Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 33

Devanagari script

एतदर्थं हि देवर्षि नृपा बंदी कृता मया । अनायासेन मे प्राप्ता गृहमेषा शुभोदयात्

Transliteration

etadarthaṃ hi devarṣi nṛpā baṃdī kṛtā mayā | anāyāsena me prāptā gṛhameṣā śubhodayāt

Translation

హే దేవర్షీ! ఈ ప్రయోజనార్థమే నేను రాజులను బందీలుగా చేసితిని. ఇప్పుడు శుభోదయఫలముగా ఆమె శ్రమలేక నా గృహమునకు వచ్చెను.

Word by Word

• एतदर्थम्: for this purpose
• एतदर्थम्: Hetu/Prayojana (Purpose/हेतु-प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-भावः ‘for this purpose’ (etad-arthaḥ)

• हि: indeed
• हि: Sambandha/Discourse particle (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle)

• देवर्षि: O divine sage
• देवर्षि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; कर्मधारयः ‘divine sage’

• नृपा: the king
• नृपा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Vedic/epic variant for नृपः)

• बंदी: a captive
• बंदी: Karta (Subject complement/कर्ता-विधेय)
• Type: Noun
• Root: बन्दी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘captive woman’

• कृता: was made
• कृता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगः ‘was made’

• मया: by me
• मया: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• अनायासेन: effortlessly
• अनायासेन: Karana (Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: अनायास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘without effort’ (instrumental of manner)

• मे: for me/to me
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (Genitive/Dative sg) ‘of/to me’; अत्र षष्ठी (possessive)

• प्राप्ता: has come/been obtained
• प्राप्ता: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘has come/has been obtained’

• गृहम्: to the house
• गृहम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गन्तव्य-स्थान (goal)

• एषा: this (woman)
• एषा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• शुभोदयात्: from auspicious fortune
• शुभोदयात्: Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु-अपादान)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + उदय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘from auspicious rise/fortune’

Speaker

Daitya king (unnamed in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devarṣi

Visual Art Cues

Scene: A conqueror-king speaks to a divine seer, pointing to chained rival kings in the background; at the palace threshold, a radiant figure of ‘auspicious rise’ enters effortlessly, contrasting violence with effortless destiny.

Characters & Entities

• Devarṣi (addressed; unnamed)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Power pursued for selfish ends (capturing kings) is framed as adharma; the text highlights how ‘easy gain’ can be a deceptive turning of fate.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader setting is Kāśī in the Kāśīkhaṇḍa, but this particular verse does not name a tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.