Adhyaya 40
అగస్త్య మహర్షి పార్వతీ ఆనందంతో సంబంధమైన, ముందుగా సూచించిన పాపనాశక విషయాన్ని వివరంగా చెప్పమని కోరుతాడు. స్కందుడు గృహ్య-దైవిక సంఘటనను వివరిస్తాడు—మేనా దేవి పార్వతిని వివాహానంతర నివాసం గురించి ప్రశ్నించగా, పార్వతి శివుని సమీపించి తన నివాసాన్ని ఆయన స్వధామంలోనే ఏర్పాటు చేయమని ప్రార్థిస్తుంది. శివుడు ఆమెను హిమాలయం నుండి ఆనందవనానికి తీసుకెళ్తాడు; అది పరమానందానికి కారణమని వర్ణించబడింది. అక్కడ పార్వతీ స్వరూపం ఆనందంతో నిండిపోతుంది. ఆ క్షేత్రంలో నిరంతర ఆనందానికి మూలం ఏమిటని పార్వతి అడుగుతుంది. శివుడు చెబుతాడు—ఈ మోక్షక్షేత్రపు పంచక్రోశ పరిమితిలో లింగాలు సర్వత్రా విస్తరించి ఉన్నాయి; లింగం లేని స్థలం ఏదీ లేదు. త్రిలోకాల్లోని పుణ్యవంతులు ప్రతిష్ఠించిన ‘పరమానందరూప’ అనేక లింగాలు అక్కడ ఉన్నాయి. పార్వతి కూడా లింగప్రతిష్ఠకు అనుమతి కోరగా, శివుని సమ్మతితో మహాదేవుని సమీపంలో పార్వతీశ లింగాన్ని స్థాపిస్తుంది. ఈ లింగ దర్శనమాత్రంతో బ్రహ్మహత్య వంటి మహాపాపాలు క్షయమవుతాయి, దేహబంధనం తెగిపోతుంది. కాశీలో పూజచేస్తే సాధకుడు ‘కాశీ-లింగ’ భావాన్ని పొందీ చివరకు శివునిలో లీనమవుతాడు. ప్రత్యేక ఆచారం—చైత్ర శుక్ల తృతీయ నాడు పూజచేస్తే ఇహలోక మంగళం, పరలోక శుభగతి లభిస్తుంది. చివరగా ఫలశ్రుతి—ఈ మహాత్మ్యాన్ని వినడం వల్ల ఇహ-పర ప్రయోజనాలు సిద్ధిస్తాయి.
Shlokas
Verse 1
अगस्त्य उवाच । पार्वतीहृदयानंद पार्वतीश समुद्भवम् । कथयेह यदुद्दिष्टं भवता प्रागघापहम्
అగస్త్యుడు పలికెను—హే పార్వతీహృదయానందా, హే పార్వతీశ్వరా! మీరు పూర్వం సూచించిన పాపహర వృత్తాంతాన్ని ఇక్కడ వివరించండి।
Verse 2
स्कंद उवाच । शृण्वगस्ते यदा मेना हिमाचलपतिव्रता । गिरींद्रजां सुतामाह पुत्रि तेस्य महेशितुः
స్కందుడు పలికెను—హే అగస్త్యా, వినుము. ఒకనాడు హిమాచలుని పతివ్రత మేనా గిరీంద్రజా కుమార్తెతో ఇలా చెప్పెను—‘కుమార్తె, ఆ మహేశ్వరుని…’
Verse 3
किं स्थानं वसतिर्वा का को बंधुर्वेत्सि किंचन । प्रायो गृहं न जामातुरस्य कोपि च कुत्रचित्
‘ఆయన స్థానం ఏది, నివాసం ఎలా ఉంది? బంధువులు ఎవరు—నీకు ఏమైనా తెలుసా? సాధారణంగా ఎక్కడైనా అల్లుడి ఇల్లు ఎవరికీ తెలియదు కదా।’
Verse 4
निशम्येति वचो मातुरतिह्रीणा गिरींद्रजा । आसाद्यावसरं शंभुं नत्वा गौरी व्यजिज्ञपत्
తల్లి మాటలు విని అత్యంత సిగ్గుపడిన గిరీంద్రజా గౌరీ, అవకాశం చూసి శంభువుకు నమస్కరించి తన అభ్యర్థనను వినిపించింది।
Verse 5
मया श्वश्रूगृहं कांत गम्यमद्य विनिश्चितम् । नाथात्र नैव वस्तव्यं नय मां स्वं निकेतनम्
‘ప్రియుడా, ఈ రోజు అత్తగారి ఇంటికి వెళ్లాలని నేను నిశ్చయించుకున్నాను. హే నాథా, ఇక్కడ ఉండకూడదు—నన్ను మీ స్వనివాసానికి తీసుకెళ్లండి।’
