Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । मुनिपृष्टास्तदा देवा भगवंस्ते किमब्रुवन् । सर्वलोकहितार्थाय तदाख्याहि महामुने

సూతుడు పలికెను—ముని ప్రశ్నించగా ఆ దేవగణము ఏమని పలికిరి? హే మహామునీ, సమస్త లోకహితార్థముగా దానిని వివరించుము।

Verse 2

श्रीव्यास उवाच । अगस्तिवचनं श्रुत्वा बहुमानपुरस्सरम् । धिषणाधिपतेरास्यं विबुधा व्यालुलोकिरे

శ్రీవ్యాసుడు పలికెను—అగస్త్యుని వచనాన్ని మహా గౌరవపూర్వకంగా విని, దేవగణము ధిషణాధిపతి బృహస్పతి ముఖమునకు దృష్టి మళ్లించిరి।

Verse 3

वाक्पतिरुवाच । शृण्वगस्ते महाभाग देवागमनकारणम् । धन्योसि कृतकृत्योसि मान्योसि महता मपि

వాక్పతి (బృహస్పతి) పలికెను—హే మహాభాగ అగస్త్యా, దేవుల आगమనకారణాన్ని వినుము. నీవు ధన్యుడవు, కృతకృత్యుడవు, నా వంటి మహానుడిచేత కూడా గౌరవనీయుడవు।

Verse 4

प्रत्याश्रमं प्रतिनगं प्रत्यरण्यं तपोधनाः । किं न संति मुनिश्रेष्ठ काचिदन्यैव ते स्थितिः

హే మునిశ్రేష్ఠ తపోధన! ప్రతి ఆశ్రమంలో, ప్రతి పర్వతంలో, ప్రతి అరణ్యంలో నివాసస్థానాలు ఉన్నాయే; మరి మీ స్థితి వేరే చోట ఎందుకు కాదు? ఈ ఒక్క స్థలంలోనే మీ నివాసం ఎందుకు స్థిరమైంది?

Verse 5

तपोलक्ष्मीस्त्वयीहास्ति ब्राह्मतेजस्त्वयि स्थिरम् । पुण्यलक्ष्मीस्त्वयि परा त्वय्यौदार्यं मनस्त्वयि

మీ లో తపస్సు జనితమైన లక్ష్మి నివసిస్తుంది; మీ లో బ్రాహ్మతేజస్సు స్థిరంగా ఉంది. మీ లో పరమ పుణ్యలక్ష్మి ఉంది; మీ లోనే ఔదార్యం, మహత్తర మనస్సు ఉన్నాయి.

Verse 6

पतिव्रतेयं कल्याणी लोपामुद्रा सधर्मिणी । तवांगच्छायया तुल्या यत्कथापुण्यकारिणी

ఈ కల్యాణి లోపాముద్ర పతివ్రత, మీతో ధర్మమార్గంలో నడిచే సహధర్మిణి. ఆమె మీ దేహఛాయతో సమానము; ఆమె కథ కూడా పుణ్యప్రదమైనది.

Verse 7

पतिव्रतास्वरुंधत्या सावित्र्याप्यनसूयया । शांडिल्यया च सत्या च लक्ष्म्या च शतरूपया

ప్రసిద్ధ పతివ్రతలలో—అరుంధతి, సావిత్రి, అనసూయ, శాండిల్యా, సత్యా, లక్ష్మీ, శతరూపా—

Verse 8

मेनया च सुनीत्या च संज्ञया स्वाहया तथा । यथैषा वर्ण्यते श्रेष्ठा न तथान्येति निश्चितम

అలాగే మేనా, సునీతి, సంజ్ఞ, స్వాహా కూడా; ఈమె (లోపాముద్ర) ఎలా శ్రేష్ఠగా వర్ణించబడుతుందో, అలా ఇతరులు కారు—ఇది నిశ్చిత నిర్ణయం.

Verse 9

भुंक्ते भुक्ते त्वयि मुने तिष्ठति त्वयि तिष्ठति । विनिद्रिते च निद्राति प्रथमं प्रतिबुध्यते

ఓ మునీ! మీరు భుజిస్తే ఆమె కూడా భుజిస్తుంది; మీరు నిలిచితే ఆమె కూడా నిలుస్తుంది. మీరు నిద్రిస్తే ఆమె కూడా నిద్రిస్తుంది; ముందుగా మేల్కొనేది ఆమెనే.

Verse 10

अनलंकृतमात्मानं तव नो दर्शयेत्क्वचित् । कार्यार्थं प्रोषिते क्वापि सर्वमंडनवर्जिता

ఆమె అలంకారము లేకుండా తనను మీకు ఎప్పుడూ చూపదు. మీరు కార్యనిమిత్తం ఎక్కడైనా దూరంగా ఉన్నా, ఆమె అన్ని ఆభరణాలను విడిచి ఉంటుంది.

Verse 11

न च ते नाम गृह्णीयात्तवायुष्यविवृद्धये । पुरुषांतरनामापि न गृह्णाति कदाचन

మీ ఆయుష్షు వృద్ధి కోసం ఆమె మీ పేరును కూడా పలకదు. మరే ఇతర పురుషుని పేరును కూడా ఆమె ఎప్పుడూ స్వీకరించదు.

Verse 12

आक्रुष्टापि न चाक्रोशेत्ताडितापि प्रसीदति । इदं कुरु कृतं स्वामिन्मन्यतामिति वक्ति च

దూషించినా ఆమె ప్రతిదూషణ చేయదు; కొట్టినా ఆమె శాంతంగా ఉంటుంది. ఆమె—‘స్వామీ, ఇది చేయండి; చేసినట్టే భావించండి’ అని చెప్పి, మీకు ప్రీతి కలిగించేందుకే మాట్లాడుతుంది.

