Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92

Devanagari script

आगादिह महादेवो वृषेशो वृषभध्वजात् । बाणेश्वरस्य लिंगस्य समीपे वृषदः सदा

Transliteration

āgādiha mahādevo vṛṣeśo vṛṣabhadhvajāt | bāṇeśvarasya liṃgasya samīpe vṛṣadaḥ sadā

Translation

ఇక్కడ మహాదేవుడు వృషేశుడు, వృషభధ్వజధారి ప్రభువు ధామమునుండి వచ్చియున్నాడు. బాణేశ్వర లింగ సమీపంలో సదా నిలిచి వృష-వరము—స్థైర్యం, బలం, ఆధారం—ప్రదానం చేస్తాడు।

Word by Word

• आगात्: came
• आगात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• महादेवः: Mahādeva
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—‘महान् देवः’

• वृषेशः: Vṛṣeśa (lord of the bull)
• वृषेशः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृष + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषस्य ईशः)

• वृषभध्वजात्: from (him) whose banner is the bull
• वृषभध्वजात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: वृषभ + ध्वज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वृषभः ध्वजः यस्य) ‘from the one whose banner is a bull’

• बाणेश्वरस्य: of Bāṇeśvara
• बाणेश्वरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: बाण + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (बाणस्य ईश्वरः)

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• समीपे: near
• समीपे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: समीप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• वृषदः: Vṛṣada (name/epithet)
• वृषदः: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वृषद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषनाम (epithet)

• सदा: always
• सदा: Visheshana (Temporal modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bāṇeśvara (liṅga) vicinity; Vṛṣeśa-sannidhi

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/śrotṛs (implied)

Visual Art Cues

Scene: A liṅga shrine of Bāṇeśvara with a prominent Nandi/bull motif; Śiva’s presence suggested as a protective aura; devotees seek strength and stability, touching the threshold and offering lamps.

Characters & Entities

• Mahādeva (Śiva)
• Vṛṣeśa
• Bāṇeśvara
• Vṛṣabha-dhvaja (bull-bannered Śiva)
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is depicted as a permanent seat of Śiva’s presence, where Dharma-strength and steadfastness are bestowed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bāṇeśvara liṅga and its vicinity in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual instruction; the verse highlights Śiva’s abiding presence near Bāṇeśvara.