Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 29

Devanagari script

स्थास्याम्यत्रैव तन्नित्यं न त्यक्ष्यामि कदाचन । क्षेत्रसंन्यासविधिना वाराणस्यां कृताश्रमः

Transliteration

sthāsyāmyatraiva tannityaṃ na tyakṣyāmi kadācana | kṣetrasaṃnyāsavidhinā vārāṇasyāṃ kṛtāśramaḥ

Translation

నేను ఇక్కడే నిత్యం నిలిచివుంటాను; ఎప్పటికీ విడిచిపెట్టను. ‘క్షేత్ర-సంన్యాస’ విధితో వారాణసీలో వ్రతబద్ధ ఆశ్రమవాసం స్వీకరించాను।

Word by Word

• स्थास्यामि: I shall stay
• स्थास्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (locative adverb)

• एव: indeed / only
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• तत्: that (resolve/thing)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणरूपेण ‘नित्यम्’ इत्यस्य

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Sambandha (Adverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषण (adverbial accusative: always)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• त्यक्ष्यामि: I shall abandon
• त्यक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/लृट्), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; परस्मैपद

• कदाचन: ever / at any time
• कदाचन: Sambandha (Adverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचन (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (at any time/ever)

• क्षेत्रसंन्यासविधिना: by the rule/procedure of renouncing the sacred field
• क्षेत्रसंन्यासविधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र-संन्यास-विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (क्षेत्रस्य संन्यासः → क्षेत्रसंन्यासः; क्षेत्रसंन्यासस्य विधिः → क्षेत्रसंन्यासविधिः)

• वाराणस्याम्: in Vārāṇasī
• वाराणस्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• कृताश्रमः: one who has undertaken the (proper) āśrama
• कृताश्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृत-आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘कृत’ + ‘आश्रम’; कर्मधारयः (कृतः आश्रमः यस्य सः)

Speaker

Mārtaṇḍa (Sūrya)

Characters & Entities

• Vārāṇasī (Kāśī)
• Kṣetra-saṃnyāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Taking refuge in the holy kṣetra of Kāśī and committing to disciplined residence is presented as a powerful spiritual resolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī/Kāśī as a whole—celebrated as a kṣetra worthy of lifelong residence and renunciatory commitment.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kṣetra-saṃnyāsa-vidhi is referenced—an observance of dedicating oneself to a sacred place through a formal vow of residence/renunciation.