Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83
Devanagari script
अन्यच्चात्रैव यद्वृत्तं तद्ब्रवीमि घटोद्भव । त्रिविष्टपस्य माहात्म्यं देव्यै देवेन भाषितम्
Transliteration
anyaccātraiva yadvṛttaṃ tadbravīmi ghaṭodbhava | triviṣṭapasya māhātmyaṃ devyai devena bhāṣitam
Translation
ఓ ఘటోద్భవా! ఇక్కడే జరిగిన మరో వృత్తాంతాన్ని నేను చెబుతున్నాను—దేవుడు దేవికి పలికిన త్రివిష్టప మహాత్మ్యాన్ని.
Word by Word
अन्यत्another (thing)
अन्यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण
चand
च:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Adverbial location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphasis)
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्ध/निर्देश
वृत्तम्occurred matter/event
वृत्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्त (प्रातिपदिक; √वृत्-क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘घटितम्/वृत्तान्तः’
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (that)
ब्रवीमिI tell/say
ब्रवीमि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद; कर्तरि
घटोद्भवO Pot-born one (Agastya)
घटोद्भव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootघट + उद्भव (प्रातिपदिक; घटात् उद्भवः)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; संबोधन
त्रिविष्टपस्यof heaven (Triviṣṭapa)
त्रिविष्टपस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध
माहात्म्यम्greatness/glory
माहात्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्म/विषय
देव्यैto the Goddess
देव्यै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान (to/for)
देवेनby the God
देवेन:
Karana (Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण/कर्ता (agent in passive)
भाषितम्spoken/told
भाषितम्:
Karma (Predicate of object/कर्म-विशेषण)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे विधेय
Speaker
Skanda
Characters & Entities
S
SkandaA
Agastya (Ghaṭodbhava)Ś
Śiva (Deva)P
Pārvatī (Devī)T
TriviṣṭapaK
KāśīFAQs
Kāśī’s sanctity is validated through divine testimony—Śiva himself teaches the māhātmya to Devī.
Triviṣṭapa (likely a named sacred locale/tīrtha within Kāśī), introduced for its māhātmya.
No ritual is prescribed here; it serves as a narrative preface to the forthcoming māhātmya.