Adhyaya 30

Verse 1

श्रीसूत उवाच । विहिताभिषवो मर्त्यः सर्वतीर्थेऽतिपावने । ब्रह्महत्यादिपापघ्नीं धनुष्कोटिं ततो व्रजेत्

శ్రీ సూతుడు పలికెను—అతిపావనమైన సర్వతీర్థంలో విధివిధానంగా స్నానం చేసి, మానవుడు తరువాత బ్రహ్మహత్యాది పాపాలను నశింపజేసే ధనుష్కోటికి వెళ్లవలెను।

Verse 2

यस्याः स्मरणमात्रेण मुक्तः स्यान्मानवो भुवि । धनुष्कोटिं प्रपश्यंति स्नांति वा कथयंति ये

ఆమెను కేవలం స్మరించడమే భూమిపై మనిషికి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది; ధనుష్కోటిని దర్శించేవారు, అక్కడ స్నానం చేసేవారు లేదా ఆమె మహిమను పలికేవారు కూడా అదే ఫలాన్ని పొందుతారు।

Verse 3

अष्टाविंशतिभेदांस्ते नरकान्नोपभुंजते । तामिस्रमंधतामिस्रं महारौरवरौरवौ

వారు ఇరవై ఎనిమిది విధాల నరకాలను అనుభవించరు—తామిస్ర, అంధతామిస్ర, మహారౌరవ, రౌరవ మొదలైనవి।

Verse 4

कुम्भीपाकं कालसूत्रमसिपत्रवनं तथा । कृमिभक्षोंऽधकूपश्च संदंशं शाल्मली तथा

వారు కుంభీపాక, కాలసూత్ర, అసిపత్రవనం; అలాగే కృమిభక్ష, అంధకూప, సందంశ, శాల్మలి—ఇవన్నీ కూడా అనుభవించరు।

Verse 5

सूर्मिर्वैतरणी प्राणरोधो विशसनं तथा । लालाभक्षोऽप्यवीचिश्च सारमेयादनं तथा

వారు సూర్మి, వైతరణీ, ప్రాణరోధ, విశసన; అలాగే లాలాభక్ష, అవీచి, సారమేయాదన—ఇవన్నీ కూడా అనుభవించరు।

Verse 6

तथैव वज्रकणकं क्षारकर्दमपातनम् । रक्षोगणाशनं चापि शूलप्रोतं वितोदनम्

అదేవిధంగా వజ్రకణకము, క్షారకర్దమపాతనము, రక్షోగణాశనము, అలాగే శూలప్రోతము మరియు వితోదనము—ఇవీ నరకాలే.

Verse 7

दंदशूकाशनं चापि पर्यावर्तनसंज्ञितम् । तिरोधानाभिधं विप्रास्तथा सूचीमुखाभिधम्

మరియు దందశూకాశనము, పర్యావర్తనమని పిలువబడేది; ఓ విప్రులారా, తిరోధానమనే నరకము, అలాగే సూచీముఖమనే నరకమూ ఉంది.

Verse 8

पूयशोणितभक्षं च विषाग्निपरिपीडनम् । अष्टाविंशतिसंख्याकमेवं नरकसंचयम्

మరియు పూయశోణితభక్షము, అలాగే విషాగ్నిపరిపీడనము. ఈ విధంగా నరకాల సమూహము ఇరవై ఎనిమిది సంఖ్యగా చెప్పబడింది.

Verse 9

न याति मनुजो विप्रा धनुष्कोटौ निमज्जनात् । वित्तापत्यकलत्राणां योऽन्येषामपहारकः

ఓ విప్రులారా, ఇతరుల ధనం, సంతానం లేదా భార్యను అపహరించే మనిషి ధనుష్కోటిలో మునిగినంత మాత్రాన (పాపఫలమునుండి) తప్పించుకోడు.

Verse 10

स कालपाशनिर्बद्धो यमदूतैर्भयानकैः । तामिस्रनरके घोरे पात्यते बहुवत्सरम्

అతడు కాలపాశముతో బద్ధుడై, యమదూతల భయంకరులచే పట్టబడి, ఘోర తామిస్ర నరకంలో అనేక సంవత్సరాలు పడవేయబడతాడు.

Verse 11

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो निहत्य तु भर्तारं भुंक्ते तस्य धनादिकान्

ధనుష్కోటిలో స్నానం చేసినా ఆమెకు విముక్తి లేదు; భర్తను హతమార్చి అతని ధనాదులను అనుభవించే ఆమెను అదే నరకంలో పడవేయుదురు.

Verse 12

पात्यते सोंऽधतामिस्रे महादुःखसमाकुले । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

అతడు మహాదుఃఖసమాకులమైన అంధతామిస్ర నరకంలో పడవేయబడును; ధనుష్కోటిలో స్నానం చేసినా ఆమెను అదే నరకంలోనే పడవేయుదురు.