Verse 13

आहूता गृहकार्याणि त्यक्त्वा गच्छति सत्वरम् । किमर्थं व्याहृता नाथ सप्रसादो विधीयताम्

పిలిచిన వెంటనే ఆమె గృహకార్యాలను వదలి త్వరగా వస్తుంది. ఆమె—‘నాథా, ఏ కారణంతో నన్ను పిలిచారు? దయచేసి ఆజ్ఞాపించండి’ అని అంటుంది.

Verse 14

न चिरं तिष्ठति द्वारि न द्वारमुपसेवते । अदापितं त्वया किंचित्कस्मैचिन्न ददात्यपि

ఆమె ద్వారమున ఎక్కువసేపు నిలువదు, ముంగిట చుట్టూ తిరుగదు. నీవు ఇచ్చినదే కాకుండా ఆమె ఎవరికీ స్వల్పమైనదైనా ఇవ్వదు.

Verse 15

पूजोपकरणं सर्वमनुक्ता साधयेत्स्वयम् । नियमोदकबर्हींषि पत्रपुप्पाक्षतादिकम्

చెప్పకుండానే ఆమె తానే పూజకు కావలసిన సమస్త ఉపకరణాలను సిద్ధం చేయాలి—నియమజలం, దర్భ/కుశ, ఆకులు, పుష్పాలు, అక్షతలు మొదలైనవి.

Verse 16

प्रतीक्षमाणावसरं यथाकालोचितं हि यत् । तदुपस्थापयेत्सर्वमनुद्विग्नातिहृष्टवत्

సరైన సందర్భాన్ని గమనిస్తూ, కాలానికి తగినదేదైనా ఉంటే అది అంతా ఆమె సమర్పించి సర్దాలి—ఆందోళన లేకుండా, అతిగా ఉల్లాసపడకుండా.

Verse 17

सेवते भर्त्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नं फलादिकम् । महाप्रसाद इत्युक्त्वा परिदत्तं प्रतीच्छति

ఆమె భర్త ఉచ్ఛిష్టమైన ప్రియమైన అన్నం, ఫలములు మొదలైనవి సేవిస్తుంది; ‘ఇది మహాప్రసాదం’ అని చెప్పి ఇచ్చినదాన్ని స్వీకరిస్తుంది.

Verse 18

अविभज्य न चाश्नीयाद्देवपित्रतिथिष्वपि । परिचारकवर्गेषु गोषु भिक्षुकुलेषु च

పంచకుండా ఆమె భోజనం చేయకూడదు—దేవులు, పితృదేవతలు, అతిథుల విషయములో కూడా; అలాగే పరిచారకులు, గోవులు, భిక్షుక కుటుంబాలకు కూడా పంచాలి.

Verse 19

संयतोपस्करादक्षा हृष्टा व्यय पराङ्मुखी । कुर्यात्त्वयाननुज्ञाता नोपवासव्रतादिकम्

గృహోపకరణాలను సక్రమంగా కాపాడటంలో దక్షురాలై, హర్షితగా, వ్యర్థవ్యయానికి విముఖంగా ఉన్న ఆమె నీ అనుమతి పొందినప్పుడే ఉపవాసవ్రతాదులు చేయాలి; అనుమతి లేక చేయరాదు।

Verse 20

दूरतो वर्जयेदेषा समाजोत्सवदर्शनम् । न गच्छेत्तीर्थयात्रादि विवाहप्रेक्षणादिषु

ఆమె ప్రజాసమావేశాలు, ఉత్సవాల దర్శనాన్ని దూరంగా వదిలివేయాలి. తీర్థయాత్రాదులకు, అలాగే వివాహప్రేక్షణాది సమాన సందర్భాలకు వెళ్లకూడదు।

Verse 21

सुखसुप्तं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया । आंतरेष्वपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित्

భర్త సుఖంగా నిద్రిస్తున్నా, సౌఖ్యంగా కూర్చున్నా, లేదా తన ఇష్టానుసారం ఆనందిస్తున్నా, మధ్యలోని పనులకైనా అతనిని ఎప్పుడూ లేపకూడదు।

Verse 22

स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं तु स्वमुखं नैव दर्श येत् । स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नाता न शुद्धितः

ఆర్తవస్థితిలో మూడు రాత్రులు ఆమె తన ముఖాన్ని చూపకూడదు; స్నానం చేసి శుద్ధి పొందే వరకు తన మాటలు కూడా వినిపించకూడదు।

Verse 23

सुस्नाता भर्तृवदनमीहतेन्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिं भानुं विलोकयेत्

స్నానం చేసి శుద్ధురాలైన ఆమె భర్త ముఖాన్నే దర్శించాలి; ఇతరుని ముఖాన్ని ఎప్పుడూ చూడకూడదు. లేదా మనసులో భర్తను ధ్యానించి సూర్యుని దర్శించాలి।

Verse 24

हरिद्रां कुंकुमं चैव सिंदूर कज्जलं तथा । कूर्पासकं च तांबूलं मांगल्याभरणं शुभम्

పసుపు, కుంకుమ, సిందూరం, కాజలం; అలాగే కేశాలంకారం (కూర్పాసక), తాంబూలం మరియు శుభ మాంగల్యాభరణాలు—ఇవి పతివ్రతకు పవిత్రమూ మంగళకరమూ అని చెప్పబడినవి।

Verse 25

केशसंस्कारकबरी करकर्णादिभूषणम् । भर्त्तुरायुष्यमिच्छंती दूरये न्न पतिव्रता

భర్త దీర్ఘాయుష్షును కోరే పతివ్రత స్త్రీ తన కేశసంస్కారం, జడ, అలాగే చేతి-చెవి మొదలైన ఆభరణాలను ఎప్పుడూ విసర్జించి దూరం చేయదు।

