Adhyaya 18

Verse 1

स्कंद उवाच । अन्यच्च शृणु विप्रेंद्र वृत्तातं तत्र संभवम् । महाश्चर्यप्रजननं महापातकहारि च

స్కందుడు పలికెను—హే విప్రేంద్రా! అక్కడ సంభవించిన మరొక వృత్తాంతాన్ని వినుము; అది మహాశ్చర్యాన్ని కలిగించేది, మహాపాతకాలను హరించేదీ।

Verse 2

इत्थं कथां प्रकुर्वाणे रत्नशेस्य महेश्वरे । कोलाहलो महानासीत्त्रातत्रातेति सर्वतः

రత్నేశ మహేశ్వరుని గురించి ఈ విధంగా కథ సాగుతుండగా, అన్ని దిక్కులా ‘రక్షించండి! రక్షించండి!’ అని గొప్ప కలకలం చెలరేగింది।

Verse 3

महिषासुरपुत्रोसौ समायाति गजासुरः । प्रमथन्प्रमथान्सर्वान्निजवीर्य मदोद्धतः

మహిషాసురుని కుమారుడైన ఆ గజాసురుడు ముందుకు వస్తున్నాడు. తన శౌర్యమదంతో ఉన్మత్తుడై సమస్త ప్రమథులను నలిపి చెదరగొడుతున్నాడు।

Verse 4

यत्रयत्र धरायां स चरणं प्रमिणोति हि । अचलोल्लोलयांचक्रे तत्रतत्रास्य भारतः

హే భారతా! భూమిపై అతడు ఎక్కడెక్కడ పాదం మోపుతాడో, అక్కడక్కడ పర్వతాలకూడా ఊగి తూలేలా చేస్తాడు।

Verse 5

ऊरुवेगेन तरवः पतंति शिखरैः सह । यस्य दोर्दंडघातेन चूर्णाः स्युश्च शिलोच्चयाः

అతని తొడల వేగంతో చెట్లు శిఖరాలతో సహా కూలిపోతాయి; అతని భుజదండ ప్రహారంతో శిలాపర్వత సమూహాలు కూడా చూర్ణమవుతాయి।

Verse 6

यस्य मौलिजसंघर्षाद्घ नाव्योम त्यजंत्यपि । नीलिमानं न चाद्यापि जह्युस्तक्लेशसंगजम्

అతని కిరీటఘర్షణ వల్ల మేఘాలు ఆకాశాన్ని విడిచిపెట్టవు; అతనివల్ల కలిగిన క్లేశజనిత నీలిమను కూడా అవి ఇప్పటికీ వదలవు।

Verse 7

यस्य निःश्वाससंभारैरुत्तरंगा महाब्धयः । नद्योप्यमंदकल्लोला भवंति तिमिभिः सह

అతని నిశ్వాస గాలుల వల్ల మహాసముద్రాలు ఉప్పొంగే మహాతరంగాలతో పైకి లేస్తాయి; తిములతో కూడ నదులు కూడా ఉగ్రంగా ఉప్పొంగుతాయి।

Verse 8

योजनानां सहस्राणि नवयस्य समुच्छ्रयः । तावानेव हि विस्तारस्तनोर्मायाविनोस्य हि

ఆ మాయావంతుని ఎత్తు తొమ్మిది వేల యోజనాలు; అతని దేహ విస్తారమూ అంతే.

Verse 9

यन्नेत्रयोः पिंगलिमा तथा तरलिमा पुनः । विद्युता नोज्झ्यतेऽद्यापि सोयमायाति सत्वरः

అతని కళ్ల పింగళ కాంతి, చంచల మెరుపు—ఇప్పటికీ విద్యుత్తును మించనివి; అతడే వేగంగా వస్తున్నాడు.

Verse 10

यांयां दिशं समभ्येति सोयं दुःसह दानवः । सासा समी भवेदस्य साध्वसादिव दिग्ध्रुवम्

ఆ దుఃసహ దానవుడు ఏ దిశకు చేరువవుతాడో, ఆ దిక్కే భయంతో స్థిరమై అతనికి సమీపమైనట్లు అవుతుంది.

Verse 11

ब्रह्मलब्धवरश्चायं तृणीकृतजगत्त्रयः । अवध्योहं भवामीति स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः

బ్రహ్మ వరం పొందిన వాడు త్రిలోకాన్ని తృణప్రాయంగా ఎంచి, ‘నేను అవధ్యుడను’ అని భావిస్తాడు; స్త్రీపురుషులలో కామానికి వశుడై ఉన్నాడు.

