Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 48

एतान्वरान्प्रगृह्याऽथ तत्क्षणात्कालभैरवः । वामांगुलिनखाग्रेण चकर्त च शिरो विधेः

etānvarānpragṛhyā'tha tatkṣaṇātkālabhairavaḥ | vāmāṃgulinakhāgreṇa cakarta ca śiro vidheḥ

ఈ వరాలను స్వీకరించిన వెంటనే, కాలభైరవుడు తన ఎడమ చేతి వేలి గోటి కొనతో బ్రహ్మదేవుని శిరస్సును ఖండించాడు.

etānthese
etān:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘वरान्’ इति विशेषण
varānboons
varān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
pragṛhyahaving accepted
pragṛhya:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√grah (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (Gerund/Absolutive), ‘having accepted/taken’
athathen
atha:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तरार्थक/प्रारम्भक (then/now)
tatkṣaṇātimmediately; from that moment
tatkṣaṇāt:
Apādāna (Immediate point/अपादान)
TypeNoun
Roottat-kṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष
kālabhairavaḥKālabhairava
kālabhairavaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāla-bhairava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष/कर्मधारय (कालसम्बन्धी भैरवः)
vāmaleft
vāma:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvāma (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अङ्गुलि’ इति विशेषण (left)
aṅgulifinger
aṅguli:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootaṅguli (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘-नखाग्रेण’ इत्यनेन सह करण-निर्देशे
nakhanail
nakha:
Sambandha (Genitive in compound/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootnakha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘नखाग्र’ इति समासे पूर्वपद
agreṇawith the tip
agreṇa:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootagra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘नखाग्रेण’ = नखस्य अग्रेण
cakartacut off
cakarta:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛt (धातु; छेदने)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक
śiraḥhead
śiraḥ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśiras (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
vidheḥof Brahmā (the Creator)
vidheḥ:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvidhātṛ/vidhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘विधेः’ = ब्रह्मणः

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda narrating to Agastya)

Tirtha: Kāśī (Bhairava-kṣetra guardianship)

Type: kshetra

Listener: Audience of the Kāśī-māhātmya (traditionally sages/disciples)

Scene: Kālabhairava, blazing with wrathful compassion, lifts his left hand; with the nail-tip he severs Brahmā’s fifth head in a single instant; gods recoil while the cosmic order steadies behind him.

K
Kālabhairava
B
Brahmā (Vidhātr̥)

FAQs

The verse dramatizes Bhairava’s irresistible divine authority, reinforcing Śaiva supremacy within the Kāśī māhātmya framework.

Kāśī indirectly, as the broader section establishes Bhairava’s role as Kāśī’s ordained guardian.

None in this verse; it narrates the mythic act that leads to later vrata themes (kapāla/kāpālika context).