Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92

Devanagari script

महिषीत्युच्यते नारी या च स्याद्व्यभिचारिणी । तां दुष्टां कामयेद्यस्तु स वै माहिषिकः स्मृतः

Transliteration

mahiṣītyucyate nārī yā ca syādvyabhicāriṇī | tāṃ duṣṭāṃ kāmayedyastu sa vai māhiṣikaḥ smṛtaḥ

Translation

వ్యభిచారిణి అయిన స్త్రీని ఇక్కడ ‘మహిషీ’ అని అంటారు; ఆ దుష్ట స్త్రీని కోరేవాడు ‘మాహిషిక’ అని స్మరించబడతాడు।

Word by Word

• महिषी: ‘mahiṣī’ (term/name)
• महिषी: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महिषी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरणार्थक-अव्यय (quotative particle)

• उच्यते: is called
• उच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• नारी: a woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• या: who
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• स्यात्: may be / is (in sense of ‘is’)
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• व्यभिचारिणी: adulterous
• व्यभिचारिणी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: व्यभिचारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (या/नारी)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• दुष्टाम्: wicked
• दुष्टाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुष्ट (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (ताम्)

• कामयेत्: should desire
• कामयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कम् (धातु) + णिच्
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तु: but / indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थे

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• वै: certainly
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (particle), निश्चयार्थे

• माहिषिकः: māhiṣika (such a man)
• माहिषिकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: माहिषिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• स्मृतः: is considered / is said to be
• स्मृतः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त) प्रयुक्तः; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; लुप्त-कोपुला (is considered)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cautionary scene: a man reaches toward a veiled adulterous woman; a sage blocks him with a staff of dharma; behind them, Kāśī ghāṭ lamps and a temple silhouette signify sacred space violated by desire.

Characters & Entities

• māhiṣika

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Desire aligned with adharma degrades the seeker; purity of intention and restraint are essential to dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the broader sacred frame; this verse is definitional and ethical rather than geographic.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual; it defines a category of impurity relevant to social/ritual avoidance.