Verse 12

ततस्त्रिशूलहेतिस्तमायांतं दैत्यपुंगवम् । विज्ञायावध्यमन्येन शूलेनाभिजघान तम्

అప్పుడు త్రిశూలాయుధధారి, ఆ దైత్యశ్రేష్ఠుడు ఇతర విధంగా అవధ్యుడని గ్రహించి, ముందుకు వస్తున్న అతనిని మరో శూలంతో ఘాతించాడు.

Verse 13

प्रोतस्तेन त्रिशूलेन स च दैत्यो गजासुरः । छत्रीकृतमिवात्मानं मन्यमानो जगौ हरम्

ఆ త్రిశూలంపై గుచ్చబడిన దైత్యుడు గజాసురుడు, తాను శివుని మీద ఎత్తి పట్టిన రాజఛత్రంలా అయ్యానని భావించి, హరుడు (శివుడు)ను ఉద్దేశించి పలికెను।

Verse 14

गजासुर उवाच । त्रिशूलपाणे देवेश जाने त्वां स्मरहारिणम् । तव हस्ते मम वधः श्रेयानेव पुरांतक

గజాసురుడు అన్నాడు—హే త్రిశూలపాణి దేవేశ్వరా! నిన్ను స్మరుడు (కాముడు)ను సంహరించినవాడిగా నేను తెలుసుకొన్నాను. హే పురాంతకా! నీ చేతిలో నా వధమే నాకు పరమ శ్రేయస్సు।

Verse 15

किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि अवधेहि ममेरितम् । सत्यं ब्रवीमि नासत्यं मृत्युंजय विचारय

నేను ఒక వినతిని తెలియజేయదలచుకున్నాను; దయచేసి నా మాట వినుము. నేను సత్యమే చెబుతున్నాను, అసత్యం కాదు; హే మృత్యుంజయా, దీనిని విచారించుము।

Verse 16

त्वमेको जगतां वंद्यो विश्वस्योपरि संस्थितः । अहं त्वदुपरिष्टाच्च स्थितोस्मी ति जितं मया

నీవొక్కడివే సమస్త లోకాలకు వందనీయుడవు, సమస్త విశ్వానికి పైగా స్థితుడవు. అయినా నేను నీపై నిలిచాను—‘నేను జయించాను’ అని భావిస్తూ।

Verse 17

धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि त्वत्त्रिशूलाग्रसंस्थितः । कालेन सर्वैर्मर्तव्यं श्रेयसे मृत्युरीदृशः

నేను ధన్యుడను, అనుగ్రహింపబడినవాడను—నీ త్రిశూలాగ్రంపై స్థితుడను. కాలానుగుణంగా అందరూ మరణించవలసిందే; కానీ ఇలాంటి మరణం పరమ శ్రేయస్సుకు దారి.

Verse 18

इति तस्य वचः श्रुत्वा देवदेवः कृपानिधिः । प्रोवाच प्रहसञ्छंभुर्घटोद्भव गजासुरम्

అతని మాటలు విని దేవదేవుడు, కరుణానిధి శంభువు చిరునవ్వుతో ఘటోద్భవ గజాసురునితో పలికెను।

Verse 19

ईश्वर उवाच । गजासुर प्रसन्नोस्मि महापौरुषशेवधे । स्वानुकूल वरं ब्रूहि ददामि सुमतेऽसुर

ఈశ్వరుడు పలికెను— ఓ గజాసురా, మహాపౌరుష నిధీ! నేను ప్రసన్నుడను. నీకు అనుకూలమైన వరం కోరుము; ఓ సుమతీ అసురా, నేను ఇస్తాను।

Verse 20

इत्याकर्ण्य स दैत्येंद्रः प्रत्युवाच महेश्वरम् । गजासुर उवाच । यदि प्रसन्नो दिग्वासस्तदा नित्यं वसान मे

ఇది విని దైత్యేంద్రుడు మహేశ్వరునికి ప్రత్యుత్తరం ఇచ్చెను. గజాసురుడు అన్నాడు— మీరు ప్రసన్నులైతే, ఓ దిగ్వాసా, నన్ను నిత్యం ధరించండి।

Verse 21

इमां कृत्तिं विरूपाक्ष त्वत्त्रिशूलाग्निपाविताम् । स्वप्रमाणां सुखस्पर्शां रणांगणपणीकृताम्

ఓ విరూపాక్షా! నీ త్రిశూలాగ్నితో పవిత్రమైన ఈ కృత్తి— తగిన ప్రమాణముతో, సుఖస్పర్శతో, రణాంగణంలో పణంగా గెలుచుకున్నది।

Verse 22

इष्टगंधिः सदैवास्तु सदैवास्त्वतिकोमला । सदैव निर्मला चास्तु सदैवास्त्वतिमंडनम्

ఇది ఎల్లప్పుడూ ఇష్టసుగంధముతో ఉండుగాక; ఎల్లప్పుడూ అత్యంత కోమలంగా ఉండుగాక. ఎల్లప్పుడూ నిర్మలంగా ఉండుగాక; ఎల్లప్పుడూ పరమ అలంకారంగా నిలుచుగాక।

Verse 23

महातपोऽनलज्वालाः प्राप्यापि सुचिरं विभो । न दग्धा कृत्तिरेषा मे पुण्यगंधनिधिस्ततः

హే విభో! మహాతపస్సుల అగ్నిజ్వాలలు ఎంతో కాలం నన్ను తాకినప్పటికీ నా ఈ చర్మం దగ్ధం కాలేదు; అందుచేత ఇది పుణ్యసుగంధి, పుణ్యనిధి అయింది.