Verse 26

न रजक्या न हैतुक्या तथा श्रमणया न च । न च दुर्भगया क्वापि सखित्वं कुरुते सती

సతీ స్త్రీ రజకస్త్రీతో, స్వార్థపర స్త్రీతో, శ్రమణీ (సన్యాసినీ)తో, అలాగే ఎక్కడైనా దుర్భాగ్య/దుష్టాచారిణి సఖితో సన్నిహిత స్నేహం చేయదు।

Verse 27

भर्तृविद्वेषिणीं नारीं नैषा संभाषते क्वचित् । नैकाकिनी क्वचिद्भूयान्न नग्ना स्नाति च क्वचित्

ఆమె భర్తను ద్వేషించే స్త్రీతో ఎప్పుడూ సంభాషించదు. ఎక్కడా ఒంటరిగా ఉండకూడదు; అలాగే ఎక్కడా నగ్నంగా స్నానం చేయకూడదు।

Verse 28

नोलूखले न मुसले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रकेन देहल्यां सती चोपविशेत्क्वचित्

సతీ స్త్రీ ఉలూఖలం (ఒఖలి)పై, ముసలం పై, వర్ధనీ (సూపు/గంప ఆధారం)పై, దృషద్ (రుబ్బే రాయి)పై కూడా; యంత్రకం (నూలమగ్గ పరికరం)పై గానీ, దేహలీ (ద్వారపు ముంగిలి)పై గానీ—ఎప్పుడూ కూర్చోకూడదు।

Verse 29

विना व्यवायसमयं प्रागल्भ्यं न क्वचिच्चरेत् । यत्रयत्ररुचिर्भर्त्तुस्तत्र प्रेमवती सदा

దాంపత్యసంయోగానికి తగిన సమయం తప్ప ఎక్కడా ధైర్యదర్పం/అతిశయ ప్రవర్తన చేయకూడదు. భర్తకు ఎక్కడ ఎలాంటి ఇష్టం ఉంటే అక్కడే ఆమె ఎల్లప్పుడూ ప్రేమతో భక్తిగా నిలవాలి.

Verse 30

इदमेव व्रतं स्त्रीणामयमेवपरो वृषः । इयमेको देवपूजा भर्त्तुर्वाक्यं न लंघयेत

స్త్రీలకు ఇదే వ్రతం, ఇదే పరమధర్మం. ఇదే దేవపూజ—భర్త మాటను ఎప్పుడూ అతిక్రమించకూడదు.

Verse 31

क्लीबं वा दुरवस्थंवा व्याधितं वृद्धमेव वा । सुस्थितं दुःस्थितं वापि पतिमेकं न लंघयेत

భర్త నపుంసకుడైనా, దురవస్థలో ఉన్నా, వ్యాధిగ్రస్తుడైనా, వృద్ధుడైనా; సుఖస్థితిలో ఉన్నా దుఃఖస్థితిలో ఉన్నా—ఆమె తన ఏకైక భర్తను ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టక, అతిక్రమించకూడదు.

Verse 32

हृष्टाहृष्टेविषण्णास्या विषण्णास्ये प्रिये सदा । एकरूपा भवेत्पुण्या संपत्सु च विपत्सु च

ప్రియుడు హర్షంగా ఉంటే ఆమె కూడా హర్షంగా; అతడు విషణ్ణుడైతే ఆమె కూడా విషణ్ణగా. పుణ్యశీలి స్త్రీ సంపదలోనూ విపత్తులోనూ ఒకే తత్వంతో స్థిరంగా ఉంటుంది.

Verse 33

सर्पिर्लवणतैलादि क्षयेपि च पतिव्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायासेषु न योजयेत्

నెయ్యి, ఉప్పు, నూనె మొదలైనవి తరిగిపోయినా పతివ్రత ‘భర్త లేడు’ అని అనకూడదు. అలాగే భర్తను కష్టదాయకమైన శ్రమల్లోకి నెట్టకూడదు.

Verse 34

तीर्थस्नानार्थिनी नारी पतिपादोदकं पिबेत् । शंकरादपि विष्णोर्वा पतिरेकोधिकः स्त्रियाः

తీర్థస్నాన ఫలాన్ని కోరే స్త్రీ భర్త పాదప్రక్షాళన జలాన్ని పానము చేయాలి. స్త్రీకి గృహధర్మంలో భర్త శంకరునికన్నా, విష్ణువుకన్నా కూడా అధిక పరముడని చెప్పబడెను.

Verse 35

व्रतोपवासनियमं पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्त्तुर्मृता निरयमृच्छति

భర్త అధికారాన్ని అతిక్రమించి వ్రతం, ఉపవాసం లేదా నియమాచరణ చేసే స్త్రీ భర్త ఆయుష్షును హరిస్తుంది; మరణానంతరం నరకాన్ని పొందుతుంది.

Verse 36

उक्ता प्रत्युत्तरं दद्याद्या नारी क्रोधतत्परा । सरमा जायते ग्रामे सृगाली निर्जने वने

పిలిచినప్పుడు ప్రతివాక్యం పలికి, కోపానికి పరవశమైన స్త్రీ గ్రామంలో కుక్కగా, లేదా నిర్జన వనంలో నక్కగా జన్మిస్తుంది.

Verse 37

स्त्रीणां हि परमश्चैको नियमः समुदाहृतः ऽ । अभ्यर्च्य चरणौ भर्त्तुर्भोक्तव्यं कृतनिश्चयम्

స్త్రీలకు ఒక పరమ నియమం ప్రకటించబడింది—భర్త పాదాలను విధిగా పూజించి, ఆ నిశ్చయంతో భోజనం చేయాలి.

Verse 38

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेत्परवेश्मसु । न त्रपाकर वाक्यानि वक्तव्यानि कदाचन

ఆమె ఎత్తైన ఆసనాన్ని ఆశ్రయించకూడదు, ఇతరుల ఇళ్లకు వెళ్లకూడదు; అలాగే ఎప్పుడూ లజ్జాహీనమైన లేదా అసభ్యమైన మాటలు పలకకూడదు.

