Adhyaya 27

Verse 1

स्कंद उवाच । वाराणसीति प्रथितं यथा चानंदकाननम् । तथा च कथयामीह देवदेवेनभाषितम्

స్కందుడు అన్నాడు—ఇది ‘వారణాసి’ అని ఎలా ప్రసిద్ధమైందో, అలాగే ‘ఆనందకాననం’ అని ఎందుకు పిలువబడుతుందో; దేవదేవుడు పలికినదాన్ని నేను ఇక్కడ యథాతథంగా వివరిస్తాను।

Verse 2

ईश्वर उवाच । निशामय महाबाहो विष्णो त्रैलोक्यसुंदर । प्राप्तं वाराणसीत्याख्यामविमुक्तं यथा तथा

ఈశ్వరుడు పలికెను—హే మహాబాహు విష్ణూ, త్రిలోకసుందరా! వినుము; ఈ క్షేత్రం ‘వారణాసీ’ అనే నామాన్ని ఎలా పొందిందో, అలాగే ‘అవిముక్త’ అని ఎలా ప్రసిద్ధమైందో నేను చెప్పుదును।

Verse 3

निर्दग्धान्सागराञ्छ्रुत्वा कपिलक्रोधवह्निना । अश्वमेधाश्वसंयुक्तान्पूर्वजान्स्वान्भगीरथः

కపిలుని క్రోధాగ్నిచే దగ్ధమైన—అశ్వమేధ అశ్వంతో సంబంధమున్న—తన పూర్వజులైన సాగరులను విన్న భగీరథుడు వారి విమోచనార్థం సంకల్పించాడు।

Verse 4

सूर्यवंशे महातेजा राजा परमधार्मिकः । आरिराधयिषुर्गंगां तपसे कृतनिश्चयः

సూర్యవంశంలో మహాతేజస్సుగల పరమధార్మిక రాజు గంగాదేవిని ప్రసన్నం చేయుటకు తపస్సు చేయాలని దృఢనిశ్చయం చేసెను।

Verse 5

हिमवंतं नगश्रेष्ठममात्य न्यस्तराज्यधूः । जगाम यशसां राशिरुद्दिधीर्षुः पितामहान्

రాజ్యభారాన్ని మంత్రికి అప్పగించి, యశస్సు నిధియైన ఆ రాజు పితామహులను ఉద్ధరించుటకై పర్వతశ్రేష్ఠుడైన హిమవంతుని వద్దకు వెళ్లెను।

Verse 6

ब्रह्मशापाग्निनिर्दग्धान्महादुर्गतिगानपि । विना त्रिमार्गगां विष्णो को जंतूंस्त्रिदिवं नयेत्

బ్రహ్మశాపాగ్నిచే దగ్ధమై, మహాదుర్గతిలో పడిన జీవులను కూడా—హే విష్ణూ—త్రిమార్గగా గంగ లేకుండా ఎవరు స్వర్గానికి నడిపించగలరు?

Verse 7

ममैव सा परामूर्तिस्तोयरूपा शिवात्मिका । ब्रह्मांडानामनेकानामाधारः प्रकृतिः परा

ఆ (గంగా) నాదే పరమమూర్తి—జలరూపిణి, శివాత్మిక. ఆమె పరాప్రకృతి; అనేక బ్రహ్మాండాలకు ఆధారభూతమైన ఆశ్రయం.

Verse 8

शुद्धविद्यास्वरूपा च त्रिशक्तिः करुणात्मिका । आनंदामृतरूपा च शुद्धधर्मस्वरूपिणी

ఆమె శుద్ధవిద్యాస్వరూపిణి; త్రిశక్తి, కరుణాత్మిక. ఆమె ఆనందామృతరూపిణి, శుద్ధధర్మస్వరూపిణి.

Verse 9

यामेतां जगतां धात्रीं धारयामि स्वलीलया । विश्वस्य रक्षणार्थाय परब्रह्मस्वरूपिणीम्

ఈ జగత్తుల ధాత్రిని నేను నా లీలచేత ధరిస్తాను—విశ్వ రక్షణార్థం—ఆమె పరబ్రహ్మస్వరూపిణి.

Verse 10

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि पुण्यक्षेत्राणि यानि च । सर्वत्र सर्वे ये धर्माः सर्वयज्ञाः सदक्षिणाः

త్రిలోకాల్లో ఉన్న అన్ని తీర్థాలు, ఉన్న అన్ని పుణ్యక్షేత్రాలు—సర్వత్ర ఉన్న సమస్త ధర్మఫలాలు, దక్షిణాసహిత సమస్త యజ్ఞాలు—

Verse 11

तपांसि विष्णो सर्वाणि श्रुतिः सांगा चतुर्विधा । अहं च त्वं च कश्चापि देवतानां गणाश्च ये

హే విష్ణో! సమస్త తపస్సులు, సాంగమైన చతుర్విధ శ్రుతి (నాలుగు వేదాలు); నేను, నీవు, మరెవ్వరైనా; అలాగే దేవతాగణములన్నీ—

Verse 12

पुरुषार्थाश्च सर्वे वै शक्तयो विविधाश्च याः । गंगायां सर्व एवैते सूक्ष्मरूपेण संस्थिताः

మనుష్యుని సమస్త పురుషార్థములు మరియు నానావిధ శక్తులు—ఇవన్నీ గంగానదిలో సూక్ష్మరూపముగా స్థితిచెంది నివసించుచున్నవి।

Verse 13

स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वक्रतुषु दीक्षितः । चीर्णसर्वव्रतः सोपि यस्तु गंगां निषेवते

భక్తితో గంగను ఆశ్రయించువాడు—అతడు సమస్త తీర్థాలలో స్నానము చేసినవాడై, సమస్త యజ్ఞములలో దీక్ష పొందినవాడై, సమస్త వ్రతములు ఆచరించినవాడై యుండును।

