Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 27

Devanagari script

तस्योपवर्तनेप्येको न श्रुतो गोत्रभित्क्वचित् । स्वर्गे स्वर्गसदामीशो गोत्रभित्परिकीर्तितः

Transliteration

tasyopavartanepyeko na śruto gotrabhitkvacit | svarge svargasadāmīśo gotrabhitparikīrtitaḥ

Translation

అతని రాజ్యసీమలో ఎక్కడా ఒక్క ‘గోత్రభిత్’ (వంశవ్యవస్థను భంగపరచువాడు) కూడా వినబడడు; కాని స్వర్గంలో స్వర్గసభాధిపతి ‘గోత్రభిత్’ అని కీర్తింపబడును।

Word by Word

• तस्य: of him/of that
• तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम

• उपवर्तने: in the vicinity/at the turning (place)
• उपवर्तने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उपवर्तन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha/Particle (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: निपात (also/even)

• एकः: a single one
• एकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• न: not
• न: Sambandha/Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• श्रुतः: is heard/has been heard
• श्रुतः: Kriya (Verbal predicate/क्रियाविशेष)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) from √श्रु; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगे ‘heard/known’

• गोत्रभित्: the breaker of (mountain-)clans; Indra
• गोत्रभित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोत्र + भिद् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (गोत्रं भिनत्ति इति)

• क्वचित्: anywhere/ever
• क्वचित्: Desha/Kaala-adhikarana (Adverbial/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of place/time: somewhere/ever)

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• स्वर्गसदाम्: of the heavenly abodes/assemblies
• स्वर्गसदाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग + सद्/सदस् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; तत्पुरुष (स्वर्गस्य सदः/सदाम्)

• ईशः: lord
• ईशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गोत्रभित्: Gotrabhit (Indra)
• गोत्रभित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोत्र + भिद् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष

• परिकीर्तितः: is proclaimed/celebrated
• परिकीर्तितः: Kriya (Verbal predicate/क्रियाविशेष)
• Type: Verb
• Root: परि + कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) from √कीर्त् with उपसर्ग ‘परि’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि ‘is proclaimed/called’

Speaker

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa context typically Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśīkṣetra (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Audience of the Kāśī-māhātmya discourse (not explicit)

Visual Art Cues

Scene: A moral-contrast scene: Kāśī’s orderly streets with disciplined householders and sages; juxtaposed with a small celestial vignette of Indra associated with the epithet Gotrabhit, suggesting deva-pramāda (heedlessness).

Characters & Entities

• Gotrabhit (epithet)
• Svarga-sad (heavenly court)
• Divodāsa (implied)
• Kāśī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A dharmic realm is marked by social and ethical stability—harm to lineage order and communal dharma is absent in sacred Kāśī under righteous rule.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is praised as a land where dharma is naturally safeguarded, contrasted with even the famed order of Svarga.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is stated; the verse focuses on societal dharma (ācāra) as a sign of sacred kingship and holy land.