Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 17
Devanagari script
पतन्निपीतबाष्पांबुर्धैर्यात्किंचिन्न चोक्तवान् । उचिताऽनुचितं किंचिन्नोचिवान्सोपि पार्थिवः
Transliteration
patannipītabāṣpāṃburdhairyātkiṃcinna coktavān | ucitā'nucitaṃ kiṃcinnocivānsopi pārthivaḥ
Translation
వెనుదిరుగుతూ అతడు కన్నీటిని లోపలే మింగుకున్నాడు; ధైర్యంతో ఏమీ పలకలేదు. ఆ రాజు కూడా ఏమీ పలకలేదు—యోగ్యమో అయోగ్యమో ఏదీ కాదు।
Word by Word
पतन्falling
पतन्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘falling’
निपीतdrunk in/suppressed
निपीत:
Viśeṣaṇa (Qualifier within compound/विशेषण)
TypeVerb
Rootनि + पा (धातु)
Formकृदन्त-क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having drunk/suppressed’
बाष्पाम्बुःtear-water (tears)
बाष्पाम्बुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबाष्प + अम्बु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः बाष्पस्य अम्बु (षष्ठी-तत्पुरुष)
धैर्यात्from steadiness/courage
धैर्यात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootधैर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; हेतौ ‘from/through steadiness’
किंचित्anything at all
किंचित्:
Karma (Object-like adverb/कर्मवत्)
TypeIndeclinable
Rootकिंचित् (अव्यय/सर्वनाम-निबद्ध)
Formअव्यय, अल्पार्थक ‘a little/anything’
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
उक्तवान्said/spoke
उक्तवान्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त-क्तवतु (perfective active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उचितwhat is proper
उचित:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउचित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘proper (thing)’
अनुचितम्what is improper
अनुचितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअनुचित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; ‘improper (thing)’
किंचित्anything
किंचित्:
Karma (Object-like adverb/कर्मवत्)
TypeIndeclinable
Rootकिंचित् (अव्यय/सर्वनाम-निबद्ध)
Formअव्यय, अल्पार्थक
नnot
न:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
उचिवान्spoke/uttered
उचिवान्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त-क्तवतु (perfective active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having spoken’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
पार्थिवःthe king
पार्थिवः:
Karta (Apposition to ‘सः’/कर्ता)
TypeNoun
Rootपार्थिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
Speaker
Skanda (deduced narration)
Characters & Entities
D
DhruvaU
UttānapādaFAQs
Dhruva’s restraint shows inner strength, while the king’s silence highlights how attachment can weaken righteous intervention—prompting reflection on true rājadharma.
No specific tīrtha is cited in this verse; it is part of the Kāśīkhaṇḍa narrative instruction.
None.