Verse 13

भूतद्रोहेण यो मर्त्यः पुष्णाति स्वकुटुंबकम् । स तानिह विहायाशु रौरवे पात्यते ध्रुवम्

జీవద్రోహంతో తన కుటుంబాన్ని పోషించే మానవుడు, మరణ సమయంలో వారిని ఇక్కడే విడిచి, శీఘ్రంగా నిశ్చయంగా రౌరవ నరకంలో పడును.

Verse 14

विषोल्बणमहासर्पसंकुले यमपूरुषैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

విషంతో ఉగ్రమైన మహాసర్పాలతోను యమపురుషులతోను నిండిన ఆ స్థలంలో—ధనుష్కోటిలో స్నానం చేసినా—ఆమెను అక్కడికే పడవేయుదురు.

Verse 15

यः स्वदेहंभरो मर्त्यो भार्यापुत्रादिकं विना । स महारौरवे घोरे पात्यते निजमांसभुक्

భార్యా పుత్రాదుల పట్ల శ్రద్ధ లేక కేవలం తన దేహపోషణలోనే మునిగిన మానవుడు, ఘోరమైన మహారౌరవ నరకంలో పడును; అక్కడ అతడు తన మాంసమే భక్షించును.

Verse 16

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मि न्नासौ निपात्यते । यः पशून्पक्षिणो वापि सप्राणान्निरुणद्धि वै

సేతువులో ధనుస్సు మొనంత మాత్రము స్నానం చేసినా అతడు అక్కడ పడిపోవుట నుండి తప్పించుకోడు—ప్రాణముండగానే పశువులను గాని పక్షులను గాని క్రూరంగా బంధించి నిర్బంధించువాడు।

Verse 17

कृपालेशविहीनं तं क्रव्यादैरपि निंदितम् । कुंभीपाके तप्ततैले पात यंति यमानुगाः

కరుణలేశమూ లేని, మాంసభక్షకులచేత కూడా నిందింపబడిన వానిని యమదూతలు కుంభీపాక నరకంలో మరిగే వేడి నూనెలో పడవేస్తారు।

Verse 18

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । मातरं पितरं विप्रान्यो द्वेष्टि पुरुषाधमः

సేతువులో ధనుస్సు మొనంత మాత్రము స్నానం చేసినా అతడు అక్కడ పడిపోవుట నుండి తప్పించుకోడు—తల్లి, తండ్రి, బ్రాహ్మణులను ద్వేషించువాడు అధమపురుషుడు।

Verse 19

स कालसूत्र नरके विस्तृतायुतयोजने । अधस्तादग्निसंतप्त उपर्यर्कमरीचिभिः

అతడు ‘కాలసూత్ర’ అనే నరకానికి పంపబడును; అది పదివేల యోజనాల విస్తీర్ణం—క్రింద అగ్నితాపంతో, పై సూర్యకిరణాల దాహంతో దగ్ధమగును।

Verse 20

खले ताम्रमये विप्राः पात्यते क्षुधयार्दितः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

ఓ బ్రాహ్మణులారా, అతడు తామ్రమయ ఖలంపై (తామ్ర తవ్వపై) పడవేయబడి ఆకలిచేత బాధింపబడును; సేతువులో ధనుస్సు మొనంత మాత్రము స్నానం చేసినా అతడు అక్కడ పడిపోవుట నుండి తప్పించుకోడు।

Verse 21

यो वेदमार्गमुल्लंघ्य वर्तते कुपथे नरः । सोऽसिपत्रवने घोरे पात्यते यमकिंकरैः

వేదమార్గాన్ని అతిక్రమించి కుపథంలో నడిచే మనిషిని యమకింకరులు భయంకరమైన అసిపత్రవనంలో పడవేస్తారు.

Verse 22

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो राजा राजभृत्यो वा ह्यदंड्ये दंडमाचरेत्

ధనుస్సు మొనంత సమయం సేతువులో స్నానం చేసినా అతడు తప్పించుకోడు—దండించరాని వానిపై రాజు గానీ రాజభృత్యుడు గానీ దండం విధిస్తే.

Verse 23

शरीरदंडं विप्रे वा स शूकरमुखे द्विजाः । पात्यते नरके घोरे इक्षुवद्यंत्रपीडितः

ఓ ద్విజులారా! బ్రాహ్మణునిపై శారీరక దండం విధించినవాడు ‘శూకరముఖ’ అనే భయంకర నరకంలో పడవేయబడి, చెరకు యంత్రంలో నలిపినట్లు నలిపబడతాడు.

