Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

Devanagari script

यथा पुनर्नवीकृत्य पुरीं वाराणसीमहम् । इतः प्रयामि योगिन्यस्तथा क्षिप्रं विधीयताम्

Transliteration

yathā punarnavīkṛtya purīṃ vārāṇasīmaham | itaḥ prayāmi yoginyastathā kṣipraṃ vidhīyatām

Translation

హే యోగినీలా, త్వరగా అట్లా ఏర్పాటు చేయండి; నేను వారాణసీ పురిని మళ్లీ నూతనంగా పునరుద్ధరించి ఇక్కడి నుండి ప్రయాణించగలుగునట్లు చేయండి.

Word by Word

• यथा: so that, in such a way that
• यथा: Sambandha (Clause linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उद्देश्यवाचक (so that / in such a way that)

• पुनः: again
• पुनः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरावृत्तिवाचक (again)

• नवीकृत्य: having renewed
• नवीकृत्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: नवी+कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); causative sense (having renewed/made new)

• पुरीम्: the city
• पुरीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन

• वाराणसीम्: Vārāṇasī
• वाराणसीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया (2nd/Accusative); एकवचन; अप्पोजिशन (पुरीम्)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st/Nominative); एकवचन

• इतः: from here
• इतः: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: इतस् (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादानार्थक/दिशावाचक (from here)

• प्रयामि: I depart, I go forth
• प्रयामि: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र+या (धातु)
• Form: लट् (Present); उत्तमपुरुष (1st person); एकवचन; परस्मैपद

• योगिन्यः: O Yoginīs
• योगिन्यः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: योगिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/Nominative); बहुवचन; सम्बोधनार्थे अपि (addressing sense)

• तथा: thus, accordingly
• तथा: Sambandha (Correlative connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनुरूप/एवम् (thus)

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (quickly)

• विधीयताम्: let it be done/arranged
• विधीयताम्: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि+धा (धातु)
• Form: लोट् (Imperative); कर्मणि प्रयोग (Passive); प्रथमपुरुष (3rd person); एकवचन

Speaker

Śiva

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi audience (frame)

Visual Art Cues

Scene: Śiva expresses intent: once Vārāṇasī is renewed, he will depart; Yoginīs are urged to accomplish the task quickly—an image of cosmic administration over a sacred metropolis.

Characters & Entities

• Śiva
• Yoginīs
• Vārāṇasī (Kāśī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is not merely a city but a divinely maintained sacred order—restored and protected by Śiva’s will.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī/Kāśī, explicitly described in terms of renewal and divine stewardship.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse speaks of ‘restoration’ as a divine act, not a human rite.