Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 100
Devanagari script
जिघांसता त्वया पाप मां यदंघ्रिः समुद्यतः । अचिरात्तत्पतत्वेष तवेति भृशदुःखिता
Transliteration
jighāṃsatā tvayā pāpa māṃ yadaṃghriḥ samudyataḥ | acirāttatpatatveṣa taveti bhṛśaduḥkhitā
Translation
‘పాపీ! నన్ను కొట్టాలని నీవు ఎత్తిన ఆ పాదమే త్వరలో నీ నుండి విడిచి పడిపోవుగాక!’ అని ఆమె తీవ్ర దుఃఖంతో పలికింది।
Word by Word
जिघांसताby (you) wishing to kill
जिघांसता:
Karana (Instrument/करण)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त-कर्तरि वर्तमानकृदन्तम् (present active participle), तृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; 'जिघांसत्' = हन्तुम् इच्छन्
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/3rd), एकवचन; सर्वनाम
पापO sinner/wicked one
पाप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
माम्me
माम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन; सर्वनाम
यत्since; because
यत्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसम्बन्धबोधक-अव्ययप्रयोगः (relative particle introducing clause)
अङ्घ्रिःfoot
अङ्घ्रिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्घ्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समुद्यतःraised; lifted up
समुद्यतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootउद् + यम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तम् (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गः सम्+उद्; विशेषणम् (अङ्घ्रिः)
अचिरात्soon; before long
अचिरात्:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअचिर (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-प्रयोगेण अव्ययीभूतम् (adverbial ablative)
तत्that
तत्:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (अत्र 'तत्' इति अव्ययवत्)
पतत्वmay it fall
पतत्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त-इच्छार्थक/आदेशार्थक-रूपम् (infinitive-like), 'पतत्व' = पततु इति आज्ञार्थ-प्रयोगः (imperative sense)
एषthis (one)
एष:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
तवyour
तव:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम
इतिthus
इति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
भृशgreatly; intensely
भृश:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृश (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्ययम् (intensifier adverb)
दुःखिताdistressed; sorrowful
दुःखिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तम् (past passive participle used adjectivally), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (सा)
Speaker
Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Close focus on the mother’s anguished yet fierce face as she utters the curse; Yama’s raised foot highlighted, with a visual suggestion of impending withering/falling away; onlookers distressed.
Characters & Entities
Y
YamaS
Sāvarṇi’s mother (cursing figure)FAQs
Harming intent rebounds as suffering; even a moment’s aggression can yield severe karmic consequence.
None explicitly; the verse is part of a didactic myth within Kāśīkhaṇḍa.
None.