Verse 24

यदि पुण्यवती नैषा ममकृत्तिर्दिगंबर । तदा त्वदंगसंगोस्याः कथं जातो रणांगणे

హే దిగంబరా! నా ఈ చర్మం నిజంగా పుణ్యవంతం కాకపోతే, యుద్ధరంగంలో ఇది నీ దేహాన్ని ఎలా స్పర్శించగలిగేది?

Verse 25

अन्यं च मे वरं देहि यदि तुष्टोसि शंकर । नामास्तु कृत्तिवासास्ते प्रारभ्याद्यतनं दिनम्

హే శంకరా! నీవు ప్రసన్నుడవైతే నాకు ఇంకొక వరం దయచేయి—ఈ నాటి నుంచే నీ నామం ‘కృత్తివాసా’గా నిలవాలి.

Verse 26

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा च शंकरः । पुनःप्रोवाच तं दैत्यं भक्तिनिर्मलमानसम्

అతని మాటలు విని శంకరుడు “తథాస్తు” అని పలికి, భక్తితో నిర్మలమైన మనస్సు గల ఆ దైత్యునితో మళ్లీ మాట్లాడెను.

Verse 27

ईश्वर उवाच । शृणु पुण्यनिधे दैत्य वरमन्यं सुदुर्लभम् । अविमुक्ते महाक्षेत्रे रण त्यक्त कलेवर

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే పుణ్యనిధి దైత్యా! విను, మరొక అత్యంత దుర్లభమైన వరం (ఇది): అవిముక్త మహాక్షేత్రంలో యుద్ధంలో దేహం విడిచినవానికి…

Verse 28

इदं पुण्यशरीरं ते क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिसाधने । मम लिंगं भवत्वत्र सर्वेषांमुक्तिदायकम्

ఈ మోక్షసాధక క్షేత్రంలో నీ పుణ్యశరీరం నా లింగముగా అవుతుంది; ఇక్కడ స్థితమైన నా లింగం అందరికీ ముక్తిని ప్రసాదించుగాక।

Verse 29

कृत्तिवासेश्वरं नाम महापातकनाशनम् । सर्वेषामेव लिंगानां शिरोभूतमिदं वरम्

దీనికి ‘కృత్తివాసేశ్వర’మని నామం, మహాపాతకనాశకము; సమస్త లింగములలో ఇది శిరోభూతమై—అగ్రస్థానంలో నిలుస్తుంది।

Verse 30

यावंति संति लिंगानि वाराणस्यां महांत्यपि । उत्तमं तावतामेतदुत्तमांगवदुत्तमम्

వారణాసిలో ఎంతమంది లింగములు ఉన్నా—మహత్తరమైనవైనా—అన్నిటిలో ఇది ఉత్తమము; ఉత్తమాంగము (శిరస్సు) వలె పరమోన్నతము।

Verse 31

मानवानां हितायात्र स्थास्येहं सपरिग्रहः । दृष्टेनानेन लिंगेन पूजितेन स्तुतेन च । कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यः संसारं न विशेत्पुनः

మానవుల హితార్థం నేను నా పరివార-పరిచారకులతో ఇక్కడ నివసిస్తాను. ఈ లింగాన్ని దర్శించడమే కాక, పూజించి స్తుతించినచో మానవుడు కృతకృత్యుడై మళ్లీ సంసారంలో ప్రవేశించడు।

Verse 32

रुद्राः पाशुपताः सिद्धा ऋषयस्तत्त्वचिंतकाः । शांता दांता जितक्रोधा निर्द्वंद्वा निष्परिग्रहाः

రుద్రులు, పాశుపతులు, సిద్ధులు, తత్త్వచింతక ఋషులు—శాంతులు, దాంతులు, క్రోధజయులు, ద్వంద్వాతీతులు, నిష్పరిగ్రహులు—(ఇక్కడ నివసిస్తారు)।

Verse 33

अविमुक्ते स्थिता ये तु मम भक्ता मुमुक्षवः । मानापमानयोस्तुल्याः समलोष्टाश्मकांचनाः

మోక్షాన్ని కోరుతూ అవిముక్త క్షేత్రంలో నివసించే నా భక్తులు, మానావమానాలను సమానంగా చూస్తూ, మట్టి, రాయి మరియు బంగారాన్ని సమానంగా భావిస్తారు.