Verse 39

अपवादो न वक्तव्यः कलहं दूरतस्त्यजेत् । गुरूणां सन्निधौ क्वापि नोच्चैर्ब्रूयान्न वा हसेत्

అపవాదం పలకకూడదు; కలహాన్ని దూరం నుంచే విడిచిపెట్టాలి. గురువుల సన్నిధిలో ఎక్కడైనా గట్టిగా మాట్లాడకూడదు, గట్టిగా నవ్వకూడదు.

Verse 40

या भर्तारं परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्षकोटरशायिनी

భర్తను విడిచిపెట్టి రహస్యంగా తిరిగే దుర్మతి స్త్రీ క్రూరమైన ఆడ గుడ్లగూబగా పునర్జన్మించి, చెట్ల బొరియల్లో నిద్రిస్తుంది.

Verse 41

ताडिता ताडितुं चेच्छेत्सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयतियाऽन्यं वै केकराक्षी तु सा भवेत

కొట్టబడినప్పటికీ తిరిగి కొట్టాలని కోరే స్త్రీ వృషదంశిక వ్యాఘ్రిగా (ఎద్దులను కరిచే పులిగా) అవుతుంది. పరపురుషునిపై కామకటాక్షాలు వేసే ఆమె కేకరాక్షి (వంకర చూపు) అవుతుంది.

Verse 42

या भर्तारं परित्यज्य मिष्टमऽश्नाति केवलम् । ग्रामे वासकरी भूयाद्वल्गुर्वापि श्वविट्भुजा

భర్తను విడిచిపెట్టి కేవలం మిఠాయి/రుచికరమైన భోజనమే తినే స్త్రీ గ్రామంలో వాసకరీగా జన్మిస్తుంది; లేక వల్గూగా పుట్టి కుక్కల విసర్జ్యాన్ని భక్షిస్తుంది.

Verse 43

या त्वं कृत्याऽप्रियं ब्रूते मूका सा जायते खलु । या सपत्नीं सदेर्ष्येत दुर्भगा सा पुनःपुन्ः

ఎప్పుడూ అలవాటుగా అప్రియమైన మాటలు పలికే స్త్రీ నిశ్చయంగా మూగగా జన్మిస్తుంది. ఎల్లప్పుడూ సపత్నిపై ఈర్ష్యపడే ఆమె పునఃపునః దుర్భాగ్యవతిగా అవుతుంది.

Verse 44

दृष्टिं विलुप्य भर्तुर्या कंचिदन्यं समीक्षते । काणा च विमुखी चापि कुरूपा चापि जायते

భర్తను చూడవలసిన దృష్టిని త్రోసివేసి ఇతర పురుషుని వైపు చూస్తే, ఆ స్త్రీ దోషఫలంగా కాణి, విముఖస్వభావముగలదిగా, కురూపిణిగా మారుతుంది।

Verse 45

बाह्यादायांतमालोक्य त्वरिता च जलाशनैः । तांबूलैर्व्यजनैश्चैव पादसंवाहनादिभिः

బయట నుండి భర్త వచ్చుచున్నాడని చూసి, ఆమె త్వరగా నీరు-భోజనం, తాంబూలం, వీస్తూ గాలివేయడం, పాదసంవాహనం మొదలైన సేవలతో పరిచర్య చేయాలి।

Verse 46

तथैव चाटुवचनैः खेदसंनोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणिता तया

అలాగే మధురవచనాలతోను, అలసటను తొలగించే ఇతర సేవలతోను, ఆనందంగా తన ప్రియుని సంతోషపెట్టే స్త్రీ వలన త్రిలోకమూ సంతోషిస్తుంది।

Verse 47

मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता मितं सुतः । अमितस्य हि दातारं भर्त्तारं पूजये त्सदा

తండ్రి పరిమితంగా ఇస్తాడు, అన్న పరిమితంగా ఇస్తాడు, కుమారుడూ పరిమితంగా ఇస్తాడు; కానీ భర్త అపరిమిత దాత—అందుకే ఆమె ఎల్లప్పుడూ భర్తను పూజించాలి।

Verse 48

भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्म तीर्थ व्रतानि च । तस्मात्सर्वं परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत

ఆమెకు భర్తే దేవుడు, భర్తే గురువు; భర్తే ధర్మం, తీర్థాలు, వ్రతాలు. కాబట్టి అన్నిటిని విడిచి ఒక్క భర్తనే సమ్యకంగా ఆరాధించాలి।

Verse 49

जीवहीनो यथा देहः क्षणादशुचितां व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्यशुचिः सदा

ప్రాణం లేని దేహం క్షణంలోనే అపవిత్రమయ్యేలా, భర్తలేని స్త్రీ సుస్నానం చేసినా సదా అపవిత్రమని భావించబడుతుంది।

Verse 50

अमंगलेभ्यः सर्वेभ्यो विधवा त्यक्तमंगला । विधवा दर्शनात्सिद्धिः क्वापि जातु न जायते

అమంగళకరమైన వాటన్నిటిలో విధవ—మంగళం కోల్పోయినది—అమంగళమని చెప్పబడింది; విధవను చూడటంతో ఎక్కడా ఎప్పుడూ సిద్ధి కలగదని అన్నారు।

Verse 51

विहाय मातरं चैकां सर्वमंगलवर्जिताम । तदाशिषमपि प्राज्ञस्त्यजेदाशीविषोपमाम

ఒక్క తల్లిని మినహాయించి—ఆమెను ప్రత్యేకంగా గౌరవించి—సర్వమంగళరహితుని ఆశీర్వాదాన్నికూడా జ్ఞాని విడిచిపెట్టాలి; దానిని విషసర్పంలా భావించాలి।