Verse 24

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । ईश्वराधीनवृत्तीनां हिंसां यः प्राणिनां चरेत्

ధనుస్సు మొనంత సమయం సేతువులో స్నానం చేసినా అతడు పడిపోతాడు—యజమానిపై ఆధారపడి జీవించే ప్రాణులపై హింస చేసే వాడు.

Verse 25

तैरेव पीड्यमानोऽयं जंतुभिः स्वेन पीडितैः । अंधकूपे महाभीमे पात्यते यमकिंकरैः

తాను హింసించిన ఆ జీవుల చేతనే బాధింపబడి, అతడు యమకింకరులచే మహాభయంకరమైన ‘అంధకూప’ నరకంలో పడవేయబడతాడు.

Verse 26

तत्रांधकारबहुले विनिद्रो निर्वृतश्चरेत् । चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

అక్కడ ఘనమైన అంధకారంతో నిండిన ప్రాంతంలో అతడు నిద్రలేక, శాంతిలేక తిరుగుతాడు; కానీ ‘ధనుష్కోటి’ అనే ఆ పుణ్యతీర్థంలో స్నానం చేస్తే ఆ దుర్గతిలో పడవేయబడడు.

Verse 27

योऽश्नाति पंक्तिभेदेन सस्यसूपादिकं नरः । अकृत्वा पंचयज्ञं वा भुंक्ते मोहेन स द्विजाः

హే ద్విజులారా! పంక్తి-భేదం చేసి ధాన్యము, సూపు మొదలైనవి భుజించే వాడు, లేదా పంచయజ్ఞం చేయక మోహంతో భోజనం చేసే వాడు—పాపభాగి అవుతాడు.

Verse 28

प्रपात्यते यमभटैर्नरके कृमिभोजने । भक्ष्यमाणः कृमिशतैर्भक्षयन्कृमिसंच यान्

అతడు యమభటులచే ‘కృమిభోజన’ అనే నరకంలో పడవేయబడతాడు; అక్కడ వందల పురుగులచే తినబడుతూ, తానే కూడా పురుగుల గుంపులను తింటాడు.

Verse 29

स्वयं च कृमिभूतः संस्तिष्ठेद्यावदघक्षयम् । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

అతడు తానే పురుగుగా మారి పాపక్షయం అయ్యేవరకు ఆ స్థితిలోనే ఉంటాడు; కానీ ధనుష్కోటిలో స్నానం చేస్తే ఆ స్థితిలో పడవేయబడడు.

Verse 30

यो हरेद्विप्रवित्तानि स्तेयेन बलतोऽपि वा । अन्येषामपि वित्तानि राजा तत्पुरुषोऽपि वा

బ్రాహ్మణుల ధనాన్ని దొంగతనంగా గానీ బలవంతంగా గానీ హరించే వాడు, అలాగే ఇతరుల ధనాన్ని కూడా—రాజైనా, రాజపురుషుడైనా—మహాపాపభాగి అవుతాడు.

Verse 31

अयस्मयाग्निकुंडेषु संदंशैः सोऽतिपीडितः । संदंशे नरके घोरे पात्यते यमपूरुषैः

ఇనుప కంచెలతో మండే అగ్నికుండాలలో అతడు తీవ్రంగా బాధింపబడతాడు; యమదూతలు అతనిని ‘సందంశ’ అనే ఘోర నరకంలో పడవేస్తారు.

Verse 32

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । अगम्यां योभिगच्छेत स्त्रियं वै पुरुषाधमः

అతడు ధనుష్కోటిలో స్నానం చేస్తే అక్కడ (ఆ నరకంలో) పడవేయబడడు; కానీ అగమ్యమైన స్త్రీని కామంతో సమీపించే నరాధముడు మహాపాపానికి పాత్రుడు.

Verse 33

अगम्यं पुरुषं योषिदभिगच्छेत वा द्विजाः । तावयस्मयनारीं च पुरुषं चाप्ययस्मयम्

ఓ ద్విజులారా! ఏ స్త్రీ అగమ్యమైన పురుషుని సమీపిస్తే, అప్పుడు ఇద్దరూ—ఇనుప స్త్రీ, ఇనుప పురుషుడు—(శిక్షార్థం) అలా చేయబడతారు.

Verse 34

तप्तावालिंग्य तिष्ठंतौ यावच्चंद्रदिवाकरौ । सूर्म्याख्ये नरके घोरे पात्येते बहुकंटके

మండుతూ పరస్పరం ఆలింగనం చేసుకొని వారు చంద్రసూర్యులు ఉన్నంతకాలం అలాగే నిలిచివుంటారు; తరువాత అనేక ముళ్లతో నిండిన ‘సూర్మ్యా’ అనే ఘోర నరకంలో పడవేయబడతారు.

