Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 57

Devanagari script

विश्वेश्वरि त्वमसि विश्वजनस्य कर्त्री त्वं पालयित्र्यसि तथा प्रलयेपिहंत्री । त्वन्नामकीर्तनसमुल्लसदच्छपुण्या स्रोतस्विनी हरति पातककूलवृक्षान्

Transliteration

viśveśvari tvamasi viśvajanasya kartrī tvaṃ pālayitryasi tathā pralayepihaṃtrī | tvannāmakīrtanasamullasadacchapuṇyā srotasvinī harati pātakakūlavṛkṣān

Translation

హే విశ్వేశ్వరి! నీవే సమస్త జగజ్జనుల సృష్టికర్త్రి; నీవే పాలయిత్రి, ప్రళయంలో సంహారిణీ కూడా. నీ నామకీర్తనంతో ఉప్పొంగే పుణ్యపు నిర్మల ప్రకాశవంతమైన స్రోతస్విని పాపసమూహరూప వృక్షవనాన్ని వేరుతో పెకలిస్తుంది।

Word by Word

• विश्वेश्वरि: O Lady of the universe
• विश्वेश्वरि: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: विश्व + ईश्वरि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; तत्पुरुषः: विश्वस्य ईश्वरी

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (Nominative), एकवचन

• असि: are
• असि: Kriyā (Copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• विश्वजनस्य: of all people/the world’s beings
• विश्वजनस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विश्व + जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; तत्पुरुषः: विश्वस्य जनः

• कर्त्री: creator
• कर्त्री: Karta-predicative (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: कर्तृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृ-शब्दः (agent noun)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• पालयित्री: protector
• पालयित्री: Karta-predicative (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: पालयितृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; √पाल् (पालयति) से तृच्-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक

• असि: are
• असि: Kriyā (Copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्, मध्यमपुरुष, एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषणम्/adverb): ‘तथैव/likewise’

• प्रलये: at dissolution (cosmic end)
• प्रलये: Adhikaraṇa (Locative)
• Type: Noun
• Root: प्रलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/अपि-कार): ‘also/even’

• हन्त्री: destroyer
• हन्त्री: Karta-predicative (Subject complement)
• Type: Noun
• Root: हन्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; √हन् से तृच्-प्रत्ययान्त

• त्वत्-नाम-कीर्तन-समुल्लसत्-अच्छ-पुण्या: whose pure merit shines forth through the chanting of your name
• त्वत्-नाम-कीर्तन-समुल्लसत्-अच्छ-पुण्या: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: त्वत् + नाम + कीर्तन + समुल्लसत् + अच्छ + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-समासः (तत्पुरुष-प्रधान): ‘त्वन्नामकीर्तन’ (तव नाम्नः कीर्तनम्) तेन ‘समुल्लसत्’ (वर्तमानकृदन्त/शतृ) ‘अच्छ’ (निर्मल) ‘पुण्य’ (पवित्रता) यस्याः सा; स्रोतस्विनी इति विशेषणम्

• स्रोतस्विनी: the river/stream
• स्रोतस्विनी: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: स्रोतस्विनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी/धारा-वाचक

• हरति: removes, carries away
• हरति: Kriyā (Main verb)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• पातककूलवृक्षान्: the trees (i.e., deep-rooted masses) of sins
• पातककूलवृक्षान्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: पातक + कूल + वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला: पातकानां कूलम् (समूहः) तस्य वृक्षाः (उपमा)

Speaker

Ravi (Sūrya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Viśveśvarī-bhāva)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Viśveśvarī)

Visual Art Cues

Scene: Devī as Viśveśvarī stands as cosmic sovereign: subtle imagery of creation, protection, and dissolution around her; from devotees’ chanting rises a bright, clear ‘river of merit’ sweeping away a dark forest of sin-trees uprooted at the roots.

Characters & Entities

• Devī (Viśveśvarī)
• Pralaya
• River/stream of merit (srotasvinī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Name-chanting is a powerful purifier; Devī governs creation, protection, and dissolution as the cosmic Śakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, where Viśveśvarī/Śakti is praised together with the kṣetra’s saving power.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nāma-kīrtana (chanting the Goddess’s names) is explicitly praised as sin-destroying.