Adhyaya 15

Verse 1

स्कंद उवाच । ज्येष्ठेश्वरस्य परितो यानि लिंगानि कुंभज । तानि पंचसहस्राणि मुनीनां सिद्धिदान्यलम्

స్కందుడు పలికెను—హే కుంభజ (అగస్త్యా)! జ్యేష్ఠేశ్వరుని చుట్టూ ఉన్న లింగములు ఐదు వేల; అవి మునులకు సిద్ధులను ప్రసాదించుటకు సమర్థములు.

Verse 2

पराशरेश्वरं लिंगं ज्येष्ठेशादुत्तरे महत् । तस्य दर्शनमात्रेण निर्मलं ज्ञानमाप्यते

జ్యేష్ఠేశ్వరుని ఉత్తర దిశలో పరాశరేశ్వరమనే మహా లింగము విరాజిల్లుచున్నది; దాని దర్శనమాత్రముతోనే నిర్మలమైన శుద్ధ జ్ఞానం లభించును.

Verse 3

तत्रैव सिद्धिदं लिंगं मांडव्येश्वरसंज्ञितम् । न तस्य दर्शनाज्जातु दुर्बुद्धिं प्राप्नुयान्नरः

అక్కడే సిద్ధిదాయకమైన మాండవ్యేశ్వరమనే లింగము ఉంది; దాని దర్శనముచేత మనిషి ఎప్పటికీ దుర్బుద్ధిని పొందడు.

Verse 4

लिंगं च शंकरेशाख्यं तत्रैव शुभदं सदा । भृगुनारायणस्तत्र भक्तानां सर्वसिद्धिदः

అక్కడే నిత్యము శుభప్రదమైన శంకరేశమనే లింగము కూడా ఉంది; అక్కడే భృగునారాయణుడు భక్తులకు సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించును.

Verse 5

जाबालीश्वर संज्ञं च लिंगं तत्रातिसिद्धिदम् । तस्य संदर्शनाज्जातु न जंतुर्दुर्गतिं व्रजेत्

అక్కడ జాబాలీశ్వరమనే లింగము కూడా ఉంది, అది అత్యంత సిద్ధిదాయకము; దాని సందర్శనముచేత ఏ జీవుడూ ఎప్పటికీ దుర్గతికి పోడు.

Verse 6

सुमंतु मुनिना श्रेष्ठस्तत्रादित्यः प्रतिष्ठितः । तस्य संदर्शनादेव कुष्ठव्याधिः प्रशाम्यति

అక్కడ శ్రేష్ఠ ముని సుమంతు ఆదిత్యదేవుని ప్రతిష్ఠించాడు. ఆయనను కేవలం దర్శించగానే కుష్ఠవ్యాధి శమించి తొలగిపోతుంది.

Verse 7

भैरेवी भीषणा नाम तत्र भीषणरूपिणी । क्षेत्रस्य भीषणं सर्वं नाशयेद्भावतोर्चिता

అక్కడ ‘భీషణా’ అనే నామంతో భయంకరరూపిణి భైరవీ దేవి ఉన్నది. భక్తిభావంతో ఆరాధిస్తే క్షేత్రం (కాశీ) సంబంధమైన సమస్త భయాలను ఆమె నశింపజేస్తుంది.

Verse 8

तत्रोपजंघने लिंगं कर्मबंधविमोक्षणम् । नृभिः संसेवितं भक्त्या षण्मासात्सिद्धिदं परम्

అక్కడ ఉపజంఘనలో కర్మబంధ విమోచకమైన లింగం ఉంది. జనులు భక్తితో సేవిస్తే అది ఆరు నెలల్లో పరమసిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 9

भारद्वाजेश्वरं लिंगं लिंगं माद्रीश्वरं वरम् । एकत्र संस्थिते द्वे तु द्रष्टव्ये सुकृतात्मना

భారద్వాజేశ్వర లింగం మరియు శ్రేష్ఠమైన మాద్రీశ్వర లింగం—ఈ రెండూ ఒకే చోట నిలిచివున్నాయి; పుణ్యాత్ముడు వీటిని దర్శించవలెను.

Verse 10

अरुणि स्थापितं लिंगं तत्रैव कलशोद्भव । तस्य लिंगस्य सेवातः सर्वामृद्धिमवाप्नुयात्

ఓ కలశోద్భవ (అగస్త్య)! అక్కడే అరుణి స్థాపించిన లింగం ఉంది. ఆ లింగాన్ని సేవించుటవలన సమస్త సమృద్ధిని పొందుతాడు.

Verse 11

लिंगं वाजसनेयाख्यं तत्रास्त्यतिमनोहृरम् । तस्य संदर्शनात्पुंसां वाजपेयफलं भवेत्

అక్కడ ‘వాజసనేయ’ అనే అత్యంత మనోహరమైన లింగం ఉంది. దాని కేవల దర్శనమాత్రంతోనే జనులు వాజపేయ యాగఫలాన్ని పొందుతారు.

