Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

Devanagari script

एकः सर्वगुणावासस्त्वेकः सर्वकलानिधिः । एकः सर्वोत्तमो यस्मात्ततो यः पुरुषोत्तमः

Transliteration

ekaḥ sarvaguṇāvāsastvekaḥ sarvakalānidhiḥ | ekaḥ sarvottamo yasmāttato yaḥ puruṣottamaḥ

Translation

ఆయనే సమస్త గుణముల నివాసము, ఆయనే సమస్త కళలూ శక్తులూ నిధి. ఆయన సర్వోత్తమ పరముడైనందున ‘పురుషోత్తముడు’ అని పిలువబడును.

Word by Word

• एकः: one; single
• एकः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: eka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः

• सर्वगुणावासः: abode of all virtues
• सर्वगुणावासः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + guṇa (प्रातिपदिक) + āvāsa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां गुणानां आवासः)

• तु: indeed; but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपातः (emphatic/contrastive particle)

• एकः: one
• एकः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: eka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः

• सर्वकलानिधिः: treasury of all arts
• सर्वकलानिधिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + kalā (प्रातिपदिक) + nidhi (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वासां कलानां निधिः)

• एकः: one
• एकः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: eka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः

• सर्वोत्तमः: the best of all
• सर्वोत्तमः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sarva (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (सर्वेषु उत्तमः)

• यस्मात्: from whom/which; because
• यस्मात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; सर्वनाम; हेत्वर्थे (because of which/whom)

• ततः: therefore; then
• ततः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; तस्मात्-प्रभवम् (therefore/then)

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम

• पुरुषोत्तमः: the Supreme Person
• पुरुषोत्तमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: puruṣa (प्रातिपदिक) + uttama (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुरुषाणाम् उत्तमः)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis at Naimiṣāraṇya (typical)

Visual Art Cues

Scene: A devotional tableau of Puruṣottama as the radiant, all-accomplished Lord—serene yet majestic—while sages or divine beings offer stuti in a Kāśī setting.

Characters & Entities

• Puruṣottama (Viṣṇu, implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Supreme is the single source and fullness of all virtues and capacities; recognizing this anchors devotion and right understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is theological; the surrounding Kāśīkhaṇḍa context links such realization to Kāśī’s sanctifying spiritual discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None stated; it defines a devotional-theological identification (Puruṣottama).