Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 16›Shloka 36
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36

Devanagari script

तं रक्ष्यमाणं दितिजैः समस्तैः पाशासिवृक्षोपलशैलहस्तैः । विक्षोभ्य दैत्यान्बलवाञ्जहार काव्यं स नंदी शरभो यथेभम्

Transliteration

taṃ rakṣyamāṇaṃ ditijaiḥ samastaiḥ pāśāsivṛkṣopalaśailahastaiḥ | vikṣobhya daityānbalavāñjahāra kāvyaṃ sa naṃdī śarabho yathebham

Translation

పాశాలు, ఖడ్గాలు, వృక్షాలు, శిలలు, పర్వతఖండాలు చేతబట్టి సమస్త దితిజులు కాపాడుతున్న కావ్యుడు (శుక్రుడు)ను బలవంతుడైన నంది దైత్యులను చెదరగొట్టి అపహరించాడు—శరభం ఏనుగును జయించినట్లుగా।

Word by Word
tamhim
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम
rakṣyamāṇambeing protected
rakṣyamāṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootrakṣ (धातु) + य (प्रत्यय) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्/मान (वर्तमानकृदन्तः), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; ‘being protected’
ditijaiḥby the Diti-born (Daityas)
ditijaiḥ:
Karana/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता-हेतु)
TypeNoun
Rootditija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण/सह), बहुवचनम्
samastaiḥall, entire
samastaiḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootsamasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (ditijaiḥ)
pāśa-asi-vṛkṣa-upala-śaila-hastaiḥwhose hands held nooses, swords, trees, rocks, and mountains
pāśa-asi-vṛkṣa-upala-śaila-hastaiḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootpāśa (प्रातिपदिक) + asi (प्रातिपदिक) + vṛkṣa (प्रातिपदिक) + upala (प्रातिपदिक) + śaila (प्रातिपदिक) + hasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः—‘येṣां हस्ताः पाश-आसि-वृक्ष-उपल-शैलैः (युक्ताः)’; ditijaiḥ इत्यस्य विशेषणम्
vikṣobhyahaving shaken/disturbed
vikṣobhya:
Kriyāviśeṣaṇa (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootvi + kṣubh (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभावे) अव्ययीभूत-क्रियाविशेषणम्; ‘having agitated/disturbed’
daityānthe Daityas
daityān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
balavānmighty
balavān:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootbalavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (naṃdī/śarabhaḥ)
jahāracarried off, seized
jahāra:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Roothṛ (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
kāvyamKāvya (Śukra)
kāvyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāvya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
naṃdīNandin
naṃdī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnandī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम
śarabhaḥa śarabha (mythic beast)
śarabhaḥ:
Upamāna (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootśarabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमा-प्रयोगे उपमानम्
yathāas, like
yathā:
Sambandha (Comparative particle)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमा/सम्बन्ध-अव्ययम्
ibhaman elephant
ibham:
Upameya (Compared object)
TypeNoun
Rootibha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमेयस्य कर्म-रूपेण (yathā… )
Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa discourse, typically Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nandī, mighty and swift, breaks through a ring of weapon-bearing daityas and lifts Śukra away, the demons scattering like frightened beasts; the śarabha–elephant simile is visualized as overwhelming dominance.

Characters & Entities
N
Nandī (Nandīśvara)
K
Kāvya (Śukra)
D
Daitya
D
Diti-putra

FAQs

Divine dharma prevails: even heavily protected adharma-based power collapses before Śiva’s gaṇas and their righteous force.

The wider Kāśī-kṣetra setting frames the episode, though this verse itself focuses on the battle narrative rather than naming a specific tīrtha.

None in this verse; it is a narrative description of Nandī seizing Śukra.

←Previous Verse
Next Verse→