Verse 14

तपांसि तेन तप्तानि सर्वदानप्रदः स च । स प्राप्त योगनियमो यस्तु गंगां निषेवते

భక్తితో గంగను ఆశ్రయించువాడిచేత సమస్త తపస్సులు చేసినట్లే అవును; అతడు సమస్త దానములకు దాత అవుతాడు, యోగనియమములను పొందుతాడు।

Verse 15

सर्ववर्णाश्रमेभ्यश्च वेदविद्भ्यश्च वै तथा । शास्त्रार्थपारगेभ्यश्च गंगास्नायी विशिष्यते

గంగలో స్నానము చేయువాడు—సమస్త వర్ణాశ్రమస్థులకన్నా, వేదవిదులకన్నా, శాస్త్రార్థపారగులకన్నా కూడా విశిష్టుడని భావింపబడును।

Verse 16

मनोवाक्कायजैर्दोषैर्दुष्टो बहुविधैरपि । वीक्ष्य गंगां भवेत्पूतः पुरुषो नात्र संशयः

మనస్సు, వాక్కు, కాయములవలన పుట్టిన అనేక దోషములతో కలుషితుడైనవాడైనను, గంగను దర్శించగానే పావనుడగును—ఇందులో సందేహము లేదు।

Verse 17

कृते सर्वत्र तीर्थानि त्रेतायां पुष्करं परम् । द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गंगैव केवलम्

కృతయుగంలో ఎక్కడైనా తీర్థాలు ఉన్నాయి; త్రేతాయుగంలో పుష్కరం పరమ తీర్థం. ద్వాపరయుగంలో కురుక్షేత్రం ప్రధానము; కలియుగంలో మాత్రం గంగానే ఏకైక పరమ తీర్థాశ్రయం.

Verse 18

पूर्वजन्मांतराभ्यास वासनावशतो हरे । गंगातीरे निवासः स्यान्मदनुग्रहतः परात्

హే హరి! పూర్వజన్మాంతరాల అభ్యాసంతో ఏర్పడిన వాసనాబలముచేత, అలాగే నా పరమ అనుగ్రహకృపవల్ల, గంగాతీర నివాసం లభిస్తుంది.

Verse 19

ध्यानं कृते मोक्षहेतुस्त्रेतायां तच्च वै तपः । द्वापरे तद्द्वयं यज्ञाः कलौ गंगैव केवलम्

కృతయుగంలో ధ్యానమే మోక్షహేతువు; త్రేతాయుగంలో అదే తపస్సుతో సిద్ధిస్తుంది. ద్వాపరయుగంలో రెండూ యజ్ఞరూపంగా ఫలిస్తాయి; కలియుగంలో మాత్రం గంగానే ఏకైక మోక్షోపాయం.

Verse 20

यो देहपतनाद्यावद्गंगातीरं न मुंचति । स हि वेदांतविद्योगी ब्रह्मचर्यव्रती सदा

దేహపతనం వరకు గంగాతీరాన్ని విడువని వాడే నిజంగా వేదాంతవిద్ యోగి; అతడు సదా బ్రహ్మచర్యవ్రతంలో స్థితుడై ఉంటాడు.

Verse 21

कलौ कलुषचित्तानां परद्रव्यरतात्मनाम् । विधिहीनक्रियाणां च गतिर्गंगा विना नहि

కలియుగంలో కలుషితచిత్తులైనవారికి, పరధనాసక్తులైనవారికి, విధిహీనక్రియలతో ఉన్నవారికి—గంగ లేకుండా సద్గతి లేదు.

Verse 22

अलक्ष्मीः कालकर्णी च दुःस्वप्नो दुर्विचिंतितम् । गंगागंगेति जपनात्तानि नोपविशंति हि

అలక్ష్మి, కాలకర్ణీ, దుఃస్వప్నాలు, దుష్చింతలు—‘గంగా గంగా’ అని జపిస్తే అవి ఏమాత్రం పట్టవు.

Verse 23

गंगा हि सर्वभूतानामिहामुत्र फलप्रदा । भावानुरूपतो विष्णो सदा सर्वजगद्धिता

గంగా సమస్త భూతాలకు ఇహలోకములోనూ పరలోకములోనూ ఫలప్రదాయిని. ఓ విష్ణూ, భావానుసారంగా ఫలమిచ్చి సర్వజగత్తుకు నిత్యహితకారిణి.

Verse 24

यज्ञ दान तपो योग जपाः सनियमा यमाः । गंगासेवासहस्रांशं न लभंते कलौ हरे

యజ్ఞం, దానం, తపస్సు, యోగం, జపం, నియమాలు, యమాలు—ఓ హరే, కలియుగంలో గంగాసేవ పుణ్యానికి వెయ్యవ భాగమూ వీటికి దక్కదు.

Verse 25

किमष्टांगेन योगेन किं तपोभिः किमध्वरैः । वास एव हि गंगायां ब्रह्मज्ञानस्य कारणम्

అష్టాంగయోగం ఎందుకు, తపస్సులు ఎందుకు, యజ్ఞాలు ఎందుకు? గంగాతీరంలో కేవలం నివాసమే బ్రహ్మజ్ఞానానికి కారణమవుతుంది.

Verse 26

अपि दूरस्थितस्यापि गंगामाहात्म्यवेदिनः । अयोग्यस्यापि गोविंदभक्त्या गंगा प्रसीदति

దూరంలో ఉన్నవాడైనా గంగామాహాత్మ్యాన్ని తెలిసినవాడైతే, అర్హతలేనివాడైనా గోవిందభక్తి ద్వారా గంగా ప్రసన్నమవుతుంది.

Verse 27

श्रद्धा धर्मः परः सूक्ष्मः श्रद्धा ज्ञानं परं तपः । श्रद्धा स्वर्गश्च मोक्षश्च श्रद्धया सा प्रसीदति

శ్రద్ధయే పరమమైన సూక్ష్మ ధర్మము; శ్రద్ధయే పరమ జ్ఞానము, పరమ తపస్సు. శ్రద్ధయే స్వర్గమూ మోక్షమూ—శ్రద్ధచేత ఆ దివ్యశక్తి ప్రసన్నమై కృపనిస్తుంది.