Verse 12

कण्वेश्वरं शुभं लिंगं लिंगं कात्यायनेश्वरम् । वामदेवेश्वरं लिंगमौतथ्येश्वरमेव च

అక్కడ శుభమైన కణ్వేశ్వర లింగం, కాత్యాయనేశ్వర లింగం, వామదేవేశ్వర లింగం మరియు ఆఉతథ్యేశ్వర లింగం కూడా ఉన్నాయి.

Verse 13

हारीतेश्वरसंज्ञं च लिंगं वै गालवेश्वरम् । कुंभेर्लिंगं महापुण्यं तथा वै कौसुमेश्वरम्

అక్కడ హారీతేశ్వర అనే లింగం, గాలవేశ్వర లింగం; కుంభుని మహాపుణ్యకర లింగం మరియు కౌసుమేశ్వర లింగం కూడా ఉన్నాయి.

Verse 14

अग्निवर्णेश्वरं चैव नैध्रुवेश्वरमेव च । वत्सेश्वरं महालिंगं पर्णादेश्वरमेव च

అక్కడ అగ్నివర్ణేశ్వరము మరియు నైధ్రువేశ్వరము; వత్సేశ్వర అనే మహాలింగము, అలాగే పర్ణాదేశ్వరము కూడా ఉన్నాయి.

Verse 15

सक्तुप्रस्थेश्वरं लिंगं कणादेशं तथैव च । अन्यत्तत्र महालिंगं मांडूकाय निरूपितम्

అక్కడ సక్తుప్రస్థేశ్వర లింగం మరియు కణాదేశం కూడా ఉన్నాయి; అలాగే అక్కడ మరొక మహాలింగం ఉంది, అది మాండూకునికి నిరూపితమై/నియమితమై ఉంది.

Verse 16

वाभ्रवेयेश्वरं लिंगं शिलावृत्तीश्वरं तथा । च्यवनेश्वर लिंगं च शालंकायनकेश्वरम्

ఆ పవిత్ర ప్రాంతంలో వాభ్రవేయేశ్వర, శిలావృత్తీశ్వర, చ్యవనేశ్వర మరియు శాలంకాయనకేశ్వర అనే శివలింగాలు ఉన్నాయి।

Verse 17

कलिंदमेश्वरं लिंगं लिंगमक्रोधनेश्वरम् । लिंगं कपोतवृत्तीशं कंकेशं कुंतलेश्वरम

అక్కడే కలిందమేశ్వర, అక్రోధనేశ్వర, కపోతవృత్తీశ, కంకేశ మరియు కుంతలేశ్వర అనే శివలింగాలు కూడా ఉన్నాయి।

Verse 18

कंठेश्वरं कहोलेशं लिंगं तुंबुरुपूजितम् । मतगेशं मरुत्तेशं मगधेयेश्वरं तथा

కంఠేశ్వర, కహోలేశ, తుంబురు పూజించిన శివలింగం, అలాగే మతగేశ, మరుత్తేశ మరియు మగధేయేశ్వర కూడా అక్కడ ఉన్నాయి।

Verse 19

जातूकर्णेश्वरं लिंगं जंबूकेश्वरमेव च । जारुधीशं जलेशं च जाल्मेशं जालकेश्वरम्

జాతూకర్ణేశ్వర మరియు జంబూకేశ్వర అనే శివలింగాలు అక్కడ ఉన్నాయి; అలాగే జారుధీశ, జలేశ, జాల్మేశ, జాలకేశ్వర కూడా ఉన్నాయి।

Verse 20

एवमादीनि लिंगानि अयुतार्धानि कुंभज । स्मरणाद्दर्शनात्स्पर्शादर्चनान्नमनात्स्तुतेः

హే కుంభజ (అగస్త్య)! ఈ విధంగా మరెన్నో అసంఖ్యాక శివలింగాలు ఉన్నాయి; వాటిని స్మరించడం, దర్శించడం, స్పర్శించడం, అర్చించడం, నమస్కరించడం, స్తుతించడం వలన శుభపుణ్యం లభిస్తుంది।

Verse 21

न जातु जायते जंतोः कलुषस्य समुद्भवः । एतेषां शुभलिंगानां ज्येष्ठस्थानेति पावने

ఈ శుభలింగములతో అనుబంధమైన జనునిలో మలినత ఎప్పటికీ పుట్టదు; ఎందుకంటే ఇవి పరమపావనమైన జ్యేష్ఠస్థానంలో ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నాయి।

Verse 22

स्कंद उवाच । एकदा तत्र यद्वृत्तं ज्येष्ठस्थाने महामुने । तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्वाघविनाशनम्