Verse 52

कन्याविवाहसमये वाचयेयुरिति द्विजाः । भर्तुः सहचरी भूयाज्जीवतोऽजीवतोपिवा

కన్యావివాహ సమయమున ద్విజులు ఇలా పఠింపజేయాలి—“భర్త జీవించి ఉన్నా లేకపోయినా ఆమె భర్తకు సహచరిణి కావాలి।”

Verse 53

भर्ता सदानुयातव्यो देहवच्छायया स्त्रिया । चंद्रमा ज्योत्स्नया यद्वद्विद्युत्वान्विद्युता यथा

స్త్రీ తన భర్తను ఎల్లప్పుడూ అనుసరించాలి, దేహాన్ని నీడ అనుసరించినట్లుగా; చంద్రునితో జ్యోత్స్న ఉన్నట్లుగా, మెరుపుతో దాని కాంతి ఉన్నట్లుగా।

Verse 54

अनुव्रजति भर्तारं गृहात्पितृवनं मुदा । पदेपदेऽश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम

గృహం నుండి పితృవనానికి ఆనందంతో భర్తను అనుసరించే స్త్రీ, ప్రతి అడుగులోనూ అశ్వమేధయాగ ఫలాన్ని నిస్సందేహంగా పొందుతుంది।

Verse 55

व्यालग्राही यथा व्यालं बलादुद्धरते बिलात । एवमुत्क्रम्य दूतेभ्यः पतिं स्वर्गं नयेत्सती

ఎలా పాము పట్టేవాడు బలంగా పామును బిలం నుండి బయటకు లాగుతాడో, అలాగే సతి పతివ్రత యమదూతలను ఎదుర్కొని భర్తను స్వర్గానికి నడిపిస్తుంది।

Verse 56

यमदूताः पलायंते सतीमालोक्य दूरतः । अपि दुष्कृतकर्माणं समुत्सृज्य च तत्पतिम्

సతిని దూరం నుంచే చూసిన యమదూతలు పారిపోతారు; ఆమె దుష్కర్మాలు చేసిన భర్తనైనా వదిలివేస్తారు।

Verse 57

न तथा बिभीमो वह्नेर्नतथा विद्युतो यथा । आपतंतीं समालोक्य वयं दूताः पतिव्रताम्

మేము దూతలు అగ్నికి అంతగా భయపడము, మెరుపుకూ కాదు; కానీ మా వైపు దూసుకొచ్చే పతివ్రతను చూసి అత్యంత భయపడతాము।

Verse 58

तपनस्तप्यतेत्यंतं दहनोपि च दह्यते । कंपंते सर्व तेजांसि दृष्ट्वा पातिव्रतं महः

పతివ్రత యొక్క మహాతేజస్సును చూసి సూర్యుడు అత్యంతంగా దహించబడతాడు; అగ్నియూ దగ్ధమవుతుంది; సమస్త తేజస్సులు కంపిస్తాయి।

Verse 59

यावत्स्वलोमसंख्यास्ति तावत्कोट्ययुतानि च । भर्त्रा स्वर्गसुखं भुंक्ते रममाणा पतिव्रता

ఆమె దేహంలోని రోమాలెన్ని ఉన్నాయో, అంత కోటి-అయుత సంవత్సరాలు ఆనందిస్తూ పతివ్రత తన భర్తతో కలిసి స్వర్గసుఖాన్ని అనుభవిస్తుంది।

Verse 60

धन्या सा जननी लोके धन्योसौ जनकः पुनः । धन्यः स च पतिः श्रीमान्येषां गेहे पतिव्रता

లోకంలో ఆ తల్లి ధన్యురాలు, ఆ తండ్రి కూడా ధన్యుడు; అలాగే ఆ శ్రీమంతుడైన భర్త కూడా ధన్యుడు—ఎవరి ఇంట పతివ్రత నివసిస్తుందో।

Verse 61

पितृवंश्यामातृवंश्याःपतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गसौख्यानि भुंजते

తండ్రి వంశంలోని మూడు తరాలు, తల్లి వంశంలోని మూడు తరాలు, అలాగే భర్త వంశంలోని మూడు తరాలు—ఆ పతివ్రత పుణ్యబలంతో స్వర్గసౌఖ్యాలను అనుభవిస్తాయి।

Verse 62

शीलभंगेन दुर्वृत्ताः पातयंति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथापत्युरिहामुत्र च दुःखिताः

శీలభంగం వల్ల దుర్వృత్తులు తండ్రి, తల్లి, భర్త—ఈ మూడు కులాలను పతనానికి గురిచేస్తారు; ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ దుఃఖిస్తారు।

Verse 63

पतिव्रतायाश्चरणो यत्र यत्र स्पृशेद्भुवम् । तत्रेति भूमिर्मन्येत नात्र भारोस्तिपावनी

పతివ్రత పాదం ఎక్కడెక్కడ భూమిని తాకుతుందో, అక్కడక్కడ భూమి ఆ స్థలాన్ని పవిత్రమని భావిస్తుంది; అక్కడ భారమేమీ లేదు—ఆమె పావనకారిణి।

Verse 64

बिभ्यत्पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गंधवहश्चापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

భయభక్తులతో సూర్యుడుకూడా పతివ్రత స్పర్శాన్ని కోరుతాడు. సోముడు (చంద్రుడు) మరియు గంధవహుడు (వాయువు) కూడా తమ స్వపావిత్ర్యార్థమే అలా కోరుతారు; ఇతర కారణం లేదు.

Verse 65

आपः पतिव्रता स्पर्शमभिलष्यंति सर्वदा । अद्य जाड्यविनाशो नो जातास्त्वद्याऽन्यपावनाः

జలాలు ఎల్లప్పుడూ పతివ్రత స్పర్శాన్ని కోరుతాయి. నేడు మా జడత్వం నశించింది; నేడు మేము పవిత్రులమయ్యాము—ఇతర పావనకారకులకన్నా మించిన పావనులమయ్యాము.

