Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 81
Devanagari script
इति श्रुत्वाथ सा वाक्यं व्याघ्राघ्राता मृगी यथा । चकंपेऽतीव संभीता कदलीदलवन्मुहुः
Transliteration
iti śrutvātha sā vākyaṃ vyāghrāghrātā mṛgī yathā | cakaṃpe'tīva saṃbhītā kadalīdalavanmuhuḥ
Translation
ఆ మాటలు విని ఆమె అత్యంత భయంతో వణికిపోయెను—వ్యాఘ్రము వాసన పట్టిన మృగిలా; కదలి ఆకులవలె మళ్లీ మళ్లీ కంపించెను।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha/Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive)
अथthen
अथ:
Discourse connector
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय (then)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
वाक्यम्the words/speech
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
व्याघ्र-आघ्राताsniffed by a tiger
व्याघ्र-आघ्राता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootव्याघ्र (प्रातिपदिक) + आघ्रात (आ-घ्रा-धातु, क्त-प्रत्यय; कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; (व्याघ्रेण आघ्राता)
मृगीa doe
मृगी:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootमृगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यथाas
यथा:
Upamana-marker
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (as/like)
चकम्पेtrembled
चकम्पे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकम्प् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
अतीवexceedingly
अतीव:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formपरिमाणवाचक-अव्यय (intensifier)
संभीताterrified
संभीता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-भी (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (Past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
कदली-दल-वत्like a banana leaf
कदली-दल-वत्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकदली (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formउपमानवाचक-अव्यय (वत् = like)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formआवृत्तिवाचक-अव्यय (repeatedly/again and again)
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa context, typically Skanda addressing Agastya)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A woman trembles violently, eyes wide, body shaking like a banana leaf, evoking the doe-tiger simile; the environment feels perilous and close.
Characters & Entities
S
Suśīlā (implied)R
Rākṣasa (contextual)FAQs
It portrays the natural human response to terror, setting up the need for divine protection and dharmic intervention.
None named in this verse.
None.