స్కందుడు పలికెను—ఓ మహామునీ! జ్యేష్ఠస్థానంలో ఒకసారి జరిగిన వృత్తాంతాన్ని నేను నీకు చెప్పుదును; వినుము, ఇది పాపనాశకము।

Verse 23

स्वैरं विहरतस्तत्र ज्येष्ठस्थाने महेशितुः । कौतुकेनैव चिक्रीड शिवा कंदुकलीलया

అక్కడ జ్యేష్ఠస్థానంలో మహేశుడు స్వేచ్ఛగా విహరిస్తుండగా, శివా కౌతుకంతో కందుకక్రీడగా ఆడసాగెను।

Verse 24

उदंच न्न्यंचदंगानां लाघवं परितन्वती । निःश्वासामोदमुदित भ्रमराकुलितेक्षणा

అవయవాలను పైకీ కిందకీ కదిలిస్తూ ఆమె లాఘవసౌందర్యాన్ని విస్తరింపజేసెను; తన నిశ్వాససుగంధంతో ఆనందించి, ఆమె కన్నులు భ్రమరాలతో నిండినవి।

Verse 25

भ्रश्यद्ध म्मिल्लसन्माल्य स्थपुटीकृत भूमिका । स्विद्यत्कपोलपत्राली स्रवदंबुकणोज्ज्वला

ఆమె జుట్టు ముడి, పుష్పమాల జారిపోతుండెను; పాదఘాతంతో నేల కుంగిపోయెను. కపోలాలపై పత్రాలంకారాలు చెమటతో మెరిసి, జారే తేమబిందువులతో ప్రకాశించెను।

Verse 26

स्फुटच्चोलांशुकपथनिर्यदंगप्रभावृता । उल्लसत्कंदुकास्फालातिशोणितकरांबुजा

ఆమె వస్త్రంలోని చీలికల మార్గంగా అంగకాంతి మెరుస్తూ బయలుదేరింది; బంతిని బలంగా కొట్టుటవలన ఆమె పద్మసమమైన చేతులు గాఢ అరుణ కాంతితో ప్రకాశించాయి।

Verse 27

कंदुकानुग सदृष्टि नर्तित भ्रूचलतांचला । मृडानी किल खेलंती ददृशे जगदंबिका

బంతిని అనుసరించే దృష్టి, నర్తించే కనుబొమ్మలు, ఊగే అంచులతో మృడానీ—జగదంబిక—నిజంగా ఆటలాడుతూ దర్శనమిచ్చింది।

Verse 28

अंतरिक्षचराभ्यां च दितिजाभ्यां मनोहरा । कटाक्षिताभ्यामिव वै समुपस्थितमृत्युना

మధ్యాకాశంలో సంచరించే దితిపుత్రులైన ఇద్దరు మనోహర దైత్యులు సమీపించారు; కాని దేవి కటాక్షం పడగానే సాక్షాత్తు మృత్యువే వచ్చినట్లైంది।

Verse 29

विदलोत्पल संज्ञाभ्यां दृप्ताभ्यां वरतो विधेः । तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्बलात्

విదల, ఉత్పల అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధులైన ఆ ఇద్దరు దర్పశాలులు, విధాత బ్రహ్మ నుండి వరాలు పొంది, తమ భుజబలంతో త్రిలోకాన్ని తృణప్రాయంగా తలచారు।

Verse 30

देवीं परिजिहीर्षू तौ विषमेषु प्रपीडितौ । दिवोवतेरतुः क्षिप्रं मायां स्वीकृत्य शांबरीम्

దేవిని అపహరించాలనే ఉద్దేశంతో, తమ ప్రమాదకర యుక్తుల్లో నలిగిన ఆ ఇద్దరు త్వరగా స్వర్గం నుండి దిగివచ్చి శాంబరీ మాయను స్వీకరించారు।

Verse 31

धृत्वा पारषदीं मूर्तिमायातावंबिकांतिकम् । तावत्यंतं सुदुर्वृत्तावतिचंचलमानसा

పార్షదుల రూపాన్ని ధరించి, ఆ ఇద్దరు పరమ దుష్టులు, మనస్సు అతి చంచలమై, అంబిక సమీపానికి వచ్చారు।

Verse 32

सर्वज्ञेन परिज्ञातौ चांचल्याल्लोचनोद्भवात् । कटाक्षिताथ देवेन दुर्गादुर्गारिघातिनी

వారి కళ్లలో పుట్టిన చంచలత వల్ల సర్వజ్ఞుడైన దేవుడు వారిని వెంటనే గుర్తించాడు; అప్పుడు దుర్గ-ధర్మదుర్గ శత్రుఘాతిని దుర్గాదేవి వారిపై కటాక్షం వేసింది।

