస్తాయి.

Verse 20

योयं न गोचरः क्वापि वाणीमनसयोरपि । स मेऽपत्यत्वमासाद्य किं न दास्यति चिंतितम्

వాక్కు, మనస్సుకూ అగోచరుడైన వాడు—అతడు నా సంతానస్థితిని పొందితే, నేను కోరినదానిలో ఏది ఇవ్వడు?

Verse 21

योऽमुं सकृत्स्पृशेज्जंतुर्योमुं पश्येत्सकृन्मुदा । न स भूयोभिजायेत भवेच्चानंदमेदुरः

ఏ జీవి అతనిని ఒక్కసారి అయినా స్పర్శిస్తే, లేదా ఆనందంతో ఒక్కసారి అయినా దర్శిస్తే—అతడు మళ్లీ జన్మించడు; ఆనందంతో నిండిపోతాడు.

Verse 22

गृहक्रीडनकं मे सौ यदि भूयात्कथंचन । तदापरस्य सौख्यस्य निधानं स्यामसंशयम्

ఏ విధంగానైనా అతడు నా ఇంట్లో నాకు చిన్న ఆటస్నేహితుడై ఉంటే, నిశ్చయంగా నేను అపూర్వ సుఖనిధిగా మారుదును।

Verse 23

विधेः समीहितं चेति नूनं ज्ञात्वा स सर्ववित् । आनंदवाष्पकलितं चक्षुस्त्रयमदीधरत्

‘ఇది విధాత సంకల్పమే’ అని నిశ్చయంగా తెలిసికొని, ఆ సర్వజ్ఞుని త్రినేత్రాలు ఆనందాశ్రువులతో నిండిపోయాయి।

Verse 24

श्रुत्वैत्यगस्तिः स्कंदस्य भाषितं पर्यमूमुदत् । ननाम चांघ्री प्रोवाच जयसर्वज्ञनंदन

స్కందుని మాటలు విని అగస్త్యుడు పరమానందించాడు. పాదాలకు నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు— “జయము, ఓ సర్వజ్ఞనందనా!”

Verse 25

विधेरपि मनोज्ञातं शंभोरपि मनोगतम् । सम्यक्चित्तं त्वया ज्ञातं नमस्तुभ्यं चिदात्मने

విధాత మనసులో మాత్రమే తెలిసినదీ, శంభువు మనసులో నిలిచినదీ—అన్నిటినీ నీవు సమ్యకంగా తెలిసికొన్నావు. చిదాత్మస్వరూపా, నీకు నమస్కారం।

Verse 26

स्कंदोपि नितरां तुष्टःश्रोतुरानंददर्शनात् । धन्योस्यगस्त्य धन्योसि श्रोतुं जानासि तत्त्वतः

శ్రోత యొక్క ఆనందాన్ని చూసి స్కందుడూ అత్యంత సంతోషించాడు. “అగస్త్యా, నీవు ధన్యుడవు—నిజంగా ధన్యుడవు; తత్త్వానుసారంగా వినడం నీకు తెలుసు” అని అన్నాడు।

Verse 27

न मे श्रमो वृथा जातो ब्रुवतस्ते पुरः कथाम् । इत्यगस्तिं समाभाष्य पुनः प्राह षडाननः

“నీ సమక్షంలో ఈ కథను చెప్పినందున నా శ్రమ వృథా కాలేదు.” అని అగస్త్యుని సంబోధించి షడాననుడు (స్కందుడు) మళ్లీ పలికెను।

Verse 28

देवे रुद्रत्वमापन्ने देवी दक्षसुताभवत् । सापि तप्त्वा तपस्तीव्रं सती काश्यां वरार्थिनी

దేవుడు రుద్రత్వాన్ని పొందినప్పుడు దేవి దక్షుని కుమార్తెగా అవతరించింది. వరం కోరుతూ ఆ సతీ కాశీలో ఘోర తపస్సు చేసింది।

Verse 30

इदं सतीश्वरं लिंगं तव नाम्ना भविष्यति । यथा मनोरथस्तेऽत्र फलितो दक्षकन्यके

“హే దక్షకన్యకా, ఈ లింగం నీ నామంతో ‘సతీశ్వర’మని ప్రసిద్ధి పొందును; ఇక్కడ నీ మనోరథం ఫలించునట్లు.”