Verse 28

अज्ञानरागलोभाद्यैः पुंसां संमूढचेतसाम् । श्रद्धा न जायते धर्मे गंगायां च विशेषतः

అజ్ఞానం, రాగం, లోభం మొదలైనవాటితో మోహితమైన మనస్సు గలవారిలో ధర్మంపై శ్రద్ధ పుట్టదు—ప్రత్యేకంగా గంగాపై అయితే మరీ కాదు.

Verse 29

बहिः स्थितं जलंयद्वन्नारिकेलांतरे स्थितम् । तथा ब्रह्मांडबाह्यस्थं परब्रह्मांबु जाह्नवी

నీరు బయట ఉన్నట్లు కనిపించినా అది కొబ్బరికాయ లోపలే ఉన్నట్లే; అలాగే జాహ్నవి (గంగా) పరబ్రహ్మ యొక్క అమృతజలము—బ్రహ్మాండానికి బయట నుండీ ఇక్కడ కూడా సన్నిహితంగా ఉంది.

Verse 30

गंगालाभात्परो लाभः क्वचिदन्यो न विद्यते । तस्माद्गंगामुपासीत गंगैव परमः पुमान्

గంగను పొందుటకన్నా గొప్ప లాభం ఎక్కడా లేదు. అందుచేత గంగను ఉపాసించాలి—గంగయే పరమపురుషుడు, పరమాశ్రయం.

Verse 31

शक्तस्य पंडितस्यापि गुणिनो दानशीलिनः । गंगास्नानविहीनस्य हरे जन्म निरर्थकम्

హే హరి! సామర్థ్యవంతుడు, పండితుడు, గుణవంతుడు, దానశీలుడైనా—గంగాస్నానం లేకపోతే అతని మానవజన్మ (ఇక్కడ) వ్యర్థమవుతుంది.

Verse 32

वृथा कुल वृथा विद्या वृथा यज्ञा वृथातपः । वृथा दानानि तस्येह कलौ गंगां न यो भजेत्

కలియుగంలో గంగను భజించని వానికి వంశము, విద్య, యజ్ఞములు, తపస్సు మరియు దానములు—ఇవన్నీ ఇక్కడ వ్యర్థమవుతాయి.

Verse 33

गुणवत्पात्रपूजायां न स्याद्वै तादृशं फलम् । यथा गंगाजलस्नान पूजने विधिना फलम्

గుణవంతుడైన పాత్రుని పూజించినా అంత ఫలం కలగదు; విధిపూర్వకంగా గంగాజలంలో స్నానం చేసి, ఆ జలంతో పూజించిన ఫలమే మహత్తరం.

Verse 34

ममतेजोग्निगर्भेयं ममवीर्यातिसंवृता । दाहिका सर्वदोषाणां सर्वपापविनाशिनी

ఈ (గంగా) నా తేజోమయ అగ్నిలో జన్మించినది, నా పరమ వీర్యశక్తితో నిండినది; ఆమె సమస్త దోషాలను దహించి, అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తుంది.

Verse 35

स्मरणादेव गंगायाः पापसंघातपंजरम् । शतधा भेदमायाति गिरिर्वज्रहतो यथा

గంగను కేవలం స్మరించడమే చాలు; పాపాల గూడు-వంటి సమూహం వజ్రంతో కొట్టబడిన పర్వతంలా వంద ముక్కలై చిద్రమవుతుంది.

Verse 36

गंगां गच्छति यस्त्वेको यस्तु भक्त्यानुमोदयेत् । तयोस्तुल्यफलं प्राहुर्भक्तिरेवात्र कारणम्

ఒకడు గంగకు వెళ్తే, మరొకడు (వెళ్లలేక) భక్తితో ఆనందించి సమ్మతిస్తే—ఇద్దరికీ సమాన ఫలం అని చెప్పారు; ఇక్కడ కారణం భక్తియే.

Verse 37

गच्छंस्तिष्ठञ्जपन्ध्यान्भुंजञ्जाग्रत्स्वपन्वदन् । यः स्मरेत्सततं गंगां स हि मुच्येत बंधनात्

నడుచుచున్నా, నిలుచున్నా, జపించుచున్నా, ధ్యానించుచున్నా, భుజించుచున్నా, మేల్కొనుచున్నా, నిద్రించుచున్నా, మాటలాడుచున్నా—ఎవడు సదా గంగను స్మరిస్తాడో, వాడు నిజముగా బంధనమునుండి విముక్తుడగును.

Verse 38

पितॄनुद्दिश्य योभक्त्या पायसं मधुसंयुतम् । गुडसर्पिस्तिलैःसार्धं गंगांभसि विनिक्षिपेत्

పితృదేవతలను ఉద్దేశించి భక్తితో మధుసంయుత పాయసాన్ని, బెల్లం, నెయ్యి, నువ్వులతో కూడ గంగాజలంలో అర్పించువాడు మహత్తర పితృతర్పణం చేయువాడగును.

Verse 39

तृप्ता भवंति पितरस्तस्य वर्षशतं हरे । यच्छंति विविधान्कामान्परितुष्टाः पितामहाः

హే హరి! అతని పితరులు నూరు సంవత్సరములు తృప్తిగా ఉంటారు; పరితుష్టులైన పితామహులు అతనికి నానావిధ కోరికలను వరాలుగా ప్రసాదిస్తారు.

Verse 40

लिंगे संपूजिते सर्वमर्चितं स्याज्जगद्यथा । गंगास्नानेन लभते सर्वतीर्थफलं तथा

లింగాన్ని సమ్యకుగా సంపూజించినప్పుడు సమస్త జగత్తు ఆరాధించినట్లే; అలాగే గంగాస్నానముచేత సర్వతీర్థఫలము లభించును.

Verse 41

गंगायां तु नरः स्नात्वा यो लिंगं नित्यमर्चति । एकेन जन्मना मुक्तिं परां प्राप्नोति स ध्रुवम्

గంగలో స్నానము చేసి నిత్యము లింగార్చన చేయువాడు, ఒక్క జన్మలోనే నిశ్చయంగా పరమ ముక్తిని పొందును.