Verse 34

कृत्तिवासेश्वरे लिंगे स्थास्येहं तदनुग्रहे । दशकोटिसहस्राणि तीर्थानि प्रतिवासरम्

ఆ క్షేత్ర అనుగ్రహంతో నేను కృత్తివాసేశ్వర లింగంలో నివసిస్తాను; ఇక్కడ ప్రతిరోజూ పది కోట్ల తీర్థాలు ఉంటాయి.

Verse 35

त्रिकालमागमिष्यंति कृत्तिवासे न संशयः । कलिद्वापरसंभूता नराः कल्मषबुद्धयः

కలి మరియు ద్వాపర యుగాలలో జన్మించిన పాపబుద్ధి గల మానవులు కూడా మూడు కాలాలలోనూ కృత్తివాసేశ్వరుని వద్దకు వస్తారు, ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 36

सदाचारविनिर्मुक्ताः सत्यशौचपराङ्मुखाः । मायया दंभलोभाभ्यां मोहाहंकृतिसंयुताः

వారు సదాచారం లేనివారు, సత్యం మరియు పవిత్రతకు దూరమైనవారు, మాయ వల్ల డంబము, లోభము, మోహము మరియు అహంకారముతో కూడినవారై ఉంటారు.

Verse 37

शूद्रान्नसेविनो विप्रा जिह्वाला अतिलालसाः । संध्यास्नानजपेज्यासु दूरीकृत मनोधियः

ఆ బ్రాహ్మణులు ఇతరుల అన్నాన్ని తినేవారు, రుచికి బానిసలైనవారు మరియు అత్యాశ గలవారు; సంధ్యావందనం, స్నానం, జపం మరియు పూజలకు వారి మనస్సు దూరంగా ఉంటుంది.

Verse 38

कृत्तिवासेश्वरं प्राप्य सर्वपापविवर्जिताः । सुखेन मोक्षमेष्यंति यथा सुकृतिनस्तथा

కృత్తివాసేశ్వరుని చేరినవారు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తులై, సుకృతులు పొందినవారిలాగా సులభంగా మోక్షాన్ని పొందుతారు।

Verse 39

कृत्तिवासेश्वरं लिंगं सेव्यं काश्यां ततो नरैः । जन्मांतरसहस्रेषु मोक्षोन्यत्र सुदुर्लभः

కాబట్టి కాశీలో మనుష్యులు కృత్తివాసేశ్వర లింగాన్ని సేవించి ఆరాధించాలి; ఎందుకంటే ఇతరత్రా వేల జన్మలలోనూ మోక్షం అత్యంత దుర్లభం।

Verse 40

कृत्तिवासेश्वरे लिंगे लभ्यस्त्वेकेन जन्मना । पृर्वजन्मकृतं पापं तपोदानादिभिः शनैः । नश्येत्सद्यो विनश्येत कृत्तिवासे श्वरेक्षणात्

కృత్తివాసేశ్వర లింగంలో (మోక్షం) ఒక్క జన్మలోనే లభిస్తుంది. పూర్వజన్మ పాపం తపస్సు, దానం మొదలైనవాటితో క్రమంగా నశిస్తుంది; కానీ కృత్తివాసేశ్వరుని దర్శనమాత్రంతోనే అది తక్షణమే నశిస్తుంది।

Verse 41

कृत्तिवासेश्वरं लिंगं येर्चयिष्यंति मानवाः । प्रविष्टास्ते शरीरे मे तेषां नास्ति पुनर्भवः

కృత్తివాసేశ్వర లింగాన్ని అర్చించే మనుష్యులు నా స్వరూపంలోనే లీనమవుతారు; వారికి పునర్జన్మ లేదు।

Verse 42

अविमुक्तेऽत्र वस्तव्यं जप्तव्यं शतरुद्रियम् । कृत्तिवासेश्वरो देवो द्रष्टव्यश्च पुनःपुनः

ఇక్కడ అవిముక్త క్షేత్రంలో నివసించాలి, శతరుద్రీయాన్ని జపించాలి, మరియు దేవుడు కృత్తివాసేశ్వరుని దర్శనం మళ్లీ మళ్లీ చేయాలి।

Verse 43

सप्तकोटिमहारुद्रैः सुजप्तैर्यत्फलं भवेत् । तत्फलं लभ्यते काश्यां पूजनात्कृत्तिवाससः

ఏడు కోట్లు మహారుద్ర మంత్రాలను శ్రద్ధగా జపించిన ఫలము ఏదైతే కలుగుతుందో, అదే ఫలము కాశీలో కృత్తివాసుడు (శివుడు)ను పూజించడమాత్రంతో లభిస్తుంది।