Verse 31

तथैतल्लिंगमाराध्यान्यस्यापि हि फलिष्यति । कुमारी प्राप्स्यति पतिं मनसोपि समुच्छ्रितम्

అలాగే ఈ లింగాన్ని ఆరాధిస్తే ఇతరుల కోరికలూ తప్పక ఫలిస్తాయి; కన్య తన మనసులో ఉన్న అత్యున్నత ఆశకు తగిన భర్తను పొందుతుంది।

Verse 32

एतल्लिंगं समाराध्य कुमारोपि वरांगनाम् । यस्य यस्य हि यः कामस्तस्य तस्य हि स ध्रुवम्

ఈ లింగాన్ని విధివిధానంగా ఆరాధిస్తే యువకుడికీ శ్రేష్ఠ వధువు లభిస్తుంది. ఎవరికెవరికీ ఏ కోరికయో, వారికి అది నిశ్చయంగా సిద్ధిస్తుంది।

Verse 33

भविष्यति न संदेहः सतीश्वरसमर्चगात् । सतीश्वरं समभ्यर्च्य यो यो यं यं समीहते

సందేహమే లేదు—సతీశ్వరుని సమారాధన వలన అది నెరవేరుతుంది. సతీశ్వరుని పూజించి ఎవరు ఏ ఏ కోరికను కోరుతారో—

Verse 34

तस्य तस्य स स क्षिप्रं भविष्यति मनोरथः

—ఆ ఆ భక్తుని ఆ ఆ మనోరథం త్వరలోనే నెరవేరుతుంది.

Verse 35

इतोष्टमे च दिवसे त्वज्जनेता प्रजापतिः । मह्यं दास्यति कन्यां त्वां सफलस्ते मनोरथः । इत्युक्त्वा देवदेवेशस्तत्रैवांतर्हितोभवत्

“ఇప్పటి నుండి ఎనిమిదవ రోజున నీ తండ్రి ప్రజాపతి నిన్ను కన్యగా వివాహార్థం నాకు ఇస్తాడు; నీ కోరిక సఫలమవుతుంది.” అని చెప్పి దేవదేవేశ్వరుడు అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.

Verse 36

सापि स्वभवनं याता सती दाक्षायणी मुदा । पितापि तस्मै प्रादात्तां रुद्राय दिवसेष्टमे

సతీ దాక్షాయణీ కూడా ఆనందంతో తన గృహానికి వెళ్లింది; ఎనిమిదవ రోజున ఆమె తండ్రి ఆమెను రుద్రునికి సమర్పించాడు.

Verse 37

स्कंद उवाव । इत्थं सतीश्वरं लिंगं काश्यां प्रादुरभून्मुने । स्मरणादपि लिंगं च दद्यात्सत्त्वगुणं परम्

స్కందుడు అన్నాడు—“ఓ మునీ! ఈ విధంగా కాశీలో సతీశ్వర లింగం ప్రాదుర్భవించింది. ఈ లింగాన్ని కేవలం స్మరించినా పరమ సత్త్వగుణం (పవిత్రత, స్పష్టత) ప్రసాదిస్తుంది.”

Verse 38

रत्नेशात्पूर्वतो भागे दृष्ट्वा लिंगं सतीश्वरम् । मुच्यते पातकैः सद्यः क्रमाज्ज्ञानं च विंदति

రత్నేశుని తూర్పు భాగంలో ఉన్న సతీశ్వర లింగాన్ని దర్శించినవాడు తక్షణమే పాపముల నుండి విముక్తుడై, క్రమంగా తత్త్వజ్ఞానాన్ని పొందును।

Verse 93

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे सतीश्वरप्रादुर्भावो नाम त्रिनवतितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతి సహస్ర శ్లోకసంహితలోని చతుర్థ భాగమగు కాశీఖండ ఉత్తరార్ధంలో ‘సతీశ్వర ప్రాదుర్భావము’ అను తొంభైమూడవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।