Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 220

Devanagari script

वामनः शंखचक्राब्जगदाभिरुपलक्षितः । लक्ष्मीवंतं जनं कुर्याद्गृहेपि परिधारितः

Transliteration

vāmanaḥ śaṃkhacakrābjagadābhirupalakṣitaḥ | lakṣmīvaṃtaṃ janaṃ kuryādgṛhepi paridhāritaḥ

Translation

శంఖం, చక్రం, పద్మం, గదా లక్షణాలతో ప్రసిద్ధుడైన వామనుడు—ఇంటిలో భక్తితో నిలిపినా/ధరించినా—మనిషిని లక్ష్మీసంపన్నుడిని చేస్తాడు।

Word by Word

• वामनः: Vāmana
• वामनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वामन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• शंखचक्राब्जगदाभिः: by conch, discus, lotus, and mace
• शंखचक्राब्जगदाभिः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शंख-चक्र-अब्ज-गदा (प्रातिपदिक; शंख + चक्र + अब्ज + गदा)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (गदा-प्रधान/समाहारद्वन्द्वे नपुंसकत्वं सम्भवति; अत्र तृतीया बहुवचनरूपम्), तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासः—इतरेतर-द्वन्द्वः (शंखश्च चक्रं च अब्जं च गदा च)

• उपलक्षितः: marked/identified
• उपलक्षितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: उप-लक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (marked/characterized)

• लक्ष्मीवन्तम्: endowed with prosperity
• लक्ष्मीवन्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लक्ष्मी-वत् (प्रातिपदिक; लक्ष्मी + वत्)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तद्धितान्त (वत् = possessing)

• जनम्: a person/people
• जनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• कुर्यात्: would make/should make
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• गृहे: in the house
• गृहे: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• अपि: also/even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: ‘also/even’)

• परिधारितः: when worn/kept (on the body)
• परिधारितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: परि-धृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि (worn/kept on)

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context: Skanda teaching Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bindumādhava/Vāmana worship in Kāśī (contextual)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A small household shrine: Vāmana icon marked by conch, discus, lotus, and mace; a devotee offers lamp and flowers; Lakṣmī’s presence suggested as a gentle radiance filling the home with abundance.

Characters & Entities

• Vāmana
• Śaṅkha
• Cakra
• Padma (Lotus)
• Gadā
• Lakṣmī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reverent association with Viṣṇu’s form—through household devotion—supports auspiciousness and prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the verse highlights Vāmana devotion, including in the home setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

Keeping/enshrining Vāmana (icon or representation) and honoring him, implied by ‘paridhāritaḥ’.