Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 16

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । किं वक्तुकामा देवि त्वं ब्रूहि तत्त्वमशंकिता । न त्वादृशीनां वाक्यं हि पत्युः खेदाय जायते

Transliteration

agastya uvāca | kiṃ vaktukāmā devi tvaṃ brūhi tattvamaśaṃkitā | na tvādṛśīnāṃ vākyaṃ hi patyuḥ khedāya jāyate

Translation

అగస్త్యుడు అన్నాడు—దేవి, నీవు ఏమి చెప్పదలచుకున్నావు? సందేహం లేకుండా సత్యాన్ని చెప్పు. నీ వంటి స్త్రీల మాటలు భర్తకు దుఃఖకారణం కావు।

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• किम्: what
• किम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• वक्तुकामा: desiring to speak
• वक्तुकामा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वच् (धातु) + तुमुन् (कृत्) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वक्तुम् + कामा), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• देवि: O goddess/lady
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुषवाचक सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ब्रूहि: tell/speak
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद

• तत्त्वम्: the truth/essence
• तत्त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अशंकिता: unafraid/without doubt
• अशंकिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ-शंकित (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त from शङ्क्)
• Form: नञ्-समास/उपसर्ग (negation) + क्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• त्वादृशीनाम्: of women like you
• त्वादृशीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वादृशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (Plural)

• वाक्यम्: speech/words
• वाक्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हि: indeed/for
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle/emphasis)

• पत्युः: of the husband
• पत्युः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• खेदाय: for distress/sorrow
• खेदाय: Sampradana (Recipient/Goal/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: खेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन

• जायते: arises/is born
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Speaker

Agastya

Skanda Dialogue

Listener: Lopāmudrā

Visual Art Cues

Scene: Agastya, calm and compassionate, gestures invitingly toward Lopāmudrā, indicating she may speak freely; the hermitage feels protective and luminous.

Characters & Entities

• Agastya
• Lopāmudrā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A teacher encourages sincere inquiry; truth-seeking speech, offered respectfully, is aligned with dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is named in this verse; it introduces the doctrinal clarification to follow.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse centers on permission, truth, and reassurance in dialogue.