Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 78

Devanagari script

अन्नाद्भवंति भूतानि वृष्टेरन्नसमुद्भवः । तद्वृष्टेः कारणं सूर्यः सूर्याधारो ध्रुवैधि भोः

Transliteration

annādbhavaṃti bhūtāni vṛṣṭerannasamudbhavaḥ | tadvṛṣṭeḥ kāraṇaṃ sūryaḥ sūryādhāro dhruvaidhi bhoḥ

Translation

అన్నమునుండి భూతములు పుడుతాయి; వర్షమునుండి అన్నము పుడుతుంది. ఆ వర్షానికి కారణము సూర్యుడు; కాబట్టి ఓ ధ్రువా, సూర్యునికి ఆధారమవు.

Word by Word

• अन्नात्: from food
• अन्नात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)

• भवन्ति: become, arise
• भवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपद

• भूतानि: beings
• भूतानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)

• वृष्टेः: of rain
• वृष्टेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• अन्न-समुद्भवः: origin of food
• अन्न-समुद्भवः: Karta (Predicate noun/कर्ता-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक) + समुद्भव (प्रातिपदिक; सम्+उद्+√भू)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषणरूपेण

• वृष्टेः: of rain
• वृष्टेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)

• कारणम्: cause
• कारणम्: Karta (Predicate noun/कर्ता-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• सूर्य-आधारः: support of the Sun
• सूर्य-आधारः: Karta (Predicate noun/कर्ता-विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक) + आधार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• ध्रुव: O Dhruva
• ध्रुव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/8th), एकवचन (Singular)

• एधि: be, become
• एधि: Kriya (Injunction/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इध् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• भोः: O!
• भोः: Sambodhana (Address marker/सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भोः (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बोधन-निपात (vocative particle)

Speaker

Bhagavān Viṣṇu

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (frame typical)

Visual Art Cues

Scene: Viṣṇu explains the chain: beings from food, food from rain, rain from the Sun; then commands Dhruva to become the Sun’s support—hinting at Dhruva’s future cosmic post.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Dhruva
• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic welfare depends on ordered supports; divine grace appoints the devoted to uphold dharma at a universal scale.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not a specific tirtha in this verse; it appears within the Kāśīkhaṇḍa framework, where cosmic and sacred-geographic themes interweave.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse explains a cosmological principle and a divine commission.