Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 1

Devanagari script

अगस्त्य उवाच । सर्वज्ञ हृदयानंद स्कंदस्कंदित तारक । न तृप्तिमधिगच्छामि शृण्वन्वाराणसीकथाम्

Transliteration

agastya uvāca | sarvajña hṛdayānaṃda skaṃdaskaṃdita tāraka | na tṛptimadhigacchāmi śṛṇvanvārāṇasīkathām

Translation

అగస్త్యుడు పలికెను— హే సర్వజ్ఞా, హృదయానందా! హే స్కందునిచే స్తుతింపబడిన తారకా! వారాణసీ పావనకథను వింటూనే నాకు తృప్తి కలగదు।

Word by Word

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• सर्वज्ञ: O omniscient one
• सर्वज्ञ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + ज्ञ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वं जानाति इति)

• हृदयानन्द: O joy of the heart
• हृदयानन्द: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हृदय (प्रातिपदिक) + आनन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः (हृदयस्य आनन्दः)

• स्कन्दस्कन्दित: O one impelled by Skanda
• स्कन्दस्कन्दित: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक) + स्कन्दित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः (स्कन्देन स्कन्दितः/प्रेरितः)

• तारक: O Tāraka
• तारक: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: तारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• तृप्तिम्: satisfaction
• तृप्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तृप्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अधिगच्छामि: I attain
• अधिगच्छामि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अधि + गम् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• शृण्वन्: while hearing
• शृण्वन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ/Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वाराणसीकथाम्: the story of Vārāṇasī
• वाराणसीकथाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाराणसी (प्रातिपदिक) + कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (वाराणस्याः कथा)

Speaker

Agastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vārāṇasī / Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: All-knowing narrator (traditionally Sūta/Skanda-Purāṇa’s kathā-vaktā in Kāśī-khaṇḍa frame)

Visual Art Cues

Scene: Sage Agastya, seated in a hermitage assembly, hands folded, eyes bright with devotion, addresses the all-knowing narrator; palm-leaf manuscripts and a small Śiva-liṅga nearby, as the ‘story of Vārāṇasī’ seems to fill the space.

Characters & Entities

• Agastya
• Skanda
• Vārāṇasī (Kāśī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (devout listening) to the glory of Kāśī is inexhaustibly nourishing and deepens devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vārāṇasī/Kāśī through its kathā (sacred narrative of the kṣetra).

What ritualistic prescription is mentioned?

The implied practice is śravaṇa—attentive listening to the māhātmya.