Verse 33

विज्ञाय नेत्रसंज्ञां तु सर्वज्ञार्ध शरीरिणी । तेनैव कंदुकेनाथ युगपन्निजघान तौ

కళ్ల సంకేతాన్ని గ్రహించిన సర్వజ్ఞుని అర్ధశరీరిణి దేవి, అదే కందుకంతో ఆ ఇద్దరినీ ఒకేసారి సంహరించింది।

Verse 34

महाबलौ महादेव्या कंदुकेन समाहतौ । परिभ्रम्य परिभ्रम्य तौ दुष्टौ विनिपेततुः

మహాదేవి కందుక దెబ్బకు ఆ ఇద్దరు మహాబలులు దుష్టులు తిరుగుతూ తిరుగుతూ చివరికి నేలకూలారు।

Verse 35

वृंतादिव फले पक्वे तालादनिललोलिते । दंभोलिना परिहते शृंगेइव महागिरेः

వారు తాటి చెట్టులో గాలికి ఊగే కాడ నుంచి పండిన పండు జారిపడినట్లు, లేదా వజ్రాఘాతంతో మహాగిరి శిఖరం కూలినట్లు పడిపోయారు।

Verse 36

तौ निपात्य महादैत्यावकार्यकरणोद्यतौ । ततः परिणतिं यातो लिंगरूपेण कंदुकः

అధర్మకార్యానికి ఉద్ధతులైన ఆ ఇద్దరు మహాదైత్యులను కూలదోసిన తరువాత, కందుకుడు అద్భుత పరిణామాన్ని పొందీ శివలింగరూపంగా ప్రతిష్ఠితుడయ్యాడు।

Verse 37

कंदुकेश्वरसंज्ञं च तल्लिंगमभवत्तदा । ज्येष्ठेश्वर समीपे तु सर्वदुष्टनिवारणम्

అప్పుడు ఆ లింగం ‘కందుకేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైంది; జ్యేష్ఠేశ్వర సమీపంలో ఉన్నది సర్వ దుష్టనివారణంగా ఖ్యాతి పొందింది।

Verse 38

कंदुकेश समुत्पत्तिं यः श्रोष्यति मुदान्वितः । पूजयिष्यति यो भक्तस्तस्य दुःखभयं कुतः

ఆనందంతో కందుకేశుని అవతరణకథను వినేవాడు, అలాగే భక్తుడై ఆయనను పూజించేవాడు—అటువానికి దుఃఖమో భయమో ఎక్కడి నుంచి కలుగును?

Verse 39

कंदुकेश्वर भक्तानां मानवानां निरेनसाम् । योगक्षेमं सदा कुर्याद्भवानी भयनाशिनी

కందుకేశ్వరుని నిర్దోష భక్తులైన మానవులకు భయనాశిని భవానీ సదా యోగక్షేమం—ప్రాప్తి మరియు పరిరక్షణ—నిర్వహిస్తుంది।

Verse 40

मृडानी तस्य लिंगस्य पूजां कुर्यात्सदैव हि । तत्रैव देव्या सान्निध्यं पार्वत्या भक्तसिद्धिदम्

మృడానీ (పార్వతి) ఆ లింగానికి నిత్యం పూజ చేస్తుంది; అక్కడే దేవి పార్వతి సాన్నిధ్యం నిలిచి, భక్తులకు సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 41

कंदुकेशं महालिंगं काश्यां यैर्न समर्चितम् । कथं तेषां भवनीशौ स्यातां सर्वेप्सितप्रदौ

కాశీలో కందుకేశ మహాలింగాన్ని విధివిధానంగా ఆరాధించని వారికి, భవానీ మరియు ఈశుడు ఎలా సమస్త ఇష్టఫలప్రదులవుతారు?

Verse 42

द्रष्टव्यं च प्रयत्नेन तल्लिंगं कंदुकेश्वरम् । सर्वोपसर्गसंघातविघातकरणं परम्

ప్రయత్నపూర్వకంగా ఆ కందుకేశ్వర లింగాన్ని దర్శించాలి; ఎందుకంటే అది సమస్త ఉపద్రవాల సమూహాన్ని పరమంగా ఛేదించగలదు.

Verse 43

कंदुकेश्वर नामापि श्रुत्वा वृजिनसंततिः । क्षिप्रं क्षयमवाप्नोति तमः प्राप्योष्णगुं यथा

‘కందుకేశ్వర’ అనే నామాన్ని మాత్రమే వినగానే పాపాల నిరంతర పరంపర త్వరగా క్షయమవుతుంది—వెచ్చదనం, వెలుగు చేరగానే చీకటి తొలగినట్లుగా.

Verse 44

स्कंद उवाच । संशृणुष्व महाभाग ज्येष्ठेश्वर समीपतः । यद्वृत्तांतमभूद्विप्र परमाश्चर्यकृद्ध्रुवम्

స్కందుడు అన్నాడు—ఓ మహాభాగ బ్రాహ్మణా, జ్యేష్ఠేశ్వర సమీపంలో జరిగిన పరమ ఆశ్చర్యకరమైన, నిశ్చయంగా విస్మయకరమైన వృత్తాంతాన్ని శ్రద్ధగా విను.

