Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 110

Devanagari script

यमेशं च यमादित्यं यमेन स्थापितं नमन् । यमतीर्थे कृतस्नानो यमलोकं न पश्यति

Transliteration

yameśaṃ ca yamādityaṃ yamena sthāpitaṃ naman | yamatīrthe kṛtasnāno yamalokaṃ na paśyati

Translation

యమునిచే స్థాపితమైన యమేశునికీ యమాదిత్యునికీ భక్తితో నమస్కరించి, యమతీర్థమున స్నానము చేసినవాడు యమలోకమును చూడడు.

Word by Word

• यमेशम्: Yameśa (Lord of Yama)
• यमेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘यमस्य ईशः’)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• यमादित्यम्: Yamāditya
• यमादित्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक) + आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; कर्मधारयः (‘यमः आदित्यः’)

• यमेन: by Yama
• यमेन: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन

• स्थापितम्: established
• स्थापितम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया/प्रथमा; एकवचन; ‘placed/established’ (agreeing with यमादित्यम्)

• नमन्: bowing (to)
• नमन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; ‘bowing’

• यमतीर्थे: at Yama-tīrtha
• यमतीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी; एकवचन; तत्पुरुषः (‘यमस्य तीर्थम्’)

• कृतस्नानः: having bathed
• कृतस्नानः: Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ-धातोः क्त) + स्नान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; तत्पुरुषः (‘कृतं स्नानं येन’) विशेषण

• यमलोकम्: Yama’s world
• यमलोकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया; एकवचन; तत्पुरुषः (‘यमस्य लोकः’)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट् (Present); प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa narration typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Yama-tīrtha (Kāśī)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrims/devotees

Visual Art Cues

Scene: At a river/pond tīrtha, a pilgrim bathes and then bows to Yameśa and Yamāditya; Yama stands in the background as installer/authority, yet his realm recedes—symbolized by a dark gate fading away.

Characters & Entities

• Yama
• Yameśa
• Yamāditya
• Yama-tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-sevā joined with reverence to the deity is portrayed as a dharmic protection from fearful post-mortem states.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Yama-tīrtha in Kāśī, along with the associated sanctities of Yameśa and Yamāditya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at Yama-tīrtha, combined with namaskāra (bowing) to Yameśa and Yamāditya.