Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 20

Devanagari script

ध्यानं शौचं तथा भिक्षा नित्यमेकांतशीलता । यतेश्चत्वारिकर्माणि पंचमं नोपपद्यते

Transliteration

dhyānaṃ śaucaṃ tathā bhikṣā nityamekāṃtaśīlatā | yateścatvārikarmāṇi paṃcamaṃ nopapadyate

Translation

ధ్యానం, శౌచం, భిక్ష, నిత్య ఏకాంతశీలత—ఇవి యతి యొక్క నాలుగు కర్మలు; ఐదవది అతనికి వర్తించదు.

Word by Word

• ध्यानम्: meditation
• ध्यानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ध्यान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• शौचम्: purity/cleanliness
• शौचम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शौच (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• तथा: likewise/and
• तथा: Avyaya (Connector/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/रीतिवाचक (and likewise)

• भिक्षा: alms-begging
• भिक्षा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भिक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (adverb)

• एकान्तशीलता: habit of solitude/seclusion
• एकान्तशीलता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एकान्त (प्रातिपदिक) + शीलता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (एकान्तस्य शीलता)

• यतेः: of an ascetic
• यतेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन

• चत्वारि: four
• चत्वारि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; संख्यावाचक विशेषण

• कर्माणि: practices/actions
• कर्माणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन

• पञ्चमम्: a fifth (one)
• पञ्चमम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• न: not
• न: Avyaya (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• उपपद्यते: is possible/occurs
• उपपद्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-√पद् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; भावे प्रयोगः (is possible/occurs)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A didactic tableau: the same yati shown in four small panels—(1) meditating, (2) bathing/cleaning, (3) receiving alms, (4) sitting alone in a secluded spot—signifying the complete discipline.

Characters & Entities

• Yati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Renunciation is simplified to essentials: inner contemplation, purity, restrained dependence on alms, and solitude.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction is part of Kāśī Khaṇḍa’s dharma-teaching; it does not highlight a particular Kāśī tīrtha in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

A yati’s regimen: dhyāna (meditation), śauca (purity), bhikṣā (alms), and ekānta-śīlatā (solitude) as the complete set of duties.