Verse 45

दंडखाते महातीर्थे देवर्षिपितृतृप्तिदे । तप्यमानेषु विप्रेषु निष्कामं परमं तपः

దండఖాత అనే మహాతీర్థంలో—దేవులు, ఋషులు, పితృదేవతలకు తృప్తినిచ్చేదానిలో—బ్రాహ్మణులు తపస్సులో నిమగ్నులై ఉండగా, నిష్కామమైన పరమ తపస్సు ఆచరించబడుతోంది.

Verse 46

दैत्यो दुंदुभिनिर्ह्रादो दुष्टः प्रह्लादमातुलः । देवाः कथं सुजेयाः स्युरित्युपायमचिंतयत्

దుష్ట దైత్యుడు దుందుభినిర్హ్రాదుడు, ప్రహ్లాదుని మేనమామ, “దేవతలను ఎలా సులభంగా జయించగలము?” అని ఉపాయాన్ని ఆలోచించాడు.

Verse 47

किं बलाश्च किमाहाराः किमाधारा हि देवताः । विचार्य बहुशो दैत्यस्तत्त्वं विज्ञाय निश्चितम्

“వారి బలం ఏమిటి? వారి ఆహారం ఏమిటి? దేవతలు నిజంగా ఏ ఆధారంపై నిలిచివున్నారు?” అని దైత్యుడు పదేపదే విచారించి, తత్త్వాన్ని గ్రహించి దృఢనిశ్చయానికి వచ్చాడు.

Verse 48

अवश्यमग्रजन्मानो हेतवोत्र विचारतः । ब्राह्मणान्हंतुमसकृत्कृतवानुद्यमं ततः

ఇలా విచారించి, ఇక్కడ నిర్ణాయక కారణాలు అగ్రజన్ములైన బ్రాహ్మణులే అని అతడు తేల్చుకున్నాడు; అందుచేత బ్రాహ్మణులను సంహరించేందుకు పదేపదే ప్రయత్నం చేశాడు.

Verse 49

यतः क्रतुभुजो देवाः क्रतवो वेदसंभवाः । ते वेदा ब्राह्मणाधीनास्ततो देवबलं द्विजाः

దేవతలు యజ్ఞభోగాలను స్వీకరిస్తారు; యజ్ఞాలు వేదాల నుండి పుట్టుతాయి; ఆ వేదాలు బ్రాహ్మణుల ఆధీనంలో ఉంటాయి—కాబట్టి, ఓ ద్విజులారా, దేవబలం బ్రాహ్మణులపైనే ఆధారపడింది.

Verse 50

निश्चितं ब्राह्मणाधाराः सर्वे वेदाः सवासवाः । गीर्वाणा ब्राह्मणबला नात्र कार्या विचारणा

నిశ్చయంగా సమస్త వేదాలు, ఇంద్రునితో కూడిన దేవగణమూ, బ్రాహ్మణులపైనే ఆధారపడివున్నాయి. గీర్వాణులు బ్రాహ్మణబలంతోనే బలవంతులు—ఇక్కడ మరింత విచారణ అవసరం లేదు.

Verse 51

ब्राह्मणा यदि नष्टाः स्युर्वेदा नष्टास्ततः स्वयम् । आम्नायेषु प्रणष्टेषु विनष्टाः शततंतवः

బ్రాహ్మణులు నశిస్తే, ఆపై వేదములు కూడా స్వయంగా నశించును. ఆమ్నాయములు—పవిత్ర పరంపరా ప్రసారములు—నశించినప్పుడు, సంప్రదాయపు శతతంతువులు కూడ చెదిరిపోవును.

Verse 52

यज्ञेषु नाशं गच्छत्सु हृताहारास्ततः सुराः । निर्बलाः सुखजेयाः स्युर्जितेषु त्रिदशेष्वथ

యజ్ఞములు నశించగా దేవతల ఆహారం హరించబడును. అప్పుడు దేవులు బలహీనులై సులభంగా జయింపబడుదురు; త్రిదశులు ఓడినపుడు లోకవ్యవస్థ తలక్రిందులగును.

Verse 53

अहमेव भविष्यामि मान्यस्त्रिजगतीपतिः । आहरिष्यामि देवानामक्षयाः सर्वसंपदः

నేనే త్రిలోకమునకు పూజ్యాధిపతినై నిలుస్తాను. దేవతల అక్షయమైన సమస్త సంపదలను, ఐశ్వర్యాలను నేను హరించెదను.

