Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 12

Devanagari script

संस्थाप्य लिंगं विधिना स्वनाम्नांगारकेश्वरम् । पांचमुद्रे महास्थाने कंबलाश्वतरोत्तरे

Transliteration

saṃsthāpya liṃgaṃ vidhinā svanāmnāṃgārakeśvaram | pāṃcamudre mahāsthāne kaṃbalāśvatarottare

Translation

విధివిధానంగా లింగాన్ని స్థాపించి, తన పేరునే ఆధారంగా దానికి ‘అంగారకేశ్వర’మని నామకరణం చేశాడు. పాంచముద్రా అనే మహాపుణ్యస్థలంలో, కంబలాశ్వతరానికి ఉత్తరంగా అది ప్రతిష్ఠితమైంది.

Word by Word

• संस्थाप्य: having स्थापित/installed
• संस्थाप्य: Kriya (पूर्वक्रिया/absolutive; prior action)
• Type: Verb
• Root: सम्-स्था (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), उपसर्गः सम्-, धातुः √स्था (to place/establish)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• विधिना: by the prescribed विधि/ritual procedure
• विधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), एकवचन

• स्वनाम्ना: with his own name
• स्वनाम्ना: Karana (Instrument/means)
• Type: Noun
• Root: स्व-नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: समासः षष्ठी-तत्पुरुष (स्वस्य नाम = own name); नपुंसकलिङ्ग (नामन्), तृतीया (Instrumental), एकवचन

• अङ्गारकेश्वरम्: Aṅgārakeśvara (Lord of Aṅgāraka)
• अङ्गारकेश्वरम्: Karma (Object; naming/apposition to liṅga)
• Type: Noun
• Root: अङ्गारक + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः षष्ठी-तत्पुरुष (अङ्गारकस्य ईश्वरः); पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन

• पाञ्चमुद्रे: in Pañcamudrā (the ‘five-seals’ place)
• पाञ्चमुद्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पाञ्च + मुद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: समासः द्विगु (पञ्च मुद्राः यस्मिन्/यत्र); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• महास्थाने: in the great sacred place
• महास्थाने: Adhikarana (Location)
• Type: Noun
• Root: महा + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: समासः कर्मधारय (महच्च तत् स्थानम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• कम्बलाश्वतरोत्तरे: to the north of (the nāgas) Kambala and Aśvatara
• कम्बलाश्वतरोत्तरे: Adhikarana (Location qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कम्बल + अश्वतर + उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: समासः तत्पुरुष (कम्बल-अश्वतरयोः उत्तरे = to the north of Kambala and Aśvatara); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन (स्थाने इति पदेन सह विशेषणत्वेन)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa narrative, typically Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pāñcamudrā (Aṅgārakeśvara-sthāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotee-sage performs liṅga-pratiṣṭhā at the sacred spot Pāñcamudrā; the newly installed liṅga is adorned, and the place is shown as north of the landmark Kambalāśvatara within Kāśī’s dense sacred landscape.

Characters & Entities

• Śiva (Liṅga/Aṅgārakeśvara)
• Aṅgāraka
• Pāñcamudrā
• Kambalāśvatara
• Vārāṇasī (Kāśī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred merit arises from proper, rule-bound devotion—especially installing and honoring Śiva as a living presence in a holy place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Pāñcamudrā in Kāśī, described as a great sacred spot, situated north of Kambalāśvatara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (installation of a Śiva-liṅga) performed ‘vidhinā’—according to the proper rite—and naming the liṅga Aṅgārakeśvara.