Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 52

Devanagari script

तवानेनाति तपसा लिंगसंशीलनेन च । प्रसन्नोस्मि महासौम्य नादेयं त्वयि विद्यते

Transliteration

tavānenāti tapasā liṃgasaṃśīlanena ca | prasannosmi mahāsaumya nādeyaṃ tvayi vidyate

Translation

“నీ ఈ అత్యధిక తపస్సు మరియు లింగాన్ని భక్తితో సేవించినందుకు నేను ప్రసన్నుడను, ఓ మహాసౌమ్యా! నీకు ఇవ్వలేనిది ఏదీ లేదు।”

Word by Word

• तव: of you, your
• तव: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• अनेन: by this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; सर्वनाम

• अति: exceedingly
• अति: Visheshana (Modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: अति (अव्यय)
• Form: उपसर्ग/अव्यय (intensifier)

• तपसा: by penance
• तपसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• लिङ्गसंशीलनेन: by the devoted practice regarding the liṅga
• लिङ्गसंशीलनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग + संशीलन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (लिङ्गस्य संशीलनम्)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Karta (Predicate nominal)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (अस्मि)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष, एकवचन

• महासौम्य: O very gentle one
• महासौम्य: Sambodhana (Address)
• Type: Adjective
• Root: महा + सौम्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; कर्मधारयः (महान् सौम्यः)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• आदेयम्: to be refused / not to be granted
• आदेयम्: Karta (Predicate nominal)
• Type: Adjective
• Root: आदेय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (विद्यते)

• त्वयि: in you, for you
• त्वयि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; सर्वनाम

• विद्यते: exists, is found
• विद्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

Speaker

Skanda (narrating Śiva’s words to Agastya, deduced from context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Budheśvara (Kāśī)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Śiva, compassionate and radiant, assures the devotee that nothing is ungivable; the devotee stands humbled, the liṅga present as witness.

Characters & Entities

• Śiva (Maheśvara/Viśveśa)
• Budha
• Budheśvara-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s grace is won through steadfast tapas and liṅga-sevā; devotion makes the impossible possible within dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Budheśvara-liṅga in Kāśī, presented as a potent seat of Śiva’s immediate favor.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-saṃśīlana (regular devoted worship/attendance) alongside tapas.