Verse 54

निर्वेक्ष्यामि सुखान्येव राज्ये निहतकंटके । इति निश्चित्य दुर्बुद्धिः पुनश्चिंतितवान्मुने

ముళ్లు (అడ్డంకులు) తొలగించిన రాజ్యంలో నేను సుఖములనే అనుభవించెదను. అని నిశ్చయించి, ఓ మునీ, ఆ దుర్బుద్ధి మరల ఆలోచించెను.

Verse 55

द्विजाः क्व संति भूयांसो ब्रह्मतेजोतिबृंहिताः । श्रुत्यध्ययन संपन्नास्तपोबल समन्विताः

బ్రహ్మతేజస్సుతో వృద్ధిచెందిన, శ్రుతి అధ్యయనంలో నిపుణులైన, తపోబలంతో సమన్వితమైన ఆ అనేక ద్విజులు ఎక్కడున్నారు?

Verse 56

भूयसां ब्राह्मणानां तु स्थानं वाराणसी भवेत् । तानादावुपसंहृत्य यामि तीर्थांतरं ततः

అనేక బ్రాహ్మణుల ప్రధాన నివాసస్థానం వారాణసీయే. ముందుగా అక్కడ వారిని సంహరించి, తరువాత నేను ఇతర తీర్థాలకు వెళ్తాను.

Verse 57

यत्रयत्र हि तीर्थेषु यत्रयत्राश्रमेषु च । संति सर्वेऽग्रजन्मानस्ते मयाद्याः समंततः

ఎక్కడెక్కడ తీర్థాలు, ఎక్కడెక్కడ ఆశ్రమాలు ఉన్నాయో—అక్కడ అక్కడ అగ్రజ ద్విజులు నివసిస్తారు; వారు నావలన అన్ని వైపుల నుంచీ హతులగవలసినవారు.

Verse 58

इति दुंदुभिनिर्ह्रादो मतिं कृत्वा कुलोचिताम् । प्राप्यापि काशीं दुर्वृत्तो मायावी न्यवधीद्द्विजान्

ఇలా నిర్ణయించుకొని దుందుభినిర్హ్రాదుడు తన వంశానికి తగిన సంకల్పం చేసుకున్నాడు. కాశీకి చేరి, ఆ దుర్మార్గ మాయావి ద్విజులను సంహరించాడు.

Verse 60

यथा कोपि न वेत्त्येव तथाच्छन्नोऽभवत्पुनः । वने वनेचरो भूत्वा यादोरूपी जलाशये

ఎవరూ అతనిని ఏమాత్రం గుర్తించకుండా ఉండేందుకు, అతడు మళ్లీ దాగిపోయాడు. అడవుల్లో వనచరుడై తిరిగి, సరస్సుల్లో జలచరరూపం ధరించాడు.

Verse 61

अदृश्यरूपी मायावी देवानामप्यगोचरः । दिवाध्यानपरस्तिष्ठेन्मुनिवन्मुनिमध्यगः

అదృశ్యరూపముగల ఆ మాయావి దేవతలకూ అగోచరుడు. పగలు ధ్యాననిష్ఠతో నిలిచి, మునుల మధ్య మునివలె సంచరించేవాడు.

Verse 62

प्रवेशमुटजानां च निर्गमं च विलोकयन् । यामिन्यां व्याघ्ररूपेण ब्राह्मणान्भक्षयेद्बहून्

అతడు పర్ణకుటీరాలలో ప్రవేశమును, నిష్క్రమణమును గమనిస్తూ; రాత్రివేళ వ్యాఘ్రరూపం ధరించి అనేక బ్రాహ్మణులను భక్షించేవాడు.

Verse 63

निःशब्दमेव नयति नत्यजेदपि कीकसम् । इत्थं निपातिता विप्रास्तेन दुष्टेन भूरिशः

అతడు వారిని పూర్తిగా నిశ్శబ్దంగా తీసుకెళ్లి, వెనుక శవమును కూడా విడిచిపెట్టడు. ఈ విధంగా ఆ దుష్టుడు అనేక బ్రాహ్మణులను హతమార్చెను.

Verse 64

एकदा शिवरात्रौ तु भक्तस्त्वेको निजोटजे । सपर्यां देवदेवस्य कृत्वा ध्यानस्थितोभवत्

ఒకసారి శివరాత్రి నాడు ఒక భక్తుడు తన కూటీరంలో ఒంటరిగా ఉండి; దేవదేవుని సపర్య చేసి ధ్యానస్థితిలో నిలిచెను.

Verse 65

स च दुंदुभिनिर्ह्राद दैत्येंद्रो बलदर्पितः । व्याघ्र रूपं समास्थाय तमादातुं मतिं दधे

అప్పుడు దుందుభినిర్హ్రాద అనే దైత్యేంద్రుడు, బలదర్పంతో మత్తుడై, వ్యాఘ్రరూపం ధరించి అతనిని పట్టుకోవాలని సంకల్పించెను.

