Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

Devanagari script

इंद्रादीन्सकलान्देवान्वसिष्ठादीन्मुनीनपि । गंगाद्याः सरितः सर्वाः श्रीशैलाद्यखिलान्गिरीन्

Transliteration

iṃdrādīnsakalāndevānvasiṣṭhādīnmunīnapi | gaṃgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ śrīśailādyakhilāngirīn

Translation

ఇంద్రుడు మొదలైన సమస్త దేవతలను, వసిష్ఠుడు మొదలైన మునులను కూడా స్మరించాలి; గంగా మొదలైన సమస్త నదులను, శ్రీశైలం మొదలైన సమస్త పర్వతాలను స్మరించాలి।

Word by Word

• indra-ādīn: Indra and others
• indra-ādīn: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: indra + ādi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनम्; समासः: इन्द्रः आदिः येषाम् (इन्द्रप्रभृतीन्)

• sakalān: all
• sakalān: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: sakala (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनम्; विशेषणम् (देवान्)

• devān: gods
• devān: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: deva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनम्

• vasiṣṭha-ādīn: Vasiṣṭha and others
• vasiṣṭha-ādīn: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: vasiṣṭha + ādi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनम्; समासः: वसिष्ठः आदिः येषाम्

• munīn: sages
• munīn: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: muni (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनम्

• api: also
• api: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: api (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात)

• gaṅgā-ādyāḥ: Gaṅgā and others
• gaṅgā-ādyāḥ: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: gaṅgā + ādi (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्; समासः: गङ्गा आदिः यासाम् (गङ्गाप्रभृतयः)

• saritaḥ: rivers
• saritaḥ: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: sarit (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्

• sarvāḥ: all
• sarvāḥ: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (सरितः)

• śrīśaila-ādīn: Śrīśaila and others
• śrīśaila-ādīn: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: śrīśaila + ādi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनम्; समासः: श्रीशैलः आदिः येषाम्

• akhilān: all; entire
• akhilān: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: akhila (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनम्; विशेषणम् (गिरीन्)

• girīn: mountains
• girīn: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: giri (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचनम्

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gaṅgā (primary) and Śrīśaila (exemplar)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A visionary panorama: Indra and devas in the sky, Vasiṣṭha and sages seated in austerity, Gaṅgā and other rivers as goddesses flowing across the land, and Śrīśaila and other mountains rising like lingas—seen in the mind of a Kāśī pilgrim.

Characters & Entities

• Indra
• Devas
• Vasiṣṭha
• Munis
• Gaṅgā
• Śrīśaila

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Daily remembrance should include the wider sacred order—devas, sages, rivers, and mountains—uniting personal practice with cosmic and geographic dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgā is highlighted among rivers; Śrīśaila is highlighted among mountains—both major tīrtha landscapes within Purāṇic sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Smaraṇa (remembrance) of divine beings and sacred natural tīrthas.