Verse 42

अग्निहोत्रं च यज्ञाश्च व्रतदानतपांसि च । गंगायां लिंगपूजायाः कोट्यंशेनापि नो समाः

అగ్నిహోత్రం, యజ్ఞాలు, వ్రతాలు, దానాలు, తపస్సులు—ఇవన్నీ గంగలో లింగపూజ యొక్క కోట్యంశానికైనా సమానమవు।

Verse 43

गंगां गंतुं विनिश्चित्य कृत्वा श्राद्धादिकं गृहे । स्थितस्य सम्यक्संकल्पात्तस्य नंदंति पूर्वजाः

గంగకు వెళ్లాలని దృఢంగా నిర్ణయించి, ఇంట్లో శ్రాద్ధాది కర్మలు చేసి—ఆ వ్యక్తి యొక్క శుద్ధ సంకల్పమాత్రంతోనే పితృదేవతలు ఆనందిస్తారు।

Verse 44

पापानि च रुदंत्याशु हा क्व यास्याम इत्यलम् । लोभमोहादिभिः सार्धं मंत्रयंति पुनःपुनः

పాపాలు వెంటనే విలపిస్తాయి—‘అయ్యో! ఇక మేమెక్కడికి పోవాలి?’; లోభం, మోహం మొదలైనవాటితో కలిసి అవి మళ్లీ మళ్లీ కుట్ర పన్నుతాయి।

Verse 45

यथा न गंगां यात्येष तथा विघ्नं प्रकुर्महे । गंगां गतो यथा चैष न उच्छित्तिं विधास्यति

‘ఇతడు గంగకు వెళ్లకుండా అడ్డంకులు కల్పిద్దాం; వెళ్లినా మా సంపూర్ణ నాశనం జరగనివ్వకూడదు’—అని వారు ఆలోచిస్తారు।

Verse 46

गृहाद्गंगावगाहार्थं गच्छतस्तु पदेपदे । निराशानि व्रजंत्येव पापान्यस्य शरीरतः

ఇంటినుంచి గంగాస్నానార్థం బయలుదేరగానే, ప్రతి అడుగులో అతని శరీరంనుంచి పాపాలు నిరాశతో విడిచి వెళ్లిపోతాయి।

Verse 47

पूर्वजन्मकृतैः पुण्यैस्त्यक्त्वा लोभादिकं हरे । व्युदस्य सर्वविघ्नौघान्गंगां प्राप्नोति पुण्यवान्

పూర్వజన్మపుణ్యబలంతో పుణ్యవంతుడు లోభాది దోషాలను విడిచి, సమస్త విఘ్నసమూహాలను తొలగించి, పవిత్ర గంగను పొందుతాడు।

Verse 48

अनुषंगेण मौल्येन वाणिज्येनापि सेवया । कामासक्तोपि वा मर्त्यो गंगास्नातो दिवं व्रजेत्

అనుషంగంగా, ధనం చెల్లించి, వ్యాపారముచేత గాని సేవచేత గాని—కామాసక్తుడైన మానవుడైనా గంగలో స్నానం చేస్తే స్వర్గాన్ని పొందగలడు।

Verse 49

अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहनो हि यथा दहेत् । अनिच्छयापि संस्नाता गंगा पापं तथा दहेत्

అనుకోకుండా తాకినప్పటికీ అగ్ని దహించునట్లే, అనుకోకుండా గంగలో స్నానం చేసినా గంగ పాపాన్ని దహించును।

Verse 50

तावद्धमति संसारे यावद्गंगां न सेवते । संसेव्य गंगां नो जंतुर्भवक्लेशं प्रपश्यति

గంగను సేవించని వరకు జీవుడు సంసారంలో శ్రమపడుతూనే ఉంటాడు; గంగను సేవించిన తరువాత భవక్లేశాన్ని ఇక చూడడు।

Verse 51

यो गंगांभसि निस्नातो भक्त्या संत्यक्तसंशयः । मनुष्यचर्मणा नद्धः स देवो नात्र संशयः

భక్తితో సందేహాన్ని విడిచి గంగాజలంలో స్నానం చేసినవాడు, మనుష్యచర్మం ధరించినా దేవుడే; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 52

गंगास्नानार्थमुद्युक्तो मध्येमार्गं मृतो यदि । गंगास्नानफलं सोपि तदाप्नोति न संशयः

గంగాస్నానం చేయాలనే సంకల్పంతో బయలుదేరి మార్గమధ్యంలో మరణించినవాడుకూడా గంగాస్నానఫలాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 53

माहात्म्यं ये च गंगायाः शृण्वंति च पठंति च । तेप्यशेषैर्महापापैर्मुच्यंते नात्र संशयः

గంగామాహాత్మ్యాన్ని వినేవారూ, చదివి పఠించేవారూ—వారికూడా సమస్త మహాపాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 54

दुर्बुद्धयो दुराचारा हैतुका बहुसंशयाः । पश्यंति मोहिता विष्णो गंगामन्य नदीमिव

హే విష్ణూ! దుర్బుద్ధి, దురాచారం, వాదప్రియత్వం, అనేక సందేహాలు కలవారు—మోహితులై—గంగను ఇతర నదిలాగానే చూస్తారు.

Verse 55

जन्मांतरकृतैर्दानैस्तपोभिर्नियमैर्व्रतैः । इह जन्मनि गंगायां नृणां भक्तिः प्रजायते

పూర్వజన్మల్లో చేసిన దానాలు, తపస్సులు, నియమాలు, వ్రతాల ఫలంగా ఈ జన్మలో మనుష్యులకు గంగాపై భక్తి జన్మిస్తుంది.

Verse 56

गंगाभक्तिमतामर्थे महेंद्रादि पुरेषु च । हर्म्याणि रम्यभोगानि निर्मितानि स्वयंभुवा

గంగాభక్తుల హితార్థం మహేంద్రాది దేవపురాలలో స్వయంభూ (బ్రహ్మ) రమ్యమైన భోగాలతో కూడిన భవ్య ప్రాసాదాలను నిర్మించాడు.