Verse 66

तं भक्तं ध्यानमापन्नं दृढचित्तं शिवेक्षणे । कृतास्त्रमंत्रविन्यासं तं क्रांतुमशकन्न सः

కానీ ఆ భక్తుడు ధ్యానంలో లీనుడై, శివదర్శనంలో దృఢచిత్తుడై, మంత్రరక్షా-ఆస్త్రవిన్యాసాలతో సంరక్షితుడై ఉండెను; అతనిని అతడు జయించలేకపోయెను.

Verse 67

अथ सर्वगतः शंभुर्ज्ञात्वा तस्याशयं हरः । दैत्यस्य दुष्टरूपस्य वधाय विदधे धियम्

అప్పుడు సర్వవ్యాపి హరుడైన శంభువు ఆ దైత్యుని అంతరాశయాన్ని గ్రహించి, దుష్టరూపుడైన వానిని వధించి పవిత్రక్షేత్రాన్ని రక్షించుటకు యోచనను స్థిరపరచెను।

Verse 68

यावदादित्सति व्याघ्रस्तावदाविरभूद्धरः । जगद्रक्षामणिस्त्र्यक्षो भक्तरक्षण दक्षधीः

వ్యాఘ్రుడు దాడి చేయబోతున్న క్షణంలోనే ధరుడు (శివుడు) ప్రత్యక్షమయ్యెను—త్రినేత్రుడు, జగద్రక్షామణి, భక్తరక్షణలో దక్షమైన దృఢనిశ్చయుడు।

Verse 69

रुद्रमायांतमालोक्य तद्भक्तार्चित लिंगतः । दैत्यस्तेनैव रूपेण ववृधे भूधरोपमः

భక్తుడు ఆరాధించిన లింగమునుండి రుద్రుడు సమీపించుచున్నాడని చూచి, దైత్యుడు వైరుగర్వంతో అదే రూపంలో విస్తరించి పర్వతసమానుడయ్యెను।

Verse 70

सावज्ञमथसर्वज्ञं यावत्पश्यति दानवः । तावदायांतमादाय कक्षायंत्रे न्यपीडयत्

తర్వాత దానవుడు సర్వజ్ఞుడైన ప్రభువును అవమానంగా చూచుచుండగా, ఆయన సమీపించగానే పట్టుకొని నడుము బంధనయంత్రంలా బిగించి నలిపెను।

Verse 71

पंचास्यस्त्वथ पंचास्यं मुष्ट्या मूर्धन्यताडयत् । स च तेनैव रूपेण कक्षानिष्पेषणेन च

అప్పుడు పంచాస్యుడు (శివుడు) పంచాస్య శత్రువుని శిరస్సుపై ముష్టితో కొట్టెను; అలాగే అదే రూపంతోను, కక్షానిష్పేషణంతోను దైత్యాక్రమణాన్ని నిరోధించెను।

Verse 72

अत्यार्तमरटद्व्याघ्रो रोदसी परिपूरयन् । तेन नादेन सहसा सं प्रवेपितमानसाः

అతివేదనతో వ్యాఘ్రుడు ఘోరంగా గర్జించాడు; ఆ నాదం ఆకాశభూములను నింపింది. ఆ అకస్మాత్తు గర్జనతో అందరి మనస్సులు భయంతో కంపించాయి.

Verse 73

तपोधनाः समाजग्मुर्निशि शब्दानुसारतः । तत्रेश्वरं समालोक्य कक्षीकृत मृगेश्वरम्

తపోధనులైన ఋషులు రాత్రి ఆ శబ్దాన్ని అనుసరించి అక్కడికి వచ్చారు; అక్కడ వారు ఈశ్వరుని దర్శించారు—మృగరాజును తన కక్షలో చేర్చుకొని ఉన్నవాడిని.

Verse 74

तुष्टुवुः प्रणता सर्वे शर्वं जयजयाक्षरैः । परित्राता जगत्त्रातः प्रत्यूहाद्दारुणादितः

అందరూ ప్రణమించి ‘జయ జయ’ అక్షరాలతో శర్వుని స్తుతించారు; ఎందుకంటే ఆయనే పరిత్రాత, జగత్త్రాత, భయంకర ప్రత్యూహాల నుండి రక్షించువాడు.

Verse 75

अनुग्रहं कुरुध्वेश तिष्ठात्रैव जगद्गुरो । अनेनैव हि रूपेण व्याघ्रेश इति नामतः

అనుగ్రహించుము, ఓ ఈశా; ఓ జగద్గురో, ఇక్కడే నిలిచియుండుము. ఇదే రూపంతో ‘వ్యాఘ్రేశ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడవై యుండుము.