Verse 6
गिरींद्रजागिरं श्रुत्वा गिरीश इति तत्त्ववित् । हित्वा हिमगिरिं प्राप्तो निजमानंदकाननम्
గిరిరాజుని ఆజ్ఞావాణిని విని తత్త్వవేత్త గిరీశుడు—శివుడు—హిమగిరిని విడిచి తన స్వంత ఆనందకాననమైన కాశీ ఆనందవనానికి చేరెను।
Verse 7
प्राप्यानंदवनं देवी परमानंदकारणम् । विस्मृत्य पितृसंवासं जाता चानंदरूपिणी
ఆనందవనాన్ని చేరిన దేవి—పరమానందానికి కారణభూత—తండ్రి ఇంటి నివాసాన్ని కూడా మరచి, తానే ఆనందస్వరూపిణిగా మారెను।
Verse 8
अथ विज्ञापयांचक्रे गौरी गिरिशमेकदा । अच्छिन्नानंदसंदोहः कुतः क्षेत्रेऽत्र तद्वद
అప్పుడు ఒకసారి గౌరీ గిరీశుని వినయంగా అడిగింది—“చెప్పండి, ఈ క్షేత్రంలో ఇంత అఖండ ఆనందసమూహం ఎలా నిలిచియున్నది?”
Verse 9
इति गौरीरितं श्रुत्वा प्रत्युवाच पिनाकधृक् । पंचक्रोशपरीमाणे क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिसद्मनि
గౌరీ పలుకులు విని పినాకధారి శివుడు ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చెను—“పంచక్రోశ పరిమాణమైన ఈ క్షేత్రంలో, ఇది ముక్తిధామము…”
Verse 10
तिलांतरं न देव्यस्ति विना लिंगं हि कुत्रचित् । एकैकं परितो लिंगं क्रोशं क्रोशं च यावनिः
“హే దేవీ, ఇక్కడ లింగం లేకుండా నువ్వు చెప్పగల నువ్వెంత చిన్నదైనా—నువ్వు చెప్పిన తిలంత స్థలమూ లేదు. చుట్టూ ఒక్కొక్కటిగా లింగాలే లింగాలు—క్రోశం క్రోశంగా, భూమి ఎంతవరకు విస్తరించిందో అంతవరకు।”
Verse 11
अन्यत्रापि हि सा देवि भवेदानंदकारणम् । अत्रानंदवने देवि परमानंदजन्मनि
ఇతరత్ర కూడా, ఓ దేవీ, అది నిజముగా ఆనందకారణమగును; కాని ఇక్కడ ఆనందవనములో, ఓ దేవీ, అదే పరమానంద జన్మస్థానము.
Verse 12
परमानंदरूपाणि संति लिंगान्यनेकशः । चतुर्दशसु लोकेषु कृतिनो ये वसंति हि
పరమానంద స్వరూపమైన లింగములు అనేక విధములుగా ఉన్నాయి. చతుర్దశ లోకములలో పుణ్యవంతులు నివసించుచున్నారు…
Verse 13
तैः स्वनाम्नेह लिंगानि कृत्वाऽपि कृतकृत्यता । अत्र येन महादेवि लिंगं संस्थापितं मम
వారు తమ తమ నామములతో ఇక్కడ లింగములను చేయించి కృతకృత్యులగుదురు; కాని ఓ మహాదేవీ, ఎవడు ఇక్కడ నా లింగమును స్థాపించునో…
Verse 14
वेत्ति तच्छ्रेयसः संख्यां शेषोपि न विशेषवित्
ఆ శ్రేయస్సు యొక్క పరిమాణము—దాని సంఖ్యను—ఎవరు తెలిసికొనగలరు? శేషుడుకూడా దాని సంపూర్ణ విశేషము తెలియనివాడు.
Verse 15
परिच्छेदव्यतीतस्यानंदस्य परकारणम् । अतस्त्विदं परं क्षेत्रं लिर्गैर्भूयोभिरद्रिजे
ఇది పరిమితిని అతిక్రమించిన ఆనందమునకు పరమ కారణము. అందువలన, ఓ అద్రిజే, ఇదే పరమ క్షేత్రము—మరింతగా లింగములతో సమృద్ధమైనది.