Verse 57

सिद्धयः सिद्धिलिंगानि स्पर्शलिंगान्यनेकशः । प्रासादा रत्नरचिताश्चिंतामणिगणा अपि

ఇక్కడ అనేక సిద్ధులు ఉన్నాయి, అనేక సిద్ధి-ప్రద లింగాలు ఉన్నాయి, స్పర్శమాత్రంతో పుణ్యాన్ని ప్రసాదించే అనేక స్పర్శ-లింగాలూ ఉన్నాయి. రత్నాలతో నిర్మితమైన ప్రాసాదాలు ఉన్నాయి; చింతామణి వంటి కోరికలు నెరవేర్చే రత్నసమూహాలూ ఉన్నాయి.

Verse 58

गंगाजलांतस्तिष्ठंति कलिकल्मषभीतितः । अतएव हि संसेव्या कलौ गंगेष्टसिद्धिदा

కలియుగ పాపభయంతో (పుణ్యశక్తులు) గంగాజలంలోనే నివసిస్తాయి. అందుకే కలియుగంలో గంగాదేవిని శ్రద్ధగా సేవించాలి; ఆమె ఇష్టసిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 59

सूर्योदये तमांसीव वज्रपातभयान्नगाः । तार्क्ष्येक्षणाद्यथासर्पा मेघा वाताहता इव

సూర్యోదయంతో చీకటి ఎలా నశిస్తుందో; వజ్రపాత భయంతో పర్వతాలు కూడా ఎలా కంపించినట్లుగా అనిపిస్తాయో; తార్క్ష్యుడు (గరుడుడు) చూపు పడగానే సర్పాలు ఎలా పారిపోతాయో; గాలి తాకిడితో మేఘాలు ఎలా చెదిరిపోతాయో—

Verse 60

तत्त्वज्ञानाद्यथा मोहः सिंहं दृष्ट्वा यथा मृगाः । तथा सर्वाणि पापानि यांति गंगेक्षणात्क्षयम्

తత్త్వజ్ఞానంతో మోహం ఎలా నశిస్తుందో, సింహాన్ని చూసి జింకలు ఎలా చెదిరిపోతాయో—అలాగే గంగాదర్శనమాత్రంతోనే సమస్త పాపాలు క్షయమవుతాయి.

Verse 61

दिव्यौषधैर्यथा रोगा लोभेन च यथा गुणाः । यथा ग्रीष्मोष्मसंपत्तिरगाधह्रद मज्जनात्

దివ్య ఔషధాలతో రోగాలు ఎలా శమిస్తాయో, లోభంతో గుణాలు ఎలా నశిస్తాయో; అలాగే గ్రీష్మకాలపు తీవ్రమైన వేడి లోతైన సరస్సులో మునగడం వల్ల ఎలా తగ్గుతుందో—

Verse 62

तूलशैलः स्फुलिंगेन यथा नश्यति तत्क्षणात् । तथा दोषाः प्रणश्यंति गंगांभः स्पर्शनाद्ध्रुवम्

పత్తి పర్వతం ఒక చిన్న నిప్పురవ్వతో క్షణంలోనే కాలిపోతున్నట్లే, గంగాజల స్పర్శతో దోషాలు మరియు కల్మషాలు నిశ్చయంగా నశిస్తాయి।

Verse 63

क्रोधेन च तपो यद्वत्कामेन च यथा मतिः । अनयेन यथा लक्ष्मीर्विद्या मानेन वै यथा

క్రోధంతో తపస్సు నశించినట్లే, కామంతో బుద్ధి భ్రష్టమయ్యినట్లే; అన్యాయంతో లక్ష్మి నశించినట్లే, గర్వంతో విద్య నశిస్తుంది—

Verse 64

दंभ कौटिल्य मायाभिर्यथाधर्मो विनश्यति । तथा नश्यंति पापानि गंगाया दर्शनेन तु

దంభం, కౌటిల్యం, మాయల వల్ల ధర్మం నశించినట్లే, గంగను దర్శించడమే పాపాలను నశింపజేస్తుంది।

Verse 65

मानुष्यं दुर्लभं प्राप्य विद्युत्संपातचंचलम् । गंगां यः सेवते सोत्र बुद्धेः पारं परं गतः

దుర్లభమైన మానవ జన్మను పొందిన తరువాత, అది మెరుపు వలె చంచలమైనది—ఇక్కడ గంగను సేవించువాడు సాధారణ బుద్ధి అవతల పరమ తీరాన్ని చేరుతాడు।

Verse 66

विधूतपापा ये मर्त्याः परं ज्योतिःस्वरूपिणीम् । सहस्रसूर्यप्रतिमां गंगां पश्यंति ते भुवि

పాపాలు తొలగిపోయిన మానవులు భూమిపై గంగను దర్శిస్తారు—ఆమె పరమ జ్యోతిస్వరూపిణి, వెయ్యి సూర్యుల వంటి కాంతిమయి।

Verse 67

साधारणांभसा पूर्णां साधारण नदीमिव । पश्यंति नास्तिका गंगां पापोपहतलोचनाः

పాపంతో కళ్లకు తెరపడిన నాస్తికులు గంగను సాధారణ నీటితో నిండిన ఒక సామాన్య నదిలాగానే చూస్తారు।

Verse 68

संसारमोचकश्चाहं जनानामनुकंपया । गंगातरंगरूपेण सोपानं निर्ममे दिवः

జీవులపై అనుకంపతో నేను సంసారమోచకుడనై, గంగ తరంగాల రూపంలో స్వర్గానికి ఎక్కే సోపానాన్ని నిర్మించాను।

Verse 69

सर्व एव शुभः कालः सर्वो देशस्तथा शुभः । सर्वो जनो दानपात्रं श्रीमती जाह्नवी तटे

శ్రీమతి జాహ్నవి (గంగ) తీరంలో ప్రతి కాలమూ శుభమే, ప్రతి స్థలమూ శుభమే, ప్రతి మనిషీ దానపాత్రుడవుతాడు।

