Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

पुनःपुनश्च तत्क्षेत्रमतिथीकृत्यनेत्रयोः । विचित्रं च पवित्रं च तृप्तिं नाधिजगाम ह

punaḥpunaśca tatkṣetramatithīkṛtyanetrayoḥ | vicitraṃ ca pavitraṃ ca tṛptiṃ nādhijagāma ha

మళ్లీ మళ్లీ ఆ క్షేత్రాన్ని కన్నులకు అతిథిగా చేసుకొని (పునఃపునః దర్శించి), అది విచిత్రమూ పవిత్రమూ అయినప్పటికీ అతడు తృప్తిని పొందలేదు।

पुनःपुनःagain and again
पुनःपुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनःपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्त-क्रियाविशेषण (again and again)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘that’ (क्षेत्रम् इति विशेषणम्)
क्षेत्रम्sacred field/region
क्षेत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
अतिथीकृत्यhaving treated as a guest
अतिथीकृत्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootअतिथि-कृ (धातु; कृ) + क्त्वा (अव्ययभाव)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund); ‘having made (it) a guest’
नेत्रयोःin the two eyes
नेत्रयोः:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी (6th/7th Gen/Loc), द्विवचन; ‘of/in the two eyes’
विचित्रम्wondrous
विचित्रम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तृप्तिम् इति कर्मविशेषणम् (as ‘varied/wondrous’)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पवित्रम्pure; sanctifying
पवित्रम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तृप्तिम् इति कर्मविशेषणम्
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
तृप्तिम्satisfaction
तृप्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृप्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
अधिजगामattained; reached
अधिजगाम:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअधि-गम् (धातु; गम्)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
indeed
:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphasis/indeed)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa discourse)

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Scene: A devotee repeatedly turns his gaze toward the same sacred panorama—ghats, temples, Gaṅgā—each time seeing new wonders; the kṣetra is personified as a guest arriving at the eyes, while the devotee remains unsated in holy longing.

K
Kāśī-kṣetra (implied)

FAQs

Holy places like Kāśī inspire inexhaustible devotional longing; repeated darśana deepens purity rather than producing mere sensory satiation.

The Kāśī-kṣetra as a whole (the sacred field/city), praised as both wondrous and purifying.

No fixed ritual; the act emphasized is repeated darśana—returning again and again to behold the kṣetra.