Verse 76

कुरु रक्षां महादेव ज्येष्ठस्थानस्य सर्वदा । अन्येभ्योप्युपसर्गेभ्यो रक्ष नस्तीर्थवासिनः

ఓ మహాదేవా, ఈ జ్యేష్ఠస్థానాన్ని సదా రక్షించుము; మరియు ఇతర ఉపసర్గాల నుండీ మమ్మల్ని—ఈ తీర్థవాసులను—కాపాడుము.

Verse 77

इति श्रुत्वा वचस्तेषां देवश्चंद्रविभूषणः । तथेत्युक्त्वा पुनः प्राह शृणुध्वं द्विजपुंगवाः

వారి మాటలు విని చంద్రభూషణుడైన దేవుడు—“తథాస్తు” అని పలికి, మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: “హే ద్విజపుంగవులారా, వినుడి।”

Verse 78

यो मामनेन रूपेण द्रक्ष्यति श्रद्धयात्र वै । तस्योपसर्गसंघातं घातयिष्याम्यसंशयम्

ఇక్కడ ఎవడు శ్రద్ధతో ఈ రూపంలోనే నన్ను దర్శించునో, అతనిపై పడే ఉపసర్గాల సమూహాన్ని నేను నిస్సందేహంగా సంహరించెదను।

Verse 79

एतल्लिंगं समभ्यर्च्य यो याति पथि मानवः । चौरव्याघ्रादिसंभूत भयं तस्य कुतो भवेत्

ఈ లింగాన్ని సమ్యక్‌గా అర్చించి మార్గంలో ప్రయాణించే మనుష్యునికి దొంగలు, పులులు మొదలైనవాటివల్ల కలిగే భయం ఎలా కలుగును?

Verse 80

मच्चरित्रमिदं श्रुत्वा स्मृत्वा लिंगमिदं हृदि । संग्रामे प्रविशन्मर्त्यो जयमाप्नोति नान्यथा

నా ఈ చరిత్రను విని, ఈ లింగాన్ని హృదయంలో స్మరించుకొని యుద్ధంలో ప్రవేశించే మానవుడు విజయాన్ని పొందును—ఇతరథా కాదు।

Verse 81

इत्युक्त्वा देवदेवशस्तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ । सविस्मयास्ततो विप्राः प्रातर्याता यथागतम्

ఇలా చెప్పి దేవదేవుడు ఆ లింగంలోనే లయమయ్యాడు. ఆపై విస్మయంతో ఉన్న బ్రాహ్మణులు ఉదయాన్నే వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లారు।

Verse 82

स्कन्द उवाच । तदा प्रभृति कुंभोत्थ लिंगं व्याघ्रेश्वराभिधम् । ज्येष्ठेशादुत्तरेभागे दृष्टं स्पृष्टं भयापहम्

స్కందుడు పలికెను: ఓ కుంభసంభవా! అప్పటి నుండి ఆ లింగము వ్యాఘ్రేశ్వరుడు అని పిలువబడుచున్నది. జ్యేష్ఠేశ్వరునికి ఉత్తర దిక్కున ఉన్న దీనిని దర్శించినా, స్పృశించినా భయము తొలగిపోవును.

Verse 83

व्याघ्रेश्वरस्य ये भक्तास्तेभ्यो बिभ्यति किंकराः । यामा अपि महाक्रूरा जयजीवेति वादिनः

ఎవరైతే వ్యాఘ్రేశ్వరుని భక్తులో, వారిని చూసి యమకింకరులు కూడా భయపడతారు. యముని అత్యంత క్రూరమైన సేవకులు కూడా "జయం, చిరంజీవ" అని పలుకుతారు.

Verse 84

पराशरेश्वरादीनां लिंगानामिह संभवम् । श्रुत्वा नरो न लिप्येत महापातककर्दमैः

ఇక్కడ పరాశరేశ్వరుడు మొదలైన లింగముల ఆవిర్భావమును గూర్చి విన్నచో, మానవుడు మహాపాపములనెడి బురద అంటనివాడగును.

Verse 85

कंदुकेश समुत्पत्तिं व्याघ्रे शाविर्भवं तथा । समाकर्ण्य नरो जातु नोपसर्गैः प्रदूयते

కందుకేశ్వరుని ఆవిర్భావము మరియు వ్యాఘ్రేశ్వరుని ఉద్భవమును గూర్చి విన్నచో, మానవుడు ఎన్నడూ ఉపద్రవములచే పీడింపబడడు.

Verse 86

उटजेश्वर लिंगं तु व्याघ्रेशात्पश्चिमे स्थितम् । भक्तरक्षार्थमुद्भूतं स्यात्समभ्यर्च्य निर्भयः

ఉటజేశ్వర లింగము వ్యాఘ్రేశ్వరునికి పడమర దిక్కున ఉన్నది. భక్తుల రక్షణార్థం ఆవిర్భవించిన దీనిని అర్చించుట వలన మానవుడు నిర్భయుడగును.