Verse 70

यथाश्वमेधो यज्ञानां नगानां हिमवान्यथा । व्रतानां च यथा सत्यं दानानामभयं यथा

యజ్ఞాలలో అశ్వమేధం శ్రేష్ఠమైనట్లే, పర్వతాలలో హిమవాన్ శ్రేష్ఠమైనట్లే; వ్రతాలలో సత్యం, దానాలలో అభయం శ్రేష్ఠమైనట్లే—అలాగే ఈ తీర్థం పరమోత్తమం।

Verse 71

प्राणायामश्च तपसां मंत्राणां प्रणवो यथा । धर्माणामप्यहिंसा च काम्यानां श्रीर्यथा वरा

తపస్సుల్లో ప్రాణాయామం శ్రేష్ఠమైనట్లే, మంత్రాల్లో ప్రణవం (ఓం) శ్రేష్ఠమైనట్లే; ధర్మాల్లో అహింస, కామ్య వరాల్లో శ్రీ శ్రేష్ఠమైనట్లే—అలాగే ఈ తీర్థం కూడా అత్యుత్తమం।

Verse 72

यथात्मविद्या विद्यानां स्त्रीणां गौरी यथोत्तमा । सर्वर्दवेगणानां च यथा त्वं पुरुषोत्तम

విద్యలలో ఆత్మవిద్య యథా పరమోత్తమమో, స్త్రీలలో గౌరీ యథా శ్రేష్ఠమో; అలాగే, ఓ పురుషోత్తమా, సమస్త దేవగణములలో నీవే పరముడు—అదేవిధంగా ఈ స్తుత్య తత్త్వము కూడా సర్వోన్నతము.

Verse 73

सर्वषामेव पात्राणां शिवभक्तो यथा वरः । तथा सर्वेषु तीर्थेषु गंगातीर्थं विशिष्यते

అర్హులైన పాత్రలన్నిటిలో శివభక్తుడు యథా శ్రేష్ఠుడో, అలాగే సమస్త తీర్థములలో గంగాతీర్థము విశేషంగా ఉత్తమమైంది.

Verse 74

हरेयश्चावयोर्भेदं न करोति महामतिः । शिवभक्तः स विज्ञेयो महापाशुपतश्च सः

హరి మరియు మాకు (శివునికి) మధ్య భేదం చేయని మహామతి—అతడే శివభక్తుడని తెలుసుకోవాలి; అతడే నిజంగా మహాపాశుపతుడు.

Verse 75

पापपांसुमहावात्या पापद्रुमकुठारिका । पापेंधनदवाग्निश्च गंगेयं पुण्यवाहिनी

ఈ పుణ్యవాహిని గంగా పాపధూళిని చెదరగొట్టే మహావాత్య; పాపవృక్షాలను నరికే గొడ్డలి; పాపఇంధనాన్ని దహించే దావాగ్ని వంటిది.

Verse 76

नानारूपाश्च पितरो गाथा गायंति सर्वदा । अपि कश्चित्कुलेस्माकं गंगास्नायी भविष्यति

పితృదేవతలు నానారూపాలు ధరించి ఎల్లప్పుడూ ఈ గాథను పాడుతుంటారు—‘మా వంశంలో కనీసం ఎవడైనా గంగాస్నానం చేసే వాడు అవుతాడా?’

Verse 77

देवर्षीन्परिसंतर्प्य दीनानाथांश्च दुःखितान् । श्रद्धया विधिना स्नात्वा दास्यते सलिलांजलिम्

దేవర్షులను విధివిధానంగా తృప్తిపరచి, దీనులు అనాథులు దుఃఖితులను కూడా సంతృప్తిపరచి, శ్రద్ధతో విధిపూర్వకంగా స్నానం చేసి అనంతరం పవిత్ర జలాంజలిని సమర్పించాలి।

Verse 78

अपि नः स कुले भूयाच्छिवे विष्णौ च साम्यदृक् । तदालयकरो भक्त्या तस्य संमार्जनादिकृत्

మా వంశంలో అలాంటి వాడు జన్మించుగాక—శివుని విష్ణువుని సమానంగా గౌరవించే వాడు, భక్తితో వారి ఆలయాన్ని నిర్మించి, దాని శుభ్రపరిచే సేవల్ని కూడా చేయువాడు।

Verse 79

अकामो वा सकामो वा तिर्यग्योनिगतोपि वा । गंगायां यो मृतो मर्त्यो नरकं स न पश्यति

నిష్కాముడైనా సకాముడైనా, తిర్యగ్‌యోనిలో పడినవాడైనా—గంగలో మరణించిన మానవుడు నరకాన్ని చూడడు।

Verse 80

तीर्थमन्यत्प्रशंसंति गंगातीरे स्थिताश्च ये । गंगां न बहु मन्यंते ते स्युर्निरयगामिनः

గంగాతీరంలో నివసిస్తూ ఇతర తీర్థాలను పొగిడుతూ గంగను గొప్పగా భావించని వారు నరకగాములు అవుతారు।

Verse 81

मां च त्वां चैव यो द्वेष्टि गंगां च पुरुषाधमः । स्वकीयैः पुरुषैः सार्धं स घोरं नरकं व्रजेत्

నన్ను, నిన్ను, అలాగే గంగను ద్వేషించే ఆ పురుషాధముడు తనవారితో కూడ ఘోర నరకానికి వెళ్తాడు।

Verse 82

षष्टिर्गणसहस्राणि गंगां रक्षंति सर्वदा । अभक्तानां च पापानां वासे विघ्नं प्रकुर्वते

అరవై వేల గణసమూహాలు ఎల్లప్పుడూ గంగను రక్షిస్తాయి; భక్తిలేని పాపుల నివాసానికి అక్కడ విఘ్నాలు కలిగిస్తాయి।

Verse 83

कामक्रोधमहामोहलोभादि निशितैः शरैः । घ्नंति तेषां मनस्तत्र स्थितिं चापनयंति च

కామం, క్రోధం, మహామోహం, లోభం మొదలైన పదునైన బాణాలతో వారు అలాంటి వారి మనస్సును ఛేదించి, అక్కడ నిలిచే శక్తినీ తొలగిస్తారు।

