Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 19
Devanagari script
जीवेन्मृगयु धर्मेण तत्रापि करुणापरः । न विश्वस्तान्पक्षिमृगान्न सुप्तान्न व्यवायिनः
Transliteration
jīvenmṛgayu dharmeṇa tatrāpi karuṇāparaḥ | na viśvastānpakṣimṛgānna suptānna vyavāyinaḥ
Translation
వేటగాడు స్వధర్మముతో జీవించుగాక, అయినా కరుణాపరుడై ఉండుగాక; విశ్వసించిన పక్షి-మృగాలను, నిద్రిస్తున్నవారిని, సంభోగరతులను అతడు చంపకూడదు.
Word by Word
jīvetshould live
jīvet:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√jīv (धातु)
Formलकारः विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्; पुरुषः 3, वचनम् एकवचनम्
mṛgayuḥa hunter
mṛgayuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmṛgayu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्; कर्तृपदम्
dharmeṇaby righteousness / according to dharma
dharmeṇa:
Karana/Hetu (Instrument/Cause)
TypeNoun
Rootdharma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचनम्; करण/हेतु-भावः
tatrathere/in that matter
tatra:
Adhikaraṇa (Locative sense)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्ययम् (adverb of place)
apialso/even
api:
Sambandha/Modifier
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
karuṇā-paraḥdevoted to compassion
karuṇā-paraḥ:
Karta (Subject/कर्ता) (qualifier of mṛgayuḥ)
TypeAdjective
Rootkaruṇā (प्रातिपदिक) + para (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचनम्; विशेषणम् (कर्तुः)
nanot
na:
Negation/Modifier
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्ययम् (negation)
viśvastāntrusting/unsuspecting
viśvastān:
Karma (Object/कर्म) (qualifier)
TypeAdjective
Rootviśvasta (कृदन्त; √śvas with vi-, past passive participle sense ‘trusted/unsuspecting’)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचनम्; विशेषणम् (pakṣimṛgān)
pakṣi-mṛgānbirds and beasts
pakṣi-mṛgān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpakṣin (प्रातिपदिक) + mṛga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचनम्; द्वन्द्वः (birds and animals)
nanor/not
na:
Negation/Modifier
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
suptānsleeping
suptān:
Karma (Object/कर्म) (qualifier)
TypeAdjective
Rootsupta (कृदन्त; √svap, क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचनम्; विशेषणम् (pakṣimṛgān)
nanor/not
na:
Negation/Modifier
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्ययम्
vyavāyinaḥmating/copulating
vyavāyinaḥ:
Karma (Object/कर्म) (qualifier)
TypeAdjective
Rootvyavāyin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचनम्; विशेषणम् (pakṣimṛgān)
Speaker
Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)
Characters & Entities
M
mṛgayu (hunter)P
pakṣi (birds)M
mṛga (animals)FAQs
Even worldly livelihoods must be restrained by compassion; dharma forbids exploiting vulnerability (trust, sleep, mating).
Kāśī’s broader sacred region is the setting; the verse supports a dharmic environment for pilgrims moving through the kṣetra.
No formal rite; it prescribes ethical restraints (yama-like rules) for conduct.