Verse 35

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । बाधते सर्वजंतून्यो नानो पायैरुपद्रवैः

అతడు ధనుష్కోటిలో స్నానం చేస్తే అక్కడ (ఆ నరకంలో) పడవేయబడడు; కానీ అనేక క్రూర మార్గాలతో సమస్త జీవులను బాధించే వాడు ఘోర ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.

Verse 36

शाल्मलीनरके घोरे पात्यते बहुकंटके । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

అతడు అనేక ముళ్లతో నిండిన భయంకర శాల్మలీ నరకంలో పడవేయబడతాడు. సేతువులోని ధనుష్కోటి తీర్థంలో స్నానం చేసినా అతడు అక్కడికే పడతాడు.

Verse 37

राजा वा राजभृत्यो वा यः पाषंडमनुव्रतः । भेदको धर्मसेतूनां वैतरण्यां निपात्यते

రాజైనా రాజభృత్యుడైనా—పాషండ మార్గాన్ని అనుసరించి ధర్మసేతువులను ఛేదించేవాడు వైతరణీలో పడవేయబడతాడు.

Verse 38

स्नानि चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । वृषलीसंगदुष्टो यः शौचाद्याचारवर्जितः

సేతువులోని ధనుష్కోటిలో స్నానం చేసినా అతడు అక్కడికే పడతాడు—నీచసంగతితో చెడిపోయి శౌచాది సదాచారాన్ని విడిచినవాడు.

Verse 39

त्यक्तलज्जस्त्यक्तवेदः पशुचर्यारत स्तथा । स पूयविष्ठामूत्रासृक्छ्लेष्मपित्तादिपूरिते

లజ్జను వదలి, వేదాన్ని పరిత్యజించి, పశువుల వంటి ఆచారంలో రమించే వాడు—పుయ్యము, మలం, మూత్రం, రక్తం, కఫం, పిత్తం మొదలైనవి నిండిన స్థలంలో నివసింపబడతాడు.

Verse 40

अतिबीभत्सनरके पात्यते यमकिंकरैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

యముని కింకరులు అతడిని అత్యంత జుగుప్సాకర నరకంలో పడవేస్తారు. సేతువులోని ధనుష్కోటిలో స్నానం చేసినా అతడు అదే స్థలంలో పడతాడు.

Verse 41

अश्मभिर्मृगयुर्हन्याद्बाणै र्वा बाधते मृगान् । स विध्यमानो बाणौघैः परत्र यमकिंकरैः

రాళ్లతో జంతువులను చంపే వేటగాడు గాని, బాణాలతో వాటిని బాధించే వాడు గాని—అతడు పరలోకంలో యమకింకరుల బాణవర్షంతో ఛేదింపబడతాడు।

Verse 42

प्राणरोधाख्यनरके पात्यते यमकिंकरैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

యమకింకరులు అతనిని ‘ప్రాణరోధ’ అనే నరకంలో పడేస్తారు. సేతువులో ధనుష్కోటి వద్ద స్నానం చేసినా, అతడు అక్కడికే నెట్టివేయబడతాడు।

Verse 43

दांभिको यः पशून्यज्ञे विध्यनुष्ठानवर्जितः । हंत्यसौ परलोकेषु वैशसे नरके द्विजाः

ఓ ద్విజులారా! విధి-అనుష్ఠానాన్ని విడిచి యజ్ఞంలో పశువులను చంపే దాంభికుడు పరలోకంలో ‘వైశస’ నరకంలో నశింపబడతాడు।

Verse 44

कृन्त्यमानो यमभटैः पात्यते दुःखसंकुले । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

యమభటులు అతనిని ముక్కలుగా కోసి, దుఃఖంతో నిండిన లోకంలో పడేస్తారు. సేతువులో ధనుష్కోటి వద్ద స్నానం చేసినా, అతడు అక్కడికే నెట్టివేయబడతాడు।

Verse 45

आत्मभार्यां सवर्णां यो रेतः पाययते तु सः । परत्र रेतःपायी सन्रेतःकुंडे निपात्यते

తన సవర్ణ భార్యకు రేతస్సు త్రాగించేవాడు పరలోకంలో ‘రేతఃపాయీ’గా మారి ‘రేతఃకుండ’ అనే గుంతలో పడేయబడతాడు।

Verse 46

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो दस्युमार्ग माश्रित्य गरदो ग्रामदाहकः

ధనుష్కోటిలో ఎవడు స్నానం చేస్తాడో, వాడు ఆ పతనంలో పడడు. దొంగల మార్గాన్ని ఆశ్రయించిన విషదాత, గ్రామదాహకుడైనవాడుకూడా ఆ స్నానపుణ్యంతో అధోగతికి పడడు.

