Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 140

Devanagari script

उमा श्रुत्येति संहृष्टा कदंबकुसुमश्रियम् । आनंदांकुरलक्ष्मीवदंगेषु परिबिभ्रती

Transliteration

umā śrutyeti saṃhṛṣṭā kadaṃbakusumaśriyam | ānaṃdāṃkuralakṣmīvadaṃgeṣu paribibhratī

Translation

ఆ మాటలు విని ఉమా పరమానందంతో హర్షించింది; కదంబకుసుమశోభను వలె, ఆనందాంకురలక్ష్మిలా తన అంగాంగాలలో ప్రకాశింపజేసింది।

Word by Word

• उमा: Umā (Pārvatī)
• उमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• श्रुत्या: by hearing
• श्रुत्या: Karana (Instrument/cause/करण)
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-निपात (quotative particle)

• संहृष्टा: delighted
• संहृष्टा: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-कृदन्त (PPP/adj), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रहृष्टा’

• कदम्बकुसुमश्रियम्: the beauty/splendour of kadamba blossoms
• कदम्बकुसुमश्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कदम्ब (प्रातिपदिक) + कुसुम (प्रातिपदिक) + श्री (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कदम्बस्य कुसुमस्य श्रीः), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आनन्दाङ्कुरलक्ष्मीवत्: like the fortune of sprouting joy
• आनन्दाङ्कुरलक्ष्मीवत्: Vishesana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आनन्द (प्रातिपदिक) + अङ्कुर (प्रातिपदिक) + लक्ष्मी (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: तत्पुरुष-समास (आनन्दस्य अङ्कुरः इव लक्ष्मीः यस्य/यथा), वत्-प्रत्ययान्त, अव्ययवत् प्रयोगः; उपमावाचक

• अङ्गेषु: in (her) limbs
• अङ्गेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• परिबिभ्रती: bearing/wearing
• परिबिभ्रती: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: परि + भृ (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक-शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue frame)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Umā, delighted, glows with the beauty of kadamba blossoms—golden clusters adorning hair and limbs; her expression is tender and radiant, as if joy itself has taken form.

Characters & Entities

• Umā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred hearing (śravaṇa) awakens joy and divine grace; devotion is portrayed as a lived, radiant transformation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is explicitly named in this verse; it contributes to the devotional atmosphere of the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, śravaṇa (hearing sacred account) is praised, though no explicit rite is commanded.