Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 42

Devanagari script

चक्रायुधाभ्यनुज्ञातो दुर्दमो गालवं मुनिम् । प्रणम्य तेनानुज्ञातो गन्धर्वस्त्रिदिवं ययौ

Transliteration

cakrāyudhābhyanujñāto durdamo gālavaṃ munim | praṇamya tenānujñāto gandharvastridivaṃ yayau

Translation

చక్రాయుధుని అనుమతి పొందిన దుర్దముడు గాలవమునిని నమస్కరించాడు; ఆయన అనుమతিও పొందిన ఆ గంధర్వుడు త్రిదివం (స్వర్గం)కు వెళ్లాడు।

Word by Word

• चक्रायुधात्: from the discus-weapon (Cakrāyudha)
• चक्रायुधात्: Apādāna (Source)
• Type: Noun
• Root: चक्र + आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (‘चक्रं आयुधं यस्य/यत्’); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

• अनुज्ञातः: permitted, granted leave
• अनुज्ञातः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनु + ज्ञा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; (दुर्दमस्य विशेषणम्)

• दुर्दमः: Durdama
• दुर्दमः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: दुर्दम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• गालवम्: Gālava
• गालवम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: गालव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• मुनिम्: the sage
• मुनिम्: Karma (Object apposition)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; गालवस्य विशेषणम्

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Pūrvakāla-kriyā (Absolutive)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + नम् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having bowed)

• तेन: by him (by that sage)
• तेन: Karaṇa/Hetu (Instrument/Agent in passive sense)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• अनुज्ञातः: permitted
• अनुज्ञातः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अनु + ज्ञा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (गन्धर्वस्य विशेषणम्)

• गन्धर्वः: the Gandharva
• गन्धर्वः: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• त्रिदिवम्: to heaven (the threefold heaven)
• त्रिदिवम्: Gati-karma (Goal)
• Type: Noun
• Root: त्रि + दिव (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (त्रयाणां दिवां समाहारः/विशेषः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• ययौ: went
• ययौ: Kriyā (Verb)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmatīrtha / Setu tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Durdama, a celestial Gandharva, bows first to the radiant Sudarśana and then to sage Gālava seated in austerity; a luminous path opens upward as he departs to Tridiva.

Characters & Entities

• Cakrāyudha
• Durdama
• Gālava
• Gandharva
• Tridiva (Svarga)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

One should depart only after obtaining consent and offering reverence to both deity and guru/sage.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative remains within Setukhaṇḍa’s sacred landscape, preparing the ground for the Cakra-tīrtha’s fame.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praṇāma (bowing) and seeking anujñā (permission) are implied as proper conduct.