Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 26

Devanagari script

राक्षस उवाच । अनुक्रोशोस्ति यदि ते भगवंस्तापसोत्तम । स्ववृत्तांतं तदा वच्मि शृणुष्वावहितः क्षणम्

Transliteration

rākṣasa uvāca | anukrośosti yadi te bhagavaṃstāpasottama | svavṛttāṃtaṃ tadā vacmi śṛṇuṣvāvahitaḥ kṣaṇam

Translation

రాక్షసుడు అన్నాడు— ఓ భగవన్, తపస్వుల్లో శ్రేష్ఠుడా! నీకు కరుణ ఉంటే, నా వృత్తాంతాన్ని చెబుతాను; క్షణమాత్రం శ్రద్ధగా వినుము.

Word by Word

• राक्षसः: the rākṣasa
• राक्षसः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• अनुक्रोशः: compassion
• अनुक्रोशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनुक्रोश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular)

• अस्ति: is
• अस्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तबोधक-अव्यय (conditional particle)

• ते: in you / of you
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी) वा चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन (Singular); अत्र षष्ठी — 'of you/in you'

• भगवन्: O venerable one
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन (Singular)

• तापसोत्तम: O best of ascetics
• तापसोत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तापस (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास ('श्रेष्ठः तापसः'); पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)

• स्ववृत्तान्तम्: my own account/story
• स्ववृत्तान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + वृत्तान्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास ('स्वस्य वृत्तान्तः'); पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular)

• तदा: then
• तदा: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (temporal adverb)

• वच्मि: I tell
• वच्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• शृणुष्व: listen
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• अवहितः: attentive
• अवहितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अवहित (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular) — विशेषण (adjective) of implied 'त्वम्'

• क्षणम्: for a moment
• क्षणम्: Karma (Accusative of duration/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular) — कालावधि (extent of time)

Speaker

Rākṣasa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The rākṣasa speaks earnestly, palms joined, eyes lowered; the sage’s face shows compassion and readiness to hear, creating a quiet space for confession.

Characters & Entities

• Rākṣasa
• Tapasvī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Compassion creates space for truth-telling; confession before the righteous is the first step toward purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly Kāśī’s dharmic milieu, where even the fallen seek guidance through saintly compassion.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the dharmic act is attentive listening by the sage and truthful self-disclosure by the speaker.