Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 5

Devanagari script

स्वयमिंद्रः स्वयं वायुः स्वयं चंद्रः स्वयं यमः । स्वयमग्निः स्वयं पाशी धनदोभूत्स्वयं बली

Transliteration

svayamiṃdraḥ svayaṃ vāyuḥ svayaṃ caṃdraḥ svayaṃ yamaḥ | svayamagniḥ svayaṃ pāśī dhanadobhūtsvayaṃ balī

Translation

ఇంద్రుడు స్వయంగా, వాయువు స్వయంగా, చంద్రుడు స్వయంగా, యముడు స్వయంగా; అగ్ని స్వయంగా, పాశధారి వరుణుడు స్వయంగా, ధనద కుబేరుడు—అందరూ అతని ఎదుట నిస్సహాయులైనట్లు అయ్యారు।

Word by Word

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक ("oneself")

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक

• वायुः: Vāyu (Wind-god)
• वायुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक

• चन्द्रः: Candra (Moon)
• चन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक

• यमः: Yama
• यमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक

• अग्निः: Agni (Fire)
• अग्निः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक

• पाशी: Pāśī (Varuṇa; the noose-bearer)
• पाशी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाशिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धनदः: Dhanada (Kubera)
• धनदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धनद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अभूत्: became
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; आत्मवाचक

• बली: powerful
• बली: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying धनदः/subject)

Speaker

Skanda

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: A litany of devas—Indra, Vāyu, Candra, Yama, Agni, Varuṇa, Kubera—each depicted as if stripped of power before the daitya’s dominance.

Characters & Entities

• Skanda
• Agastya
• Indra
• Vāyu
• Candra
• Yama
• Agni
• Varuṇa
• Kubera

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the highest worldly authorities are contingent; when dharma wanes, divine offices can be eclipsed until restoration occurs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the textual setting (Kāśīkhaṇḍa), but this verse lists deities rather than describing a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.