Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 47

Devanagari script

एतान्यन्यानि रम्याणि भोग्योग्यानि दानवैः । दैत्योरगैश्च भुज्यंते पातालांतरगोचरैः

Transliteration

etānyanyāni ramyāṇi bhogyogyāni dānavaiḥ | daityoragaiśca bhujyaṃte pātālāṃtaragocaraiḥ

Translation

ఇవి మరియు మరెన్నో రమ్యమైన, భోగయోగ్యమైన సుఖాలు దానవులచే, అలాగే పాతాళంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో సంచరించే దైత్యులు మరియు నాగులచే అనుభవింపబడుతున్నాయి।

Word by Word

• एतानि: these
• एतानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम-विशेषण (demonstrative adjective)

• अन्यानि: other
• अन्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

• रम्याणि: delightful, beautiful
• रम्याणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

• भोगयोग्यानि: fit for enjoyment
• भोगयोग्यानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: भोग (प्रातिपदिक) + योग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भोगस्य योग्यः → भोगयोग्यः) विशेषण

• दानवैः: by the Dānavas (demons)
• दानवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• दैत्योरगैः: by the Daityas and serpents
• दैत्योरगैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक) + उरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (दैत्याश्च उरगाश्च)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• भुज्यन्ते: are enjoyed
• भुज्यन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)

• पातालान्तरगोचरैः: by those who move within the inner regions of Pātāla
• पातालान्तरगोचरैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: पाताल (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक) + गोचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (पातालस्य अन्तरम् → पातालान्तरम्; तस्य गोचराः) विशेषण

Speaker

Skanda

Skanda Dialogue

Listener: a dvija (twice-born interlocutor)

Visual Art Cues

Scene: A layered subterranean realm with jeweled caverns and serpent-hooded Nāgas; Daityas and Dānavas reclining amid luxuriant gardens and gem-lit halls, suggesting opulence yet enclosed within the underworld.

Characters & Entities

• Pātāla
• Dānava
• Daitya
• Nāga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Puranic texts acknowledge vast varieties of enjoyment across realms, yet such bhoga remains conditional and secondary to dharmic merit and liberation-oriented aims.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named in this verse; it continues the Pātāla description within the Kāśī-khaṇḍa narrative arc.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated in this verse.