Verse 44

माघ कृष्णचतुर्दश्यामुपोष्य निशि जागृयात् । कृत्तिवासेशमभ्यर्च्य यः स यायात्परां गतिम्

మాఘమాస కృష్ణపక్ష చతుర్దశిన ఉపవాసముండి రాత్రి జాగరణ చేసి, కృత్తివాసేశ ప్రభువును అర్చించినవాడు పరమగతిని పొందుతాడు।

Verse 45

शुक्लायां पंचदश्यां यश्चैत्र्यां कर्ता महोत्सवम् । कृत्तिवासेश्वरे लिंगे न स गर्भं प्रवक्ष्येते

చైత్రమాస శుక్లపక్ష పౌర్ణమిన కృత్తివాసేశ్వర లింగానికి మహోత్సవం నిర్వహించేవాడి గురించి—అతడు మళ్లీ గర్భప్రవేశం చేయడు (పునర్జన్మ లేదు) అని ప్రకటించబడింది।

Verse 46

कथयित्वेति देवेशस्तत्कृत्तिं परिगृह्य च । गजासुरस्य महतीं प्रावृणोद्धरिदंबरः

ఇలా చెప్పి దేవేశుడు ఆ చర్మాన్ని స్వీకరించి, గజాసురుని మహత్తర చర్మాన్ని తీసుకొని, హరిదంబరుడు (దిగంబరుడు) తన దేహంపై ఆవరించుకున్నాడు।

Verse 47

महामहोत्सवो जातस्तस्मिन्नहनि कुंभज । कृत्तिवासत्वमापेदे यस्मिन्देवो दिगंबरः

ఓ కుంభజా! ఆ రోజునే మహామహోత్సవం జరిగింది—ఆ రోజున దిగంబర దేవుడు ‘కృత్తివాస’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందాడు।

Verse 48

यत्रच्छत्रीकृतो दैत्यः शूलमारोप्य भूतले । तच्छूलोत्पाटनाज्जातं तत्र कुंडं महत्तरम्

భూమిపై త్రిశూలంపై ఛత్రంలా చేసి దైత్యుణ్ణి గుచ్చిన చోట, ఆ త్రిశూలాన్ని ఉపటినప్పుడు అక్కడ అతి మహత్తరమైన పుణ్యకుండం ఉద్భవించింది।

Verse 49

तस्मिन्कुंडे नरः स्नात्वा कृत्वा च पितृतर्पणम् । कृत्तिवासेश्वरं दृष्ट्वा कृतकृत्यो नरो भवेत्

ఆ పుణ్యకుండంలో స్నానం చేసి పితృతర్పణం నిర్వహించి, కృత్తివాసేశ్వరుని దర్శించినవాడు కృతకృత్యుడవుతాడు।

Verse 50

स्कंद उवाच । तस्मिंस्तीर्थे तु यद्वृत्तं तदगस्ते निशामय । काका हंसत्वमापन्नास्तत्तीर्थस्य प्रभावतः

స్కందుడు పలికెను—ఓ అగస్త్యా, ఆ తీర్థంలో జరిగినది వినుము. ఆ తీర్థ ప్రభావంతో కాకులు హంసత్వాన్ని పొందినవి।

Verse 51

एकदा कृत्तिवासे तु चैत्र्यां यात्राऽभवत्पुरा । अन्नं राशीकृतं तत्र ह्युपहारसमुद्भवम्

ఒకసారి చైత్ర మాసంలో పూర్వకాలంలో కృత్తివాసంలో యాత్రా-ఉత్సవం జరిగింది. అక్కడ నైవేద్యాల నుండి వచ్చిన అన్నం గుట్టలుగా పోగు చేయబడింది।

Verse 52

बहुदेवलकैर्विप्र तं दृष्ट्वा पक्षिणो मिलन् । परस्परं तदन्नार्थं युध्यंतो व्योमवर्त्मनि

ఓ విప్రా, అనేక దేవాలయ సేవకులతో కూడిన ఆ అన్నరాశిని చూసి పక్షులు చేరి, ఆ అన్నం కోసం ఆకాశమార్గంలో పరస్పరం యుద్ధం చేయసాగినవి।

Verse 53

बलिपुष्टैरपुष्टांगा रटतः करटाः कटु । वलिभिश्चातिपुष्टांगैरबलाश्चंचुभिर्हताः

బలులతో బలపడినప్పటికీ కొందరు అవయవాలు బలహీనంగా ఉండి కఠినంగా కేకలు వేసిరి; మరికొందరు భోగవిలాసంతో అతిగా స్థూలమై బలహీనుల ముక్కుల దెబ్బలకు పడిరి।