Verse 66

गृहेगृहे न किं नार्यो रूपलावण्यगर्विताः । परं विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पतिव्रता

ఇంటింటా రూపలావణ్య గర్వంతో ఉన్న స్త్రీలు లేరా? కానీ నిజమైన పతివ్రత స్త్రీ విశ్వేశ్వరుడు (శివుడు) పట్ల భక్తితోనే లభిస్తుంది; ఇతరథా కాదు.

Verse 67

भार्या मूलं गृहस्थस्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफला भार्या सं तानवृद्धये

భార్య గృహస్థుని జీవనానికి మూలం; భార్యే సుఖానికి మూలం. భార్య ధర్మఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది; భార్యే సంతానవృద్ధికి కారణం.

Verse 68

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्यया द्वयम् । देवपित्रतिथीज्यादि नाभार्यः कर्म चार्हति

ఈ లోకమూ పరలోకమూ—రెండూ భార్య ద్వారానే జయించబడతాయి. భార్య లేకుండా దేవపూజ, పితృతర్పణం, అతిథి సత్కారం మొదలైన కర్మలకు అర్హత ఉండదు.

Verse 69

गृहस्थः स हि विज्ञेयो यस्य गेहे पतिव्रता । ग्रसतेऽन्या प्रतिपदं राक्षस्या जरयाथवा

య whose ఇంటిలో పతివ్రత ఉన్నదో అతడే నిజమైన గృహస్థుడు. లేకపోతే ప్రతిదినం జరారూపిణి రాక్షసిలా మరొకటి గృహాన్ని గ్రసిస్తుంది.

Verse 70

यथा गंगाऽवगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रता दृष्ट्या शुभया पावनं भवेत्

గంగలో స్నానం చేయడం వల్ల శరీరం పవిత్రమవుతున్నట్లే, పతివ్రత యొక్క శుభదృష్టి వల్ల కూడా మనిషి పవిత్రుడవుతాడు.

Verse 71

अनुयाति न भर्तारं यदि दैवात्कथंचन । तत्रापि शीलं संरक्ष्यं शीलभंगात्पतत्यधः

దైవవశాత్ ఆమె ఏ విధంగానైనా భర్తను అనుసరించలేకపోతే కూడా, శీలాన్ని కాపాడుకోవాలి; శీలభంగం వల్ల అధోగతి కలుగుతుంది.

Verse 72

तद्वैगुण्यादपिस्वर्गात्पतिः पतति नान्यथा । तस्याः पिता च माता च भ्रातृवर्गस्तथैव च

ఆ (శీల) లోపం వల్లనే భర్త స్వర్గం నుండికూడా పడిపోతాడు; ఇతర కారణం లేదు. అలాగే ఆమె తండ్రి, తల్లి మరియు సోదర వర్గమూ అలాగే ప్రభావితమవుతారు.

Verse 73

पत्यौ मृते च यायोषिद्वैधव्यं पालयेत्क्वचित् । सा पुनः प्राप्य भर्तारं स्वर्गभोगान्समश्नुते

భర్త మరణించిన తరువాత విధవాధర్మాన్ని ఆచరించే స్త్రీ, మళ్లీ భర్తను పొందుతూ స్వర్గభోగాలను అనుభవిస్తుంది.

Verse 74

विधवा कबरीबंधो भर्तृबंधाय जायते । शिरसो वपनं तस्मात्कार्यं विधवया सदा

విధవ జుట్టు ముడి వేసుకోవడం భర్తకు బంధనంగా మారుతుంది. కాబట్టి విధవ ఎప్పుడూ శిరోముండనం చేసుకోవాలి.

Verse 75

एकाहारः सदा कार्यो न द्वितीयं कदाचन । त्रिरात्रं पंचरात्रं वा पक्षव्रतमथापि वा

ఎల్లప్పుడూ ఒక పూట మాత్రమే భోజనం చేయాలి, రెండవసారి ఎప్పుడూ తినకూడదు. లేదా మూడు రాత్రులు, ఐదు రాత్రులు లేదా పక్షం రోజుల వ్రతం ఆచరించాలి.

Verse 76

मासोपवासं वा कुर्याच्चांद्रायणमथापि वा । कृच्छ्रं वराकं वा कुर्यात्तप्तकृच्छ्रमथापि वा

లేదా నెల రోజుల ఉపవాసం లేదా చాంద్రాయణ వ్రతం చేయాలి. కృచ్ఛ్ర, వరాక లేదా తప్తకృచ్ఛ్ర వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.

Verse 77

यवान्नैर्वा फलाहारैः शाकाहारैः पयोव्रतैः । प्राणयात्रां प्रकुर्वीत यावत्प्राणः स्वयं व्रजेत्

ప్రాణం దానంతట అదే పోయేంత వరకు యవలు, పండ్లు, కూరగాయలు లేదా పాలతో జీవన యాత్రను సాగించాలి.

Verse 78

पर्यंकशायिनी नारी वि धवा पातयेत्पतिम् । तस्माद्भूशयनं कार्यं पतिसौख्यसमीहया

మంచంపై పడుకునే విధవ తన భర్త పతనానికి కారణమవుతుంది. కాబట్టి భర్త క్షేమాన్ని కోరుతూ ఆమె నేలపైన పడుకోవాలి.

