Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 87
Devanagari script
तिर्यग्गतीरविर्नायं नायमग्निः सधूमवान् । क्षणप्रभाप्यसौ नैव को नः सम्मुख एत्यसौ
Transliteration
tiryaggatīravirnāyaṃ nāyamagniḥ sadhūmavān | kṣaṇaprabhāpyasau naiva ko naḥ sammukha etyasau
Translation
“ఇది ఆకాశంలో అడ్డంగా సంచరించే సూర్యుడు కాదు, పొగతో కూడిన అగ్ని కూడా కాదు; క్షణమాత్రపు మెరుపు కూడా కాదు—మరి మా ఎదురుగా వస్తున్నవాడు ఎవరు?”
Word by Word
तिर्यक्-गतिःone with sideways motion / a transverse course
तिर्यक्-गतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतिर्यक् (अव्यय/प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अविःthe sun (aviḥ as a Vedic/poetic term)
अविः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअवि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अग्निःfire
अग्निः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स-धूमवान्with smoke
स-धूमवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/सह) + धूमवत् (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (सह-समास); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
क्षण-प्रभाmomentary radiance
क्षण-प्रभा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवादार्थक-अव्यय (even/also)
असौthat (one)
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (indeed/just)
कःwho?
कः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नःof us / our
नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन (enclitic)
सम्मुखम्in front (of us)
सम्मुखम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसम्मुख (प्रातिपदिक/अव्ययप्राय)
Formदेशवाचक-अव्यय (in front, face-to-face)
एतिcomes
एति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
असौthat one
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Surāḥ (the gods), collectively
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Devas speak in alarmed wonder: it is neither the sun’s course nor smoky fire nor a brief lightning-flash—who approaches them head-on?
Characters & Entities
S
Surāḥ (Devas)FAQs
The divine can appear beyond familiar categories; spiritual reality exceeds ordinary labels like ‘sun’ or ‘fire’.
No specific tīrtha is named in this verse; it belongs to the Kāśī-khaṇḍa narrative setting.
None in this verse.