Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

कृता नानाविधा धर्मा इष्टापूर्तास्तु तैर्नृभिः । वार्धकं समनुप्राप्य प्रापि यैर्मणिकर्णिका

kṛtā nānāvidhā dharmā iṣṭāpūrtāstu tairnṛbhiḥ | vārdhakaṃ samanuprāpya prāpi yairmaṇikarṇikā

నానావిధ ధర్మాలను, ముఖ్యంగా ఇష్ట-పూర్త కర్మలను, ఆచరించిన వారు—వృద్ధాప్యాన్ని చేరినపుడు మణికర్ణికను పొందుతారు।

कृताःdone, performed
कृताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√कृ (धातु) → कृत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-कृदन्त used adjectivally (agreeing with धर्माः)
नानाविधाःof many kinds
नानाविधाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनाना (अव्यय/प्रातिपदिक) + विध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय: नानाः विधाः = of various kinds
धर्माःduties, righteous acts
धर्माः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
इष्टापूर्ताः(acts) of iṣṭa and pūrta
इष्टापूर्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइष्ट (√यज्, क्त-कृदन्त) + पूर्त (√पॄ/√पूर्, क्त-कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; द्वन्द्व: इष्टं च पूर्तं च (sacrificial and charitable works)
तुand/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), contrast/emphasis
तैःby them
तैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
नृभिःby men
नृभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
वार्धकम्old age
वार्धकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवार्धक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (accusative singular)
समनुप्राप्यhaving reached
समनुप्राप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम् + अनु + √प्राप् (धातु) → प्राप्य (ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘having reached/attained’
प्रापिwas attained
प्रापि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + √आप् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; (प्र+√आप्) = obtained/was obtained
यैःby whom
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
मणिकर्णिकाMaṇikarṇikā
मणिकर्णिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमणिकर्णिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Maṇikarṇikā

Type: ghat

Listener: Devotee/sage audience

Scene: Householders building wells/ghats, feeding pilgrims, performing simple rites; later, as elders, they arrive at Maṇikarṇikā supported by staff, offering prayers to Gaṅgā and Śiva, embodying dharma’s completion.

M
Māṇikarṇikā
I
Iṣṭa
P
Pūrta
D
Dharma
K
Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

A lifetime of dharma—ritual duty and public benefaction—matures into the blessing of reaching Kāśī’s liberating tīrtha.

Māṇikarṇikā in Kāśī.

Practice of iṣṭa (ritual/sacrificial duties) and pūrta (charitable public works) as dharmic disciplines.