Verse 79

न चांगोद्वर्तनं कार्यं स्त्रिया विधवया क्वचित् । गंधद्रव्यस्य संयोगो नैव कार्यस्तया पुनः

విధవ స్త్రీ ఎప్పుడూ శరీరంపై ఉబ్టనం/మర్దనం చేయకూడదు; అలాగే సుగంధ ద్రవ్యాలను మళ్లీ ఉపయోగించకూడదు।

Verse 80

तर्पणं प्रत्यहं कार्यं भर्तुः कुशतिलोदकैः । तत्पितुस्तत्पितुश्चापि नामगोत्रादिपूर्वकम

ప్రతిరోజూ కుశా-నువ్వులు కలిపిన నీటితో భర్తకు తర్పణం చేయాలి; అలాగే అతని తండ్రి, పితామహులకు కూడా పేరు-గోత్రాది పేర్కొని తర్పణం చేయాలి।

Verse 81

विष्णोस्तु पूजनं कार्यं पति बुद्ध्या न चान्यथा । पतिमेव सदा ध्यायेद्विष्णुरूपधरं हरिम्

విష్ణువును పతి-బుద్ధితోనే పూజించాలి, ఇతరంగా కాదు; ఎల్లప్పుడూ భర్తనే విష్ణురూపధారి హరిగా ధ్యానించాలి।

Verse 82

यद्यदिष्टतमं लोके यच्च पत्युः समीहितम् । तत्तद्गुणवते देयं पतिप्रीणनकाम्यया

లోకంలో ఏది అత్యంత ప్రియమో, భర్త ఏది కోరాడో, అవే వస్తువులను గుణవంతుడైన పాత్రకు భర్తను ప్రసన్నం చేయాలనే కోరికతో దానం చేయాలి।

Verse 83

वैशाखे कार्तिके माघे विशेषनियमांश्चरेत् । स्नानं दानं तीर्थयात्रां विष्णोर्नामग्रहं मुहुः

వైశాఖ, కార్తిక, మాఘ మాసాలలో విశేష నియమాలు ఆచరించాలి—స్నానం, దానం, తీర్థయాత్ర, అలాగే తరచుగా విష్ణునామగ్రహణం।

Verse 84

वैशाखे जलकुंभांश्च कार्तिके घृतदीपकाः । माघे धान्य तिलोत्सर्गः स्वर्गलोके विशिष्यते

వైశాఖమాసంలో జలకుంభదానం, కార్తీకమాసంలో ఘృతదీపార్పణం, మాఘమాసంలో ధాన్యము మరియు నువ్వుల దానం—ఇవి స్వర్గలోకంలో విశేష పుణ్యఫలప్రదమై అత్యుత్తమమవుతాయి।

Verse 85

प्रपा कार्या च वैशाखे देवे देया गलंतिका । उपानद्व्यजनं छत्रं सूक्ष्मवासांसि चन्दनम्

వైశాఖంలో ప్రపా (ప్రజలకు నీడతో నీరు ఇచ్చే చోటు) ఏర్పాటు చేయాలి; దేవపూజలో గలంతికా (నీరు వడకట్టే వడపోత) అర్పించాలి. అలాగే పాదుకలు, విసనకర్ర, గొడుగు, సన్నని వస్త్రాలు, చందనం దానం చేయాలి।

Verse 86

सकर्पूरं च तांबूलं पुष्पदानं तथैव च । जलपात्राण्यनेकानि तथा पुष्प गृहाणि च

కర్పూరముతో కూడిన తాంబూలం దానం చేయాలి; అలాగే పుష్పదానం కూడా. అనేక జలపాత్రాలు మరియు పుష్పగృహాలు (పూలను నిల్వ/అర్పణ చేసే స్థలాలు) దానం చేయాలి।

Verse 87

पानानि च विचित्राणि द्राक्षा रंभा फलानि च । देयानि द्विजमुख्येभ्यः पतिर्मे प्रीयतामिति

వివిధ రకాల పానీయాలు, ద్రాక్ష, రంభా (అరటి) ఫలాలు మరియు ఇతర ఫలాలు—ఇవి ప్రధాన ద్విజులకు దానం చేయాలి; “నా ప్రభువు ప్రసన్నుడగుగాక” అని ప్రార్థిస్తూ।

Verse 88

ऊर्जे यवान्नमश्नीयादेकान्नमथवा पुनः । वृंताकं सूरणं चैव शूकशिंबिं च वर्जयेत्

ఊర్జ (కార్తీక) మాసంలో యవాన్నం భుజించాలి, లేక రోజుకు ఒక్కసారే భోజనం చేయాలి. వంకాయ, సూరణం (చేనుగడ్డ) మరియు శూక-శింబి (పప్పులు/కాయలు) వర్జించాలి।

Verse 89

कार्तिके वर्जयेत्तैलं कार्तिके वर्जये न्मधु । कार्तिके वर्जयेत्कांस्यं कार्तिके चापिसंधितम्

కార్తీక మాసంలో నూనెను వర్జించాలి; కార్తీకంలో తేనెను కూడా వర్జించాలి. కార్తీకంలో కాంస్యాన్ని (ఘంటిధాతువు) వర్జించాలి; అలాగే కార్తీకంలో సంధితము—అంటే కలిపిన/మిశ్రమ ఆహారమును కూడా వదలాలి.

Verse 90

कार्तिके मौननियमे घंटां चारु प्रदापयेत । पत्रभोजी कांस्यपात्रं घृतपूर्णं प्रयच्छति

కార్తీకంలో మౌన నియమాన్ని ఆచరిస్తూ అందమైన గంటను అర్పించాలి. అలాగే ఆకులపై భోజనం చేసే వాడు నెయ్యితో నిండిన కాంస్య పాత్రను దానంగా ఇవ్వాలి.

Verse 91

भूमिशय्याव्रते देया शय्या श्लक्ष्णा सतूलिका । फलत्यागे फलं देयं रसत्यागे च तद्रसम्

భూమిపై నిద్రించే వ్రతం చేసేవారికి మృదువైన శయ్యా మరియు పరుపు దానంగా ఇవ్వాలి. ఫలాలను త్యజిస్తే ఫలాలను దానం చేయాలి; రసాలను త్యజిస్తే ఆ రసాలనే దానం చేయాలి.

