Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 95

Devanagari script

प्रोवाच च भृशं क्रुद्धः का चिंता तव मे क्रतोः । क्रतुमुख्यानि सर्वाणि यानि कर्माणि सर्वतः

Transliteration

provāca ca bhṛśaṃ kruddhaḥ kā ciṃtā tava me kratoḥ | kratumukhyāni sarvāṇi yāni karmāṇi sarvataḥ

Translation

అప్పుడు అతడు తీవ్రమైన కోపంతో అన్నాడు—“నా యజ్ఞం గురించి నీకు ఏమి చింత? యజ్ఞంలోని ప్రధాన కర్మలన్నీ అన్ని విధాలా సక్రమంగా సిద్ధంగా ఉన్నాయి.”

Word by Word

• प्रोवाच: said, spoke forth
• प्रोवाच: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र- वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/conjunction)

• भृशम्: greatly, intensely
• भृशम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भृशम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

• क्रुद्धः: angry
• क्रुद्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रुध् (धातु) → क्रुद्ध (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्तुः (दक्षस्य) विशेषणम्

• का: what?
• का: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘चिन्ता’ इत्यस्य विशेषणम् (interrogative)

• चिन्ता: worry, concern
• चिन्ता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चिन्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तव: of you, your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• मे: of me, my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन (enclitic)

• क्रतोः: of the sacrifice, of the rite
• क्रतोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• क्रतु-मुख्यानि: principal to the sacrifice
• क्रतु-मुख्यानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: ‘क्रतोः मुख्यानि’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘कर्माणि’ इति विशेषणम्

• सर्वाणि: all
• सर्वाणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘कर्माणि’ इति विशेषणम्

• यानि: which
• यानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक-यत् (relative pronoun)

• कर्माणि: acts, rites
• कर्माणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सर्वतः: in every way, entirely
• सर्वतः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb: in every way/from all sides)

Speaker

Dakṣa (within the narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (contextual frame)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Dakṣa, face flushed with rage, gestures dismissively toward the sage; behind him the yajña-vedi is arranged with ladles, kuśa, and offerings—symbolizing ‘all is ready’ yet spiritually misaligned.

Characters & Entities

• Dakṣa
• Kratu (Yajña)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Anger and possessiveness over ritual can eclipse dharma; yajña without humility becomes spiritually fragile.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tirtha is directly named; the episode is embedded in Kāśī-khaṇḍa’s Śaiva theological landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

It references the completeness of yajña-karmas (sacrificial acts) but gives no specific prescription.