Verse 47

वणिग्द्रव्यापहारी च स परत्र द्विजोत्तमाः । वज्रदंष्ट्राहिकाभिख्ये नरके पात्यते चिरम्

హే ద్విజోత్తములారా! వ్యాపారి ద్రవ్యాన్ని అపహరించువాడు పరలోకంలో ‘వజ్రదంష్ట్రాహికా’ అనే నరకంలో దీర్ఘకాలం పడవేయబడతాడు.

Verse 48

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । विद्यंते यानि चान्यानि नरकाणि परत्र वै

ధనుష్కోటిలో ఎవడు స్నానం చేస్తాడో, వాడు అక్కడ (ఆ పతనంలో) పడడు; అలాగే పరలోకంలో ఉన్న ఇతర నరకాలు ఏవైతే ఉన్నాయో—

Verse 49

तानि नाप्नोति मनुजो धनुष्कोटिनिमज्जनात् । धनुष्कोटौ सकृत्स्ना नादश्वमेधफलं लभेत्

ధనుష్కోటిలో మునగడం వలన మనిషి ఆ (నరకాలను) పొందడు. ధనుష్కోటిలో ఒక్కసారి స్నానం చేసినంత మాత్రాన అశ్వమేధ యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది.

Verse 50

आत्मविद्या भवेत्साक्षान्मुक्तिश्चापि चतुर्विधा । न पापे रमते बुद्धिर्न भवेद्दुःखमेव वा

తక్షణమే ఆత్మవిద్య ప్రత్యక్షమవుతుంది; అలాగే చతుర్విధమైన ముక్తి కూడా లభిస్తుంది. బుద్ధి పాపంలో రమించదు, దుఃఖమూ మునుపటిలా నిలవదు.

Verse 51

बुद्धेः प्रीति र्भवेत्सम्यग्धनुष्कोटौ निमज्जनात् । तुलापुरुषदानेन यत्फलं लभ्यते नरैः

ధనుష్కోటిలో నిమజ్జన స్నానం చేయుటవలన బుద్ధికి నిజమైన ఆనందము కలుగును. తులాపురుష దానముచేత మనుష్యులు పొందే ఫలమేదో, అదే ఫలం అక్కడ లభించును.

Verse 52

तत्फलं लभ्यते पुंभिर्धनुष्कोटौ निमज्जनात् । गोसहस्र प्रदानेन यत्पुण्यं हि भवेन्नृणाम्

అదే ఫలం ధనుష్కోటిలో నిమజ్జనముచేత ప్రజలకు లభించును. అలాగే వెయ్యి గోవులను దానమిచ్చినప్పుడు మనుష్యులకు కలిగే పుణ్యమూ అక్కడే దొరుకును.

Verse 53

तत्पुण्यं लभते मर्त्यो धनष्कोटौ निमज्जनात् । धर्मार्थकाममोक्षेषु यंयमिच्छति पूरुषः

ధనుష్కోటిలో నిమజ్జనముచేత మానవుడు ఆ పుణ్యమును పొందును. ధర్మ, అర్థ, కామ, మోక్షములలో మనిషి ఏదేదీ కోరునో,

Verse 54

तंतं सद्यः समाप्नोति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः

ధనుష్కోటిలో నిమజ్జనముచేత కోరినదేదైనా తక్షణమే సిద్ధించును—మహాపాతకములతో కలుషితుడైనా, లేక సమస్త పాపములతో భారితుడైనా.

Verse 55

सद्यः पूतो भवेद्विप्रा धनुष्कोटौ निमज्जनात् । प्रज्ञालक्ष्मीर्यशः संपज्ज्ञानं धर्मो विरक्तता

హే విప్రులారా! ధనుష్కోటిలో నిమజ్జనముచేత మనిషి తక్షణమే పవిత్రుడగును. ప్రజ్ఞ, లక్ష్మీ, యశస్సు, సంపద, జ్ఞానం, ధర్మం, వైరాగ్యం—ఇవి అన్నీ కలుగును.

Verse 56

मनःशुद्धिर्भवेन्नॄणां धनुष्कोटिनिमज्जनात् । ब्रह्महत्यायुतं चापि सुरापानायुतं तथा

ధనుష్కోటిలో మునగడం వలన మనుష్యులకు మనఃశుద్ధి కలుగుతుంది; బ్రహ్మహత్యాసమానమైన పది వేల పాపాలు, అలాగే సురాపానాసమానమైన పది వేల పాపభారం కూడా తొలగిపోతుంది।

Verse 57

अयुतं गुरुदाराणां गमनं पापकारणम् । स्तेयायुतं सुवर्णानां तत्संसर्गश्च कोटिशः

గురుపత్నీగమనం మహాపాపకారణం; అటువంటి పది వేల గమనాలు, పది వేల స్వర్ణచోరీలు, అలాగే అటువంటి కర్మలతో కోట్లసార్లు కలిసిమెలసి ఉండడమూ మహాపాతకంగా లెక్కించబడుతుంది।