Verse 92

धान्यत्यागे च तद्धान्यमथवा शालयः स्मृताः । धेनूर्दद्यात्प्रयत्नेन सालंकाराः सकांचनाः

ధాన్యాన్ని త్యజిస్తే ఆ ధాన్యాన్నే దానంగా ఇవ్వాలి; లేదా శాస్త్రోక్తంగా శాలి (బియ్యం) దానం చేయాలి. అలాగే శ్రమతో అలంకరించిన, స్వర్ణంతో కూడిన ఆవును దానంగా ఇవ్వాలి.

Verse 93

एकतः सर्वदानानि दीपदानं तथैकतः । कार्तिके दीपदानस्य कलां नार्हंति षोडशीम्

ఒక వైపు అన్ని దానాలు, మరొక వైపు దీపదానం. కార్తీకంలో దీపదాన పుణ్యానికి పదహారవ భాగానికైనా ఇతర దానాలు సమానమవు.

Verse 94

किंचिदभ्युदिते सूर्ये माघस्नानं समाचरेत् । यथाशक्त्या च नियमान्माघस्नायी समाचरेत्

సూర్యుడు కొద్దిగా ఉదయించిన వెంటనే మాఘస్నానం ఆచరించాలి. మాఘస్నాన వ్రతధారి తన శక్తి మేరకు నియమాలు, నియంత్రణలు పాటించాలి.

Verse 95

पक्वान्नैर्भो जयेद्विप्रान्यतिनोपि तपस्विनः । लड्डुकैः फेणिकाभिश्च वटकेंडरिकादिभिः

పక్వాన్నాలతో బ్రాహ్మణులను భోజింపజేసి సంతోషింపజేయాలి; అలాగే యతులు, ఇతర తపస్వులను కూడా. లడ్డూలు, ఫేణికాలు, వటక, ఎండరికా మొదలైన మిఠాయిలను దానంగా/నైవేద్యంగా సమర్పించాలి.

Verse 96

घृतपक्वैः समीरचैः शुचिकर्पूरवासितैः । गर्भे शर्करया पूर्णैर्नेत्रानं दैः सुगंधिभिः

నెయ్యిలో వండిన మధురాలు—శుభ్రమైనవి, కర్పూర సువాసనతో పరిమళించినవి, లోపల చక్కెరతో నిండినవి—ఇలాంటి ఇతర సుగంధ ద్రవ్యాలతో కూడిన నైవేద్య/దానాలు సమర్పించాలి.

Verse 97

शुष्केंधनानां भारांश्च दद्याच्छीतापनुत्तये । कंचुकं तूलगर्भं च तूलिकां सूपवीतिकाम्

చలిని తొలగించేందుకు ఎండు కట్టెల కట్టలు దానం చేయాలి. అలాగే కంచుకం (అంగరఖా), పత్తితో నింపిన వస్త్రాలు, చిన్న దిండు/గది, మరియు వెచ్చని ఓదార్పు కప్పు (శాలువ) ఇవ్వాలి.

Verse 98

मंजिष्ठा रक्तवासांसि तथा तूलवतीं पटीम् । जातीफल लवंगैश्च तांबूलानि बहून्यपि

మంజిష్ఠ, ఎర్రని వస్త్రాలు, అలాగే పత్తి కలిగిన వస్త్రాన్ని కూడా దానం చేయాలి. జాజికాయ, లవంగాలతో కూడిన అనేక తాంబూలాలు (పానాలు) కూడా సమర్పించాలి.

Verse 99

कंबलानि विचित्राणि निर्वातानि गृहाणि च । मृदुलाः पादरक्षाश्च सुगंध्युद्वर्त्तनानि च

వర్ణవిచిత్రమైన కంబళాలు, గాలికి తాకని ఆశ్రయగృహాలు, పాదరక్షణకు మృదువైన పాదుకలు మరియు సుగంధ ఉద్భర్తనాలు దానం చేయవలెను।

Verse 100

घृतकंबलपूजाभिर्महास्नानपुरःसरम् । कृष्णागुरुप्रभृतिभिर्गर्भागारे प्रधूपनैः

మహాస్నానం ముందుగా చేసి, నెయ్యి మరియు కంబళాల పూజతో, కృష్ణాగురు మొదలైన ద్రవ్యాలతో గర్భగృహంలో ధూపన-ప్రధూపనం చేయవలెను।

Verse 110

इदं पातिव्रतं तेजो ब्रह्मतेजो भवान्परम् । तत्राप्येतत्तपस्तेजः किमसाध्यतमं तव

ఇది పతివ్రతాధర్మ తేజస్సు, ప్రకాశస్వరూపం; మీరు బ్రహ్మతేజస్సుతో పరములు. అంతకన్నా మించి ఇది తపస్తేజస్సు—మీకు అసాధ్యమేమి?

Verse 120

साधयिष्यामि वः कार्यं विसर्ज्येति दिवौकसः । पुनश्चिंतापरो भूत्वाऽगस्तिर्ध्यानपरोभवत्

ఆయన దేవలోకవాసులతో—“మీ కార్యాన్ని నేను సిద్ధం చేస్తాను; మీరు వెళ్లండి” అని చెప్పి, మళ్లీ చింతనలో లీనమై అగస్త్యుడు గాఢధ్యానంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 121

वेदव्यास उवाच । इमं पतिव्रताध्यायं श्रुत्वा स्त्रीपुरुषोपिवा । पापकंचुकमुत्सृज्य शक्रलोकं प्रयास्यति

వేదవ్యాసుడు పలికెను—ఈ పతివ్రతాధ్యాయాన్ని విన్న స్త్రీగానీ పురుషుడుగానీ, పాపావరణాన్ని విడిచి శక్రలోకము (ఇంద్రలోకము)ను పొందును।