Verse 16
निशम्येति महादेवी पुनः पादौ प्रणम्य च । देह्यनुज्ञां महादेव लिंगसंस्थापनाय मे
ఇది విని మహాదేవి మరల శివుని పాదాలకు నమస్కరించి ఇలా అంది—“ఓ మహాదేవా, లింగస్థాపనకు నాకు అనుమతి ప్రసాదించండి.”
Verse 17
पत्युराज्ञां समासाद्य यच्छेच्छ्रेयः पतिव्रता । न तस्याः श्रेयसो हानिः संवर्तेपि कदाचन
భర్త అనుమతి పొందిన పతివ్రత ఏది శ్రేయస్కరమో దానిని ఆచరించవచ్చు; ఆమె పుణ్యం ఎప్పటికీ తగ్గదు—ప్రళయకాలంలో కూడా కాదు.
Verse 18
इति प्रसाद्य देवेशमाज्ञां प्राप्य महेशितुः । लिंगं संस्थापितं गौर्या महादेव समीपतः
ఈ విధంగా దేవేశ్వరుని ప్రసన్నం చేసి, మహేశ్వరుని అనుమతి పొందిన గౌరీ మహాదేవుని సమీపంలో లింగాన్ని ప్రతిష్ఠించింది.
Verse 19
तल्लिंगदर्शनात्पुंसां ब्रह्महत्यादिपातकम् । विलीयेत न संदेहो देहबंधोपि नो पुनः
ఆ లింగ దర్శనమాత్రంతోనే బ్రహ్మహత్యాది పాపాలు నిశ్చయంగా లయమవుతాయి; సందేహం లేదు. దేహబంధం కూడా మళ్లీ రాదు.
Verse 20
तत्र लिंगे वरो दत्तो देवदेवेन यः पुनः । निशामय मुने तं तु भक्तानां हितकाम्यया
ఆ లింగానికి దేవదేవుడు ప్రసాదించిన వరాన్ని వినుము, ఓ మునీ; ఇది భక్తుల హితాన్ని కోరుతూ చెప్పబడుతోంది.
Verse 21
लिंगं यः पार्वतीशाख्यं काश्यां संपूजयिष्यति । तद्देहावसितिं प्राप्य काशीलिंगं भविष्यति
కాశీలో ‘పార్వతీశ’ అని ప్రసిద్ధమైన లింగాన్ని భక్తితో పూజించువాడు, దేహాంతంలో కాశీలింగత్వాన్ని పొంది కాశీలింగమైయుండును।
Verse 22
काशीलिंगत्वमासाद्य मामेवानुप्रवेक्ष्यति । चैत्रशुक्लतृतीयायां पार्वतीशसमर्चनात्
కాశీలింగత్వాన్ని పొందినవాడు నన్నే ఏకముగా అనుప్రవేశించును; చైత్ర శుక్ల తృతీయనాడు పార్వతీశార్చన వల్ల ఈ ఫలం కలుగును।
Verse 23
इह सौभाग्यमाप्नोति परत्र च शुभां गतिम् । पार्वतीश्वरमाराध्य योषिद्वा पुरुषोपि वा
పార్వతీశ్వరుని ఆరాధించినచో, స్త్రీయైనా పురుషుడైనా—ఇహలోకంలో సౌభాగ్యాన్ని, పరలోకంలో శుభగతిని పొందును।
Verse 24
न गर्भमाविशेद्भूयो भवेत्सौभाग्यभाजनम् । पार्वतीशस्य लिंगस्य नामापि परिगृह्णतः
పార్వతీశ లింగ నామమును కూడా భక్తితో గ్రహించువాడు మళ్లీ గర్భప్రవేశం చేయడు; సౌభాగ్యపాత్రుడగును।
Verse 25
अपि जन्मसहस्रस्य पापं क्षयति तत्क्षणात् । पार्वतीशस्य माहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । ऐहिकामुष्मिकान्कामान्स प्राप्स्यति महामतिः
వెయ్యి జన్మల పాపమూ క్షణమాత్రంలో నశించును. పార్వతీశ మహాత్మ్యాన్ని శ్రవణం చేయు నరోత్తముడు, ఆ మహామతి ఇహపర లోకాలకైన కోరికల ఫలములను పొందును.
Verse 90
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे पार्वतीशवर्णनं नाम नवतितमोऽध्यायः
ఇట్లు శ్రీస్కంద మహాపురాణములో, ఏకాశీతి-సాహస్రీ సంహితలో, చతుర్థ భాగమున కాశీఖండ ఉత్తరార్ధములో “పార్వతీశ (శివ) వర్ణనం” అను తొంభైవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।