Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98
Devanagari script
कनिष्ठेष्वधिकं दृष्ट्वा सावर्ण्यादिषु नो यमः । कदाचिद्रोषतो बाल्याद्भाविनोर्थस्य गौरवात्
Transliteration
kaniṣṭheṣvadhikaṃ dṛṣṭvā sāvarṇyādiṣu no yamaḥ | kadācidroṣato bālyādbhāvinorthasya gauravāt
Translation
సావర్ణి మొదలైన చిన్నవారిపై ఎక్కువ అనుగ్రహం కనిపించగానే యముడు—బాల్యస్వభావం వల్ల—కొన్నిసార్లు కోపించాడు; భవిష్యత్ ఫలితాల గౌరవాన్ని మనసులో ఉంచుకొని।
Word by Word
कनिष्ठेषुamong the younger (brothers)
कनिष्ठेषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकनिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन (plural)
अधिकम्more; excessive
अधिकम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (singular); विशेषणम्
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (absolutive/gerund), पूर्वकालिकक्रिया
सावर्ण्यादिषुamong Sāvarṇya and others
सावर्ण्यादिषु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसावर्ण्य + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन (plural); 'आदि'समासः (सावर्ण्य-आदि)
नःof us; our
नः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन (plural); सर्वनाम
यमःYama
यमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (singular)
कदाचित्at some time; once
कदाचित्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)
रोषतःfrom anger
रोषतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootरोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (singular)
बाल्यात्from childishness; due to youth
बाल्यात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootबाल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (singular)
भाविनःof the future; impending
भाविनः:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootभाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (singular); विशेषणम् (अर्थस्य)
अर्थस्यof the matter/meaning
अर्थस्य:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (masculine), षष्ठी (Genitive/6th), एकवचन (singular)
गौरवात्from heaviness/importance; due to gravity
गौरवात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootगौरव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), पञ्चमी (Ablative/5th), एकवचन (singular)
Speaker
Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Yama, still youthful, watches the mother’s greater affection toward younger brothers (Sāvarṇi etc.); his posture tightens, brows knit, a sense of impending outburst.
Characters & Entities
Y
YamaS
SāvarṇiFAQs
Anger born of immaturity arises from perceived injustice; dharma requires discernment and restraint.
None; the verse is part of a moral-psychological narrative within Kāśīkhaṇḍa.
None.