Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 66

Devanagari script

ततः क्रांतार्धमार्गस्य प्रयाग दृढचेतसः । पुंसः शरीरान्निर्यातुमपेक्षेत पदांतरम्

Transliteration

tataḥ krāṃtārdhamārgasya prayāga dṛḍhacetasaḥ | puṃsaḥ śarīrānniryātumapekṣeta padāṃtaram

Translation

అప్పుడు, ఓ ప్రయాగ! దృఢచిత్తుడైన ఆ మనిషి అర్ధమార్గం దాటగానే అతని పాపం శరీరంనుండి బయలుదేరుటకు సిద్ధమై, కేవలం తదుపరి అడుగును మాత్రమే ఎదురుచూస్తుంది.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रम/अनन्तरार्थ (then/thereupon)

• क्रान्तार्धमार्गस्य: of one who has gone half the way
• क्रान्तार्धमार्गस्य: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: क्रान्त-अर्ध-मार्ग (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: अर्धं मार्गं क्रान्तः (one who has traversed half the path)

• प्रयाग: O Prayāga
• प्रयाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन (Vocative), एकवचन (Singular)

• दृढचेतसः: of the firm-minded (man)
• दृढचेतसः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दृढ-चेतस् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular); कर्मधारय: दृढं चेतः यस्य (firm-minded)

• पुंसः: of the man
• पुंसः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पुम्स्/पुंस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular)

• शरीरात्: from the body
• शरीरात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन (Singular)

• निर्यातुम्: to depart/go out
• निर्यातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: निर्-या (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); उपसर्ग: निर् (out)

• अपेक्षेत: would wait/expect
• अपेक्षेत: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अप-ईक्ष् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद (Parasmaipada)

• पदान्तरम्: another step/interval
• पदान्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद-अन्तर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: पदस्य अन्तरम् (another step/interval)

Speaker

Skanda

Characters & Entities

• Prayāga
• Tīrtharāja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Resolute pilgrimage itself becomes purificatory; the journey toward a great tīrtha is spiritually efficacious.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prayāga, addressed directly as the sacred destination.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite; it emphasizes firm resolve and the sanctifying act of traveling to the tīrtha.