Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 99

Devanagari script

निःसपत्नं कृतं राज्यं भुक्त्वा भोगान्निरंतरम् । हृषीकार्थाः कृतार्थाश्च विधृता आधृतिः प्रिये

Transliteration

niḥsapatnaṃ kṛtaṃ rājyaṃ bhuktvā bhogānniraṃtaram | hṛṣīkārthāḥ kṛtārthāśca vidhṛtā ādhṛtiḥ priye

Translation

ప్రియే, నేను రాజ్యాన్ని ప్రత్యర్థులేని దానిగా చేసి, నిరంతరం భోగాలను అనుభవించాను; ఇంద్రియాలు తృప్తి పొందాయి, సంతృప్తి కూడా నిలిచింది.

Word by Word

• निःसपत्नम्: without rivals
• निःसपत्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निः + सपत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपसर्गपूर्वक-विशेषणम् (निः = without)

• कृतम्: made, established
• कृतम्: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘made/established’

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• भुक्त्वा: having enjoyed
• भुक्त्वा: Kriya (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/Absolutive); ‘having enjoyed’

• भोगान्: enjoyments
• भोगान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• निरन्तरम्: continuously
• निरन्तरम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: निरन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणवत् अव्ययप्रयोगः (adverbial accusative)

• हृषीकार्थाः: objects of the senses
• हृषीकार्थाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हृषीक + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—हृषीकाणाम् अर्थाः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• कृतार्थाः: fulfilled, satisfied
• कृतार्थाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः—कृतः अर्थः येषाम् (fulfilled)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• विधृताः: were sustained/maintained
• विधृताः: Kriya (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + धृ (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘held/maintained’

• आधृतिः: support, steadfastness
• आधृतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आधृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Mālyaketu (the king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Visual Art Cues

Scene: The king, serene, sets aside sword and crown; behind him symbols of prosperity; before him a travel bundle or map toward Kāśī; Kalāvatī listens with steady affection.

Characters & Entities

• Mālyaketu
• Kalāvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

After legitimate worldly fulfillment, one may turn toward higher aims—pilgrimage and liberation-oriented living.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Indirectly Kāśī, as the narrative frames a move from royal life toward the liberating city.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it sets the psychological ground for renunciation and sacred travel.