Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 6

Devanagari script

स्कंद उवाच । मुनऽत्र मैत्रावरुणे यथा देवेन भाषितम् । शुणु त्रिपथगामिन्या माहात्म्यं पातकापहम्

Transliteration

skaṃda uvāca | muna'tra maitrāvaruṇe yathā devena bhāṣitam | śuṇu tripathagāminyā māhātmyaṃ pātakāpaham

Translation

స్కందుడు పలికెను—ఓ మైత్రావరుణ మునీ! దేవుడు యథావిధిగా పలికినట్లే ఇక్కడ వినుము—త్రిపథగామిని (గంగా) యొక్క పాతకాపహ మహాత్మ్యము.

Word by Word

• स्कन्दः: Skanda
• स्कन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• अत्र: here, in this context
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक क्रियाविशेषण

• मैत्रावरुणे: O Maitrāvaruṇa (Agastya)
• मैत्रावरुणे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मैत्रावरुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन (patronymic epithet of Agastya)

• यथा: as, just as
• यथा: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: प्रकार/उपमानवाचक-अव्यय (as/according to)

• देवेन: by the god (the Lord)
• देवेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• भाषितम्: spoken
• भाषितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: भाष् (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (यथा ... भाषितम्)

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• त्रिपथगामिन्याः: of the three-pathed (Gaṅgā)
• त्रिपथगामिन्याः: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रि + पथ + गामिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (she who goes in three paths = Gaṅgā)

• माहात्म्यम्: glory, greatness
• माहात्म्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पातकापहम्: removing sins
• पातकापहम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पातक + अपह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (sin-removing), विशेषण (of माहात्म्यम्)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Tripathagā Gaṅgā

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (Maitrāvaruṇa)

Visual Art Cues

Scene: Skanda addresses Agastya (Maitrāvaruṇa), inviting him to listen to Gaṅgā’s sin-destroying greatness exactly as spoken by the Lord.

Characters & Entities

• Skanda
• Agastya (Maitrāvaruṇa)
• Gaṅgā (Tripathagāminī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Listening (śravaṇa) to tīrtha-māhātmya is itself dharmic: it orients the mind toward purification and pilgrimage faith.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gaṅgā, praised as Tripathagāminī, central to Kāśī’s tīrtha identity.

What ritualistic prescription is mentioned?

A listening/recitation context is implied—hear the māhātmya as taught by authoritative tradition.