Verse 84

गंगां समाश्रयेद्यस्तु स मुनिः स च पंडितः । कृतकृत्यः स विज्ञेयः पुरुषार्थचतुष्टये

గంగను శరణు పొందినవాడే ముని, వాడే పండితుడు; చతుర్విధ పురుషార్థాలలో కృతకృత్యుడై సిద్ధుడని అతనిని తెలుసుకోవాలి।

Verse 85

गंगायां च सकृत्स्नातो हयमेधफलं लभेत् । तर्पयंश्च पितॄंस्तत्र तारयेन्नरकार्णवात्

గంగలో ఒక్కసారి స్నానం చేసినా అశ్వమేధ యాగఫలం లభిస్తుంది; అక్కడ పితృదేవతలకు తర్పణం చేస్తే వారిని నరకసముద్రం నుండి తరింపజేస్తాడు।

Verse 86

नैरंतर्येण गंगायां मासं यः स्नाति पुण्यवान् । शक्रलोके स वसति यावच्छक्रः सपूर्वजः

పుణ్యవంతుడు ఒక నెల నిరంతరంగా గంగలో స్నానం చేస్తే, తన పూర్వజులతో కలిసి శక్రలోకంలో శక్రుడు ఉన్నంతకాలం నివసిస్తాడు।

Verse 87

अब्दं यः स्नाति गंगायां नैरंतर्येण पुण्यभाक् । विष्णोर्लोकं समासाद्य स सुखं संवसेन्नरः

ఎవడు గంగానదిలో నిరంతరంగా ఒక సంవత్సరం స్నానం చేస్తాడో, అతడు మహాపుణ్యభాగి అవుతాడు; విష్ణులోకాన్ని చేరి అక్కడ సుఖంగా నివసిస్తాడు।

Verse 88

गंगायां स्नाति यो मर्त्यो यावज्जीवं दिनेदिने । जीवन्मुक्तः स विज्ञेयो देहांते मुक्त एव सः

ఏ మానవుడు గంగలో రోజురోజుకు జీవితాంతం స్నానం చేస్తాడో, అతడు జీవన్ముక్తుడని తెలుసుకోవాలి; దేహాంతంలో అతడు నిశ్చయంగా ముక్తుడే।

Verse 89

तिथिनक्षत्रपर्वादि नापेक्ष्यं जाह्नवी जले । स्नानमात्रेण गंगायां संचिताघं विनश्यति

జాహ్నవీ జలంలో తిథి, నక్షత్రం, పర్వం మొదలైన వాటి కోసం ఎదురుచూడనక్కరలేదు; గంగలో స్నానం మాత్రమేగాని, సঞ্চిత పాపం నశిస్తుంది।

Verse 90

पंडितोपि स मूर्खः स्याच्छक्तियुक्तोप्यशक्तिकः । यस्तु भागीरथीतीरं सुखसेव्यं न संश्रयेत्

సులభంగా సేవించదగిన భాగీరథీ తీరాన్ని ఎవడు ఆశ్రయించడో, అతడు పండితుడైనా మూర్ఖుడివలె అవుతాడు; శక్తిమంతుడైనా అశక్తుడివలె అవుతాడు।

Verse 91

किंवायुपाप्यरोगेण विकासिन्याथ किं श्रिया । किं वा बुद्ध्या विमलया यदि गंगां न सेवते

రోగరహిత ఆరోగ్యం, వికసించిన యౌవనం ఏమి ప్రయోజనం? సంపద ఏమి ప్రయోజనం? నిర్మలమైన బుద్ధి కూడా ఏమి ప్రయోజనం—గంగను సేవించకపోతే।

Verse 92

यः कारयेदायतनं गंगाप्रतिकृतेर्नरः । भुक्त्वा स भोगान्प्रेत्यापि याति गंगा सलोकताम्

గంగాదేవి ప్రతిమ/ప్రతిరూపం కొరకు ఆలయం లేదా ఆయతనం నిర్మింపజేసిన మనిషి, ఇహలోకంలో భోగాలు అనుభవించి, మరణానంతరం కూడా గంగాసలోక్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 93

शृण्वंति महिमानं ये गंगाया नित्यमादरात् । गंगास्नानफलं तेषां वाचकप्रीणनाद्धनैः

శ్రద్ధతో నిత్యం గంగామహిమను వినేవారికి గంగాస్నానఫలం లభిస్తుంది—ప్రత్యేకంగా ధనదానాలతో వాచకుని సంతోషపెట్టినప్పుడు।

Verse 94

पितॄनुद्दिश्य यो लिंगं स्नपयेद्गांग वारिणा । तृप्ताः स्युस्तस्य पितरो महानिरयगा अपि

పితృదేవతలను ఉద్దేశించి గంగాజలంతో శివలింగానికి స్నాపన/అభిషేకం చేసే వాడి పితరులు తృప్తి చెందుతారు—వారు మహానరకంలో ఉన్నా సరే।

Verse 95

अष्टकृत्वो मंत्रजप्तैर्वस्त्रपूतैः सुगंधिभिः । प्रोचुर्गांगजलैः स्नानं घृतस्नानाधिकं बुधाः

మంత్రజపంతో పవిత్రమైన, వస్త్రంతో వడకట్టిన, సుగంధిత గంగాజలంతో ఎనిమిది సార్లు స్నానం చేయడం—ఘృతస్నానంకన్నా అధికమని పండితులు ప్రకటించారు।

Verse 96

अष्टद्रव्यविमिश्रेण गंगातोयेन यः सकृत् । मागधप्रस्थमात्रेण ताम्रपात्रस्थितेन च

ఎనిమిది ద్రవ్యాలతో కలిపిన గంగాజలాన్ని—మాగధ-ప్రస్థ పరిమాణంగా, తామ్రపాత్రలో ఉంచి—ఒక్కసారి అయినా స్నానం/ప్రయోగం చేసినవాడు మహాపుణ్యాన్ని పొందుతాడు।

Verse 97

भानवेऽर्घं प्रदद्याच्च स्वकीय पितृभिः सह । सोतितेजो विमानेन सूर्यलोके महीयते

తన పితృదేవతలతో కలిసి సూర్యభగవానునికి అర్ఘ్యము సమర్పించవలెను. అటువంటి భక్తుడు దివ్య తేజోమయ విమానమున సూర్యలోకమునకు నీయబడి మహిమ పొందును.

