Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61
Devanagari script
दिनानि कतिचित्तत्र स्थित्वा श्येनो महामतिः । पारावतमुवाचेदं धिक्त्वां पौरुषवर्जितम्
Transliteration
dināni katicittatra sthitvā śyeno mahāmatiḥ | pārāvatamuvācedaṃ dhiktvāṃ pauruṣavarjitam
Translation
అక్కడ కొన్ని దినములు నివసించిన మహామతి శ్యేనుడు పారావతునితో ఇలా అన్నాడు— “ధిక్కారము నీకు, పౌరుషరహితుడవు!”
Word by Word
दिनानिdays
दिनानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), बहुवचन
कतिचित्some, a few
कतिचित्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकति + चित् (प्रातिपदिक/अव्यय-निपात)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case), बहुवचन; अनिश्चितसंख्या-वाचक (indefinite numeral)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
स्थित्वाhaving stayed
स्थित्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive), ‘having stayed’
श्येनःthe hawk
श्येनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्येन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
महामतिःgreat-minded, very intelligent
महामतिः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा + मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; श्येनस्य विशेषणम्
पारावतम्the pigeon/dove
पारावतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपारावत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; वाक्यवाचक (this [speech])
धिक्shame! fie!
धिक्:
Sambandha/Prayojaka (Exclamation/उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootधिक् (अव्यय)
Formअव्यय; निन्दार्थक निपात (interjection of censure)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd case), एकवचन; मध्यमपुरुष-सर्वनाम
पौरुषवर्जितम्devoid of courage/manliness
पौरुषवर्जितम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपौरुष + वर्जित (प्रातिपदिक; √वृज्/वर्ज्-आधारित क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; ‘पौरुषेण वर्जितः’ (devoid of manliness)
Speaker
Śyena (hawk)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A hawk confronts a pigeon after days in Kāśī’s sacred environs; the hawk’s posture is accusatory, the pigeon subdued, with a sense of moral trial rather than mere predation.
Characters & Entities
Ś
Śyena (hawk)P
Pārāvata (pigeon)FAQs
Cowardice is condemned when duty calls; the verse intensifies the ethical pressure to act with courage.
None explicitly; this is a moral episode within the Kāśī-khaṇḍa narrative.
None.