Verse 54

ते हन्यमाना न्यपतंस्तस्मिन्कुंडे नभोंगणात् । आयुःशेषेण संत्राता हंसीभूतास्तु वायसाः

కొట్టబడుచుండగా వారు ఆకాశమండలమునుండి ఆ కుండములో పడిరి; ఆయుష్షు శేషముచేత రక్షింపబడి ఆ కాకులు నిజముగా హంసలయ్యిరి।

Verse 55

आश्चर्यवंतस्तत्रत्या यात्रायां मिलिता जनाः । ऊचुरंगुलिनिर्देशैरहो पश्यत पश्यत

అక్కడ యాత్రలో కూడిన జనులు ఆశ్చర్యపడుతూ వేళ్లతో చూపించి—“అహో! చూడండి, చూడండి!” అని పలికిరి।

Verse 56

अस्मासु वीक्षमाणेषु काकाः कुंडेत्र ये पतन् । धार्तराष्ट्रास्तु ते जातास्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

మేము చూస్తుండగానే ఈ కుండలో పడిన కాకులు, ఈ తీర్థ ప్రభావముచేత ధార్తరాష్ట్రులు (రాజహంసలు) అయ్యిరి।

Verse 57

हंसतीर्थं तदारभ्य कृत्तिवास समीपतः । नाम्ना ख्यातमभूल्लोके तत्कुंडं कलशोद्भव

ఓ కలశోద్భవా! అప్పటినుండి కృత్తివాస సమీపమున ఉన్న ఆ కుండ ‘హంసతీర్థం’ అనే నామముతో లోకమందు ప్రసిద్ధి పొందెను।

Verse 58

अतीव मलिनात्मानो महामलिन कर्मभिः । क्षणान्निर्मलतां यांति हंसतीर्थकृतोदकाः

అత్యంత మలిన కర్మలతో అంతరంగం కలుషితమైనవారైనా హంసతీర్థ సంబంధిత పవిత్ర జలంతో క్షణములోనే నిర్మలతను పొందుతారు।

Verse 59

काश्यां सदैव वस्तव्यं स्नातव्यं हंसतीर्थके । द्रष्टव्यः कृत्तिवासेशः प्राप्तव्यं परमं पदम्

కాశీలో సదా నివసించాలి, హంసతీర్థంలో స్నానం చేయాలి, కృత్తివాసేశ ప్రభువును దర్శించాలి—అద్వారా పరమపదం లభిస్తుంది।

Verse 60

काश्यां लिंगान्यनेकानि मुने संति पदेपदे । कृत्तिवासेश्वरं लिंगं सर्वलिंगशिरः स्मृतम्

ఓ మునీ! కాశీలో అడుగడుగునా అనేక లింగాలు ఉన్నాయి; అయితే కృత్తివాసేశ్వర లింగం సమస్త లింగాలలో శిరోమణిగా స్మరించబడుతుంది।

Verse 61

कृत्तिवासं समाराध्य भक्तियुक्तेन चेतसा । सर्वलिंगाराधनजं फलं काश्यामवाप्यते

భక్తియుతమైన మనస్సుతో కృత్తివాసుని ఆరాధిస్తే, కాశీలో సమస్త లింగారాధన ఫలము లభిస్తుంది।

Verse 62

जपो दानं तपो होमस्तर्पणं देवतार्चनम् । समीपे कृत्तिवासस्य कृतं सर्वमनंतकम्

జపం, దానం, తపస్సు, హోమం, తర్పణం, దేవతార్చన—కృత్తివాసుని సన్నిధిలో చేసినదంతా అక్షయ పుణ్యమవుతుంది।

Verse 63

तीर्थं त्वनादिसंसिद्धमेतत्कलशसंभव । पुनर्देवस्य सान्निध्यादाविरासीन्महेशितुः

ఓ కలశసంభవా! ఈ తీర్థం అనాది, నిత్యసిద్ధమైనది; అయినా దేవుని పునఃసాన్నిధ్యంతో మహేశ్వరుని ప్రసాదమువలన ఇది మళ్లీ ప్రాకట్యమైంది।

Verse 64

एतानि सिद्धलिंगानिच्छन्नानि स्युर्युगेयुगे । अवाप्य शंभुसान्निध्यं पुनराविर्भवंति हि

ఈ సిద్ధలింగాలు యుగయుగాలలో దాగి ఉంటాయి; కానీ శంభువు సాన్నిధ్యాన్ని పొందగానే అవి నిశ్చయంగా మళ్లీ ప్రాకట్యమవుతాయి।

Verse 65

हंसतीर्थस्य परितो लिंगानामयुतं मुने । प्रतिष्ठितं मुनिवरैरत्रास्ति द्विशतोत्तरम्

ఓ మునీ! హంసతీర్థం చుట్టూ మునివరులు పదివేల లింగాలను ప్రతిష్ఠించారు; ఇక్కడ అదనంగా మరో రెండువందలు కూడా ఉన్నాయి।

Verse 66

एकैकं सिद्धिदं नृणामविमुक्तनिवासिनाम् । लिंगं कात्यायनेशादि च्यवनेशां तमेव हि

వాటిలో ప్రతి లింగం అవిముక్త (కాశీ) నివాసులకు సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది; వాటిలో కాత్యాయనేశ అనే లింగం, అలాగే చ్యవనేశ కూడా ఉంది।

Verse 67

लोमशेशं महालिंगं लोमशेन प्रतिष्ठितम् । कृत्तिवासः प्रतीच्यां तु तद्दृष्ट्वा क्वांतकाद्भयम्

లోమశుడు ప్రతిష్ఠించిన ‘లోమశేశ’ అనే మహాలింగం ఉంది; పశ్చిమదిశలో ‘కృత్తివాస’ ఉంది—దాని దర్శనంతో మృత్యుభయం నశిస్తుంది।

Verse 68

मालतीशं शुभं लिंगं कृत्तिवासोत्तरे महत् । सपर्ययित्वा तल्लिंगं राजा गजपतिर्भवेत्

కృత్తివాసానికి ఉత్తరంగా మహాశుభమైన ‘మాలతీశ’ అనే మహాలింగం విరాజిల్లుతుంది. ఆ లింగాన్ని భక్తితో పూజించిన రాజు గజపతి, అనగా మహాశక్తిమంతుడైన చక్రవర్తి అవుతాడు.

Verse 69

अंतकेश्वर संज्ञं च लिंगं तद्रुद्रदिक्स्थितम् । अतिपापोपि निष्पापो जायते तद्विलोकनात्

రుద్రదిశలో ‘అంతకేశ్వర’ అనే లింగం ప్రతిష్ఠితమై ఉంది. దాని కేవలం దర్శనమాత్రంతోనే మహాపాపి కూడా పాపరహితుడవుతాడు.

Verse 70

जनकेशं महालिंगं तत्पार्श्वे ज्ञानदं परम् । तल्लिंग वरिवस्यातो ब्रह्मज्ञानमवाप्यते

అక్కడ ‘జనకేశ’ అనే మహాలింగం ఉంది; దాని పక్కనే పరమ జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే మరో లింగం కూడా ఉంది. ఆ లింగాన్ని భక్తితో ఆరాధిస్తే బ్రహ్మజ్ఞానం లభిస్తుంది.

Verse 71

तदुत्तरे महामूर्तिरसितांगोस्ति भैरवः । तस्य दर्शनतः पुंसां न भवेद्यमदर्शनम्

దాని ఉత్తరంగా ‘అసితాంగ’ అనే మహామూర్తి భైరవుడు ఉన్నాడు. ఆయన దర్శనంతో మనుష్యులకు యమదర్శనం కలగదు.

Verse 72

शुष्कोदरी च तत्रास्ति देवी विकटलोचना । कृत्तिवासादुदीच्यां तु काशीप्रत्यूह भक्षिणी

అక్కడే శుష్కోదరీ దేవి, విశాలనేత్రాల వికటలోచనా కూడా ఉన్నది. కృత్తివాసానికి ఉత్తరంగా ఆమె ‘కాశీ-ప్రత్యూహ-భక్షిణి’—అంటే కాశీమార్గంలోని విఘ్నాలను నశింపజేసేది—అని ప్రసిద్ధి.

Verse 73

अग्निजिह्वोस्ति वेतालस्तस्या देव्यास्तु नैरृते । ददाति वांछितां सिद्धिं सोर्चितो भौमवासरे

ఆ దేవీ పవిత్ర పరిధిలో నైరృత దిశలో అగ్నిజిహ్వ అనే వేతాళుడు ఉన్నాడు. మంగళవారము ఆరాధించితే అతడు కోరిన సిద్ధిని ప్రసాదిస్తాడు॥

Verse 74

वेतालकुंडं तत्रास्ति सर्वव्याधिविघातकृत् । तत्कुंडोदकसंस्पर्शाद्व्रणविस्फोटरुग्व्रजेत्

అక్కడ వేతాళ-కుండము ఉంది; అది సమస్త వ్యాధులను నశింపజేస్తుంది. ఆ కుండ జలాన్ని తాకిన మాత్రాన గాయాలు, పుండ్ల నొప్పి తొలగిపోతుంది॥

Verse 75

वेतालकुंडे सुस्नातो वेतालं प्रणिपत्य च । लभेत वांछितां सिद्धिं दुर्लभां सर्वदेहिभिः

వేతాళ-కుండంలో శుభ్రంగా స్నానం చేసి, వేతాళునికి నమస్కరించినవాడు కోరిన సిద్ధిని పొందుతాడు; అది దేహధారులకు దుర్లభం॥

Verse 76

गणोस्ति तत्र द्विभुजश्चतुष्पात्पंचशीर्षकः । तस्य संवीक्षणादेव पापं याति सहस्रधा

అక్కడ రెండు భుజాలు, నాలుగు పాదాలు, ఐదు శిరస్సులు గల ఒక గణుడు ఉన్నాడు. అతని దర్శనమాత్రంతోనే పాపం వెయ్యి ముక్కలై నశిస్తుంది॥

Verse 77

तदुत्तरे मुने रुद्रश्तुःशृंगोस्ति भीषणः । त्रिपादस्तु द्विशीर्षा च हस्ताः स्युः सप्त एव हि

దాని ఉత్తరంగా, ఓ మునీ, తుఃశృంగ అనే భయంకర రుద్రుడు ఉన్నాడు. అతనికి మూడు పాదాలు, రెండు శిరస్సులు, నిజంగా ఏడు చేతులు ఉన్నాయి॥

Verse 78

रोरूयते वृषाकारस्त्रिधा बद्धः स कुंभज । काशीविघ्रकरा ये च ये काश्यां पापबुद्धयः

హే కుంభజ! అతడు వృషభరూపుడై త్రివిధ బంధనాలతో బద్ధుడై గర్జిస్తున్నాడు. కాశీలో విఘ్నాలు కలిగించువారు, కాశీలో పాపబుద్ధితో నివసించువారు—

Verse 79

तेषां च संछिदां कर्तुमहं धृतकुठारकः । ये काश्यां विघ्नहर्तारो ये काश्यां धर्मबुद्धयः

వారిని (విఘ్నకారులను) ఛేదించుటకు నేను కుఠారాన్ని ధరించాను. అయితే కాశీలో విఘ్నాలను తొలగించువారు, కాశీలో ధర్మబుద్ధిగలవారు—

Verse 80

सुधाघटकरश्चाहं तद्वंशपरिषेककृत् । तं दृष्ट्वा वृषरुद्रं वै पूजयित्वा तु भक्तितः

నేను కూడా అమృతఘటాన్ని చేతబట్టి ఆ వంశానికి అభిషేకం చేయువాడను. ఆ వృష-రుద్రుని దర్శించి, భక్తితో పూజించి—

Verse 81

महामहोपचारैश्च न विघ्नैरभिभूयते । मणिप्रदीपो नागोऽस्ति तस्माद्रुद्रादुदग्दिशि

మహామహోపచారాలతో ఆరాధించినవాడు విఘ్నాలచే జయింపబడడు. ఆ రుద్రుని ఉత్తర దిశలో మణిప్రదీప అనే నాగుడు ఉన్నాడు.

Verse 82

मणिकुंडं तदग्रे तु विषव्याधिहरं परम् । तस्मिन्कुंडे कृतस्नानस्तं नागं परिवीक्ष्य च

అతని ముందర మణి-కుండము ఉంది; అది విషజన్య వ్యాధులను తొలగించుటలో పరమ ప్రభావశాలి. ఆ కుండంలో స్నానం చేసి, ఆ నాగుని దర్శించి—

Verse 83

मणिमाणिक्यसंपूर्ण गजाश्वरथसंकुलम् । स्त्रीरत्नपुत्ररत्नैश्च समृद्धं राज्यमाप्नुयात्

మనुष्यుడు మణి-మాణిక్యాలతో నిండిన, ఏనుగులు-గుర్రాలు-రథాలతో కిటకిటలాడే, అలాగే స్త్రీరత్నం, పుత్రరత్నం వంటి ధనసంపదలతో సమృద్ధమైన రాజ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 84

कृत्तिवासेश्वरं लिंगं काश्यां यैर्न विलोकितम् । ते मर्त्यलोके भाराय भुवो भूता न संशयः

కాశీలో కృత్తివాసేశ్వర లింగాన్ని దర్శించని వారు మర్త్యలోకంలో భూమికి కేవలం భారమే అవుతారు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 85

स्कंद उवाच । कृत्तिवासः समुत्पत्तिं ये श्रोष्यंतीह मानवाः । तल्लिंगदर्शनाच्छ्रेयो लप्स्यंते नात्र संशयः

స్కందుడు పలికెను: ఇక్కడ కృత్తివాసుని ఉద్భవకథను వినే మనుష్యులు నిశ్చయంగా శ్రేయస్సును పొందుతారు; అలాగే ఆ లింగ దర్శనంతో శుభకల్యాణాన్ని పొందుతారు—ఇందులో సందేహం లేదు।