Verse 98

आपः क्षीरं कुशाग्राणि घृतं मधुगवांदधि । रक्तानि करवीराणि रक्तचंदनमित्यपि

జలము, క్షీరము, కుశాగ్రములు, ఘృతము, మధు, గోవు దధి, రక్తకరవీర పుష్పములు మరియు రక్తచందనము—ఇవీ కూడా విధిగా చెప్పబడిన పవిత్ర ద్రవ్యములు.

Verse 99

अष्टांगार्घो यमुद्दिष्टस्त्वतीव रवितोषणः । गांगैर्वार्भिः कोटिगुणो ज्ञेयो विष्णोऽन्यवारितः

బోధింపబడిన ఈ అష్టాంగ అర్ఘ్యము సూర్యునికి అత్యంత ప్రీతికరము. గంగాజలముతో సమర్పించితే దాని ఫలము కోటిగుణమని—విష్ణువు నిర్విరోధంగా ప్రకటించెను.

Verse 100

गंगातीरे स्वशक्त्या यः कुर्याद्देवालयं सुधीः । अन्यतीर्थप्रतिष्ठातो भवेत्कोटिगुणं फलं

స్వశక్తి మేరకు గంగాతీరమున దేవాలయమును నిర్మించు జ్ఞాని, ఇతర తీర్థస్థలములలో ప్రతిష్ఠ చేసినదానికన్నా కోటిగుణ ఫలమును పొందును.

Verse 110

गोभूहिरण्यदानेन भक्त्या गंगातटे शुभे । नरो न जायते भूयः संसारे दुःखकंटके

శుభమైన గంగాతటమున భక్తితో గో, భూ, హిరణ్య దానములు చేయుటవలన మనిషి ఈ దుఃఖకంటకమయ సంసారమున మరల జన్మించడు.

Verse 120

तद्भूमित्रसरेणूनां संख्यया युगमानया । महेंद्र चंद्रलोकेषु भुक्त्वा भोगान्मनःप्रियान्

ఆ పవిత్ర భూమి ధూళికణాల సంఖ్యతో కొలిచిన యుగకాలమంత, మహేంద్ర (ఇంద్ర) లోకములోను చంద్రలోకములోను మనోహర భోగాలను అనుభవిస్తాడు।

Verse 130

चंद्रसूर्यग्रहे लक्षं व्यतीपातेत्वनंतकम् । अयुतं विषुवे चैव नियुतं त्वयनद्वये

చంద్రగ్రహణం లేదా సూర్యగ్రహణంలో పుణ్యం లక్షగుణం; వ్యతీపాతంలో అది అనంతం. విషువంలో దశవేల గుణం, రెండు అయనాల్లో (ఉత్తరాయణ–దక్షిణాయణ) దశలక్ష గుణ ఫలం కలుగుతుంది।

Verse 140

स्वाहांतः प्रणावादिश्च भवेद्विंशाक्षरो मनुः । पूजादानं जपो होमो ऽनेनैव मनुना स्मृतः

ప్రణవంతో ప్రారంభమై ‘స్వాహా’తో ముగియునది ఇరవై అక్షరాల మంత్రం. పూజ, దానం, జపం, హోమం—ఇవన్నీ ఇదే మంత్రంతో చేయవలెనని స్మృతిలో చెప్పబడింది।

Verse 150

यथाशक्ति स्वर्णरूप्य ताम्रपृष्ठविनिर्मितान् । अभ्यर्च्य गंधकुसुमैर्गंगायां प्रक्षिपेद्व्रती

తన శక్తి మేరకు బంగారం, వెండి లేదా తామ్రపట్టుతో తయారైన అర్పణద్రవ్యాలను సిద్ధం చేసి, గంధపుష్పాలతో పూజించి, వ్రతధారి వాటిని గంగలో ప్రవాహింపజేయాలి।

Verse 160

संसारविषनाशिन्यै जीवनायै नमोस्तु ते । तापत्रितय संहंत्र्यै प्राणेश्यै ते नमोनमः

హే జీవనదాయిని, సంసారవిషనాశిని! నీకు నమస్కారం. హే ప్రాణేశ్వరి, త్రితాప సంహారిణి! నీకు పునఃపునః నమో నమః।

Verse 170

प्रणतार्ति प्रभंजिन्यै जगन्मात्रे नमोस्तुते । सर्वापत्प्रतिपक्षायै मंगलायै नमोनमः

హే జగన్మాతా! శరణాగతుల ఆర్తిని భంజించే దేవీ, నీకు నమస్కారం. సమస్త ఆపదలకు ప్రతిపక్షిణి, మంగళస్వరూపిణి దేవీకి మళ్లీ మళ్లీ నమో నమః.

Verse 180

तस्यां दशम्यामेतच्च स्तोत्रं गंगाजले स्थितः । यः पठेद्दशकृत्वस्तु दरिद्रो वापि चाक्षमः

ఆ దశమి తిథిన గంగాజలంలో నిలబడి ఈ స్తోత్రాన్ని పది సార్లు పఠించేవాడు, దరిద్రుడైనా లేదా విధివిధానాలకు అసమర్థుడైనా, చెప్పబడిన పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 205

ब्रह्मांडांतरसंस्थेषु भुंजन्भोगान्मनोरमान् । सर्वैः संपूजितो विष्णो यावदाभूतसंप्लवम्

బ్రహ్మాండాంతర్గత లోకాలలో నివసిస్తూ, మనోహర భోగాలను అనుభవిస్తూ, అందరిచేత పూజింపబడుతూ—హే విష్ణో—ఈ స్థితి మహాప్రళయం వరకూ నిలుస్తుంది.