Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 76

Devanagari script

काशीस्थैः पतितैस्तुल्या न वयं स्वर्गिणः क्वचित् । काश्यां पाताद्भयं नास्ति स्वर्गेपाताद्भयं महत्

Transliteration

kāśīsthaiḥ patitaistulyā na vayaṃ svargiṇaḥ kvacit | kāśyāṃ pātādbhayaṃ nāsti svargepātādbhayaṃ mahat

Translation

మేము ఎప్పుడూ స్వర్గగమనాన్ని కోరము; కాశీలో ఉన్న పతితులతో సమానంగా ఉండటమే మాకు శ్రేయస్కరం. కాశీలో పతనభయం లేదు, కాని స్వర్గంలో పుణ్యక్షయంతో పడిపోవు భయం మహత్తరం.

Word by Word

• काशीस्थैः: with/like those staying in Kāśī
• काशीस्थैः: Sahakari/Instrument (सह/करण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (काश्याम् स्थाः)

• पतितैः: with the fallen; sinners
• पतितैः: Sahakari/Instrument (सह/करण)
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु) + क्त (प्रत्यय) → पतित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle)

• तुल्याः: equal; comparable
• तुल्याः: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st), बहुवचन

• स्वर्गिणः: heaven-goers
• स्वर्गिणः: Karta (Predicate nominative/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: स्वर्गिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘स्वर्गी’ = one who goes to heaven

• क्वचित्: ever; anywhere
• क्वचित्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: देश/काल-अव्यय = adverb (‘ever/anywhere’)

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• पातात्: from falling; from downfall
• पातात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात

• अस्ति: is
• अस्ति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन

• स्वर्गे: in heaven
• स्वर्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• पातात्: from falling
• पातात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन

• भयम्: fear
• भयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• महत्: great
• महत्: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘भयम्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A speaker renounces heaven, gesturing toward Kāśī’s temples; above, a faint depiction of svarga with a downward path symbolizing fall; Kāśī below is steady, anchored by Śiva’s presence.

Characters & Entities

• Kāśī
• Svarga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Heavenly enjoyment is temporary and insecure, while Kāśī is praised as a stable refuge leading beyond downfall and return.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), contrasted with svarga to highlight its unique liberating status.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated; the verse recommends prioritizing Kāśīvāsa over seeking svarga.