Verse 58

शीघ्रं विलयमाप्नोति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । ब्रह्महत्यासमानानि सुरापानसमानि च

ధనుష్కోటిలో మునగడం వలన పాపం త్వరగా లయమవుతుంది; బ్రహ్మహత్యాసమానమైనవి, సురాపానాసమానమైనవి అయిన కర్మలు కూడా అక్కడ శీఘ్రంగా నశిస్తాయి।

Verse 59

गुरुस्त्रीगमनेनापि यानि तुल्यानि चास्तिकाः । सुवर्णस्तेयतुल्यानि तत्संसर्गसमानि च

హే ఆస్తికులారా, గురుపత్నీగమనానికి సమానమైన పాపాలు, స్వర్ణచోరీకి సమానమైన పాపాలు, అలాగే అటువంటి కర్మసంసర్గానికి సమానమైన పాపాలు—అన్నీ అక్కడ నశిస్తాయి।

Verse 60

तानि सर्वाणि नश्यंति धनुष्को टि निमज्जनात् । उक्तेष्वेतेषु संदेहो न कर्तव्यः कदाचन

అవి అన్నీ ధనుష్కోటిలో నిమజ్జనం వలన నశిస్తాయి; ఇక్కడ చెప్పబడిన ఫలితాల విషయంలో ఎప్పుడూ సందేహం చేయకూడదు।

Verse 61

जिह्वाग्रे परशुं तप्तं धारयामि न संशयः । अर्थवादमिमं सर्वं ब्रुवन्वै नारकी भवेत्

నేను నా నాలుక అగ్రభాగంపై తప్తమైన పరశువును ధరించగలను—ఇందులో సందేహం లేదు. ఈ సమస్త స్తుతిని కేవలం అర్థవాదం (అతిశయోక్తి) అని చెప్పువాడు నరకయోగ్యుడు అవుతాడు।

Verse 62

संकरः स हि विज्ञेयः सर्वकर्मबहिष्कृतः । अहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यं द्विजोत्तमाः

అటువంటి వాడిని ‘సంకరుడు’ అని తెలుసుకోవాలి; అతడు సమస్త కర్మకాండల నుండి బహిష్కృతుడు. అయ్యో—ఎంత మూర్ఖత్వం, ఎంత మూర్ఖత్వం, ఎంత మూర్ఖత్వం, ఓ ద్విజోత్తములారా!

Verse 63

धनुष्कोट्यभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । अद्वैतज्ञानदे पुंसां भुक्तिमुक्तिप्रदायिनि

ధనుష్కోటి అనే తీర్థంలో—అది సమస్త పాపాలను నశింపజేసేది—అది మనుష్యులకు అద్వైతజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి భుక్తి మరియు ముక్తి రెండింటినీ ఇస్తుంది—

Verse 64

इष्टकाम्यप्रदे नित्यं तथैवाज्ञाननाशने । स्थितेऽपि तद्विहायायं रमतेऽन्यत्र वै जनः

అది నిత్యం ఇష్టకామ్య ఫలాలను ప్రసాదించేది, అలాగే అజ్ఞానాన్ని నశింపజేసేది—అది సమీపంలో ఉన్నప్పటికీ దానిని విడిచి జనులు ఇతరత్రా రమిస్తారు।

Verse 65

अहो मोहस्य माहात्म्यं मया वक्तुं न शक्यते । स्नातस्य धनुषः कोटौ नांतकाद्भयमस्ति वै

అయ్యో, మోహ మహిమను నేను వర్ణించలేను. ధనుష్కోటిలో స్నానం చేసినవానికి అంతకుడు (మరణం) నుండీ భయం ఉండదు।

Verse 66

धनुष्कोटिं प्रपश्यंति तत्र स्नांति च ये नराः । स्तुवंति च प्रशंसंति स्पृशंति च नमंति च । न पिबंति हि ते स्तन्यं मातॄणां द्विजपुंगवाः

హే ద్విజపుంగవా! ధనుష్కోటిని దర్శించి, అక్కడ స్నానం చేసి, స్తుతించి ప్రశంసించి, భక్తితో స్పర్శించి నమస్కరించే వారు—మళ్లీ తల్లుల పాలు త్రాగరు; అనగా వారికి పునర్జన్మ ఉండదు।

Verse 67

ऋषय ऊचुः । धनुष्कोट्याभिधा तस्य कथं सूत समागता

ఋషులు అన్నారు—హే సూతా! ఆ స్థలానికి ‘ధనుష్కోటి’ అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?

Verse 68

तत्सर्वं ब्रूहि तत्त्वेन विस्तरान्मुनिपुंगव । इति पृष्टो नैमिषीयैराह सूतः पुनश्च तान्

హే మునిపుంగవా! ఆ సంగతులన్నీ సత్యంగా, విస్తారంగా చెప్పండి. నైమిషారణ్య ఋషులు అడగగా సూతుడు మళ్లీ వారితో ఇలా అన్నాడు।

Verse 69

श्रीसूत उवाच । रामेण निहते युद्धे रावणे लोककण्टके । बिभीषणे च लंकायां राजनि स्थापिते ततः

శ్రీ సూతుడు అన్నాడు—యుద్ధంలో లోకకంటకుడైన రావణుడిని రాముడు సంహరించిన తరువాత, లంకలో విభీషణుడిని రాజుగా స్థాపించినప్పుడు…

Verse 70

वैदेहीलक्ष्मणयुतो रामो दशरथा त्मजः । सुग्रीवप्रमुखैर्वीरैर्वानरैरपि संवृतः

దశరథ కుమారుడైన రాముడు వైదేహి (సీత) మరియు లక్ష్మణుడితో కలిసి, సుగ్రీవుని నేతృత్వంలోని వీర వానరులతో చుట్టుముట్టబడి…

Verse 71

सिद्धचारणगन्धर्वदेवविद्याधरर्षिभिः । अप्सरोभिश्च सततं स्तूयमाननिजाद्भुतः

ఆయన స్వభావతఃనే అద్భుతుడు; సిద్ధులు, చారణులు, గంధర్వులు, దేవులు, విద్యాధరులు, ఋషులు మరియు అప్సరసలు సదా ఆయనను స్తుతిస్తూ ఉండేవారు।

Verse 72

लीलाविधृतकोदण्डस्त्रिपुरघ्नो यथा शिवः । सर्वैः परिवृतो रामो गंधमादनमन्वगात्

లీలగా కోదండాన్ని ధరించి—త్రిపురఘ్నుడైన శివుని వలె—అందరూ తోడుగా ఉండగా రాముడు గంధమాదన పర్వతానికి బయలుదేరాడు।

Verse 73

तत्र स्थितं महात्मानं राघवं रावणांतकम् । प्रांजलिः प्रार्थयामास धर्मज्ञोऽथ विभीषणः

అక్కడ ఉన్న మహాత్ముడు రాఘవుడు—రావణాంతకుడు—ను ధర్మజ్ఞుడైన విభీషణుడు అంజలి ఘటించి వినయంగా ప్రార్థించాడు।

Verse 74

सेतुनानेन ते राम राजानः सर्व एव हि । बलोद्रिक्ताः समभ्येत्य पीडयेयुः पुरीं मम

హే రామా! ఈ సేతువు ద్వారా సమస్త రాజులు—బలగర్వంతో ఉద్ధతులు—ఇక్కడికి వచ్చి నా నగరాన్ని పీడించగలరు।

Verse 76

बिभेद धनुषः कोट्या स्वसेतुं रघुनं दनः । अतो द्विजास्ततस्तीर्थं धनुष्कोटिरितिश्रुतम्

రఘునందనుడు (రాముడు) తన ధనుస్సు కొనతో తన సేతువును భేదించాడు; అందువల్ల, ఓ ద్విజులారా, ఆ తీర్థం ‘ధనుష్కోటి’ అని ప్రసిద్ధి చెందింది।

Verse 77

श्रीरामधनुषः कोट्या यो रेखां पश्यते कृताम् । अनेकक्लेशसंयुक्तं गर्भवासं न पश्यति

శ్రీరామ ధనుస్సు అగ్రభాగంతో గీయబడిన రేఖను ఎవడు దర్శించునో, వాడు అనేక కష్టాలతో కూడిన గర్భవాసాన్ని మళ్లీ చూడడు।

Verse 78

धनुष्कोट्यां कृता रेखा रामेण लवणांबुधौ । तद्दर्शनाद्भवेन्मुक्तिर्न जाने स्नानजं फलम्

ధనుష్కోటిలో లవణసముద్రంలో రాముడు గీసిన రేఖ—దాని దర్శనమాత్రంతోనే ముక్తి కలుగుతుంది; స్నానఫలాన్ని చెప్పాల్సిన అవసరమేంటి?

Verse 79

अतः सेतुमिमं भिंधि धनुष्कोट्या रघूद्वह । इति संप्रार्थितस्तेन पौलस्त्येन स राघवः

‘కాబట్టి, ఓ రఘువంశశ్రేష్ఠా, ధనుష్కోటితో ఈ సేతువును భేదించుము.’ అని పౌలస్త్యుడు ఆ రాఘవుని వినయంగా వేడుకున్నాడు।

Verse 80

दानं द्विजाः कुरुक्षेत्रे ब्रह्महत्यादिशोधकम् । तपश्च मरणं दानं धनुष्कोटौ कृतं नरैः

ఓ ద్విజులారా, కురుక్షేత్రంలో చేసిన దానం బ్రహ్మహత్యాది పాపాలను కూడా శుద్ధి చేస్తుంది; అలాగే ధనుష్కోటిలో మనుష్యులు చేసిన తపస్సు, దేహత్యాగం (మరణం), దానం పరమ శుద్ధికరం।

Verse 81

महापातकनाशाय मुक्त्यै चाभीष्टसिद्धये । भवेत्समर्थं विप्रेंद्रा नात्र कार्या विचारणा

మహాపాతకనాశానికి, ముక్తికి, ఇంకా అభీష్టసిద్ధికి ఇది సంపూర్ణంగా సమర్థం, ఓ విప్రేంద్రులారా; ఇందులో విచారణ అవసరం లేదు।

Verse 82

तावत्संपीड्यते जंतुः पातकैश्चोपपा तकैः । यावन्नालोक्यते राम धनुष्कोटिर्विमुक्तिदा

రాముని మోక్షప్రదమైన ధనుష్కోటిని దర్శించేవరకు జీవుడు పాపములు, ఉపపాపములచే నలిగిపోతాడు.

Verse 83

भिद्यते हृदयग्रंथिश्छिद्यंते सर्वसंशयाः । क्षीयंते पापकर्माणि धनुष्कोट्यवलो किनः

ధనుష్కోటిని దర్శించినవాడి హృదయగ్రంథి భేదింపబడుతుంది; సమస్త సందేహాలు ఛేదింపబడతాయి; పాపకర్మలు క్షీణించి నశిస్తాయి.

Verse 84

दक्षिणांभोनिधौ सेतौ रामचन्द्रेण निर्मिता । या रेखा धनुषः कोट्या विभीषणहिताय वै

దక్షిణ సముద్రంలోని సేతువద్ద రామచంద్రుడు ధనుస్సు కొనతో గీసిన ఆ రేఖ నిజంగా విభీషణుని హితార్థమే.

Verse 85

सैव कैलासपदवीं वैकुण्ठब्र ह्मलोकयोः । मार्गः स्वर्गस्य लोकस्य नात्र कार्या विचारणा

అదే (రేఖ) కైలాసపథం, వైకుంఠ-బ్రహ్మలోకాల మార్గం; అది స్వర్గలోకాల రాజమార్గం—ఇందులో సందేహానికి చోటు లేదు.

Verse 86

तुल्यं यज्ञफलैः पुण्यैर्धनुष्कोट्यवगाहनम् । सर्वमंत्राधिकं पुण्यं सर्वदा नफलप्रदम्

ధనుష్కోటిలో అవగాహనము (స్నానం) యజ్ఞఫలసమానమైన పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది; అది సమస్త మంత్రాలకన్నా అధిక పుణ్యకరం, ఎప్పుడూ నిష్ఫలముకాదు.

Verse 87

कायकलेशकरैः पुंसां किं तपोभिः किमध्वरैः । किं वेदैः किमु वा शास्त्रैर्धनुष्कोट्यवलोकिनः

ధనుష్కోటిని దర్శించినవానికి దేహక్లేశకరమైన తపస్సులు, యజ్ఞాలు, వేదాలు గాని శాస్త్రాలు గాని—ఇవన్నీ ఏ ప్రయోజనం?

Verse 88

रामचंद्रधनुष्कोटौ स्नानं चेल्लभ्यते नृणाम् । सितासितसरित्पुण्यवारिभिः किं प्रयोजनम्

మనుష్యులకు రామచంద్రుని ధనుష్కోటిలో స్నానం లభిస్తే, సీతా–అసితా నదుల పుణ్యజలాలతో ఇంకేం ప్రయోజనం?

Verse 89

रामचंद्रधनुष्कोटिदर्शनं लभ्यते यदि । काश्यां तु मरणान्मुक्तिः प्रार्थ्यते किं वृथा नरैः

రామచంద్రుని ధనుష్కోటిని దర్శించగలిగితే, కాశీలో మరణించి మోక్షం కోరడం మనుష్యులు ఎందుకు వ్యర్థంగా చేయాలి?

Verse 90

अनिमज्ज्य धनुष्कोटावनुपोष्य दिनत्रयम् । अदत्त्वा कांचनं गां च दरिद्रः स्यान्न संशयः

ధనుష్కోటిలో స్నానం చేయక, మూడు రోజులు ఉపవాసం చేయక, బంగారం మరియు గోవును దానం చేయకపోతే—అతడు దరిద్రుడవుతాడు; సందేహం లేదు.

Verse 91

धनुष्कोट्य वगाहेन यत्फलं लभते नरः । अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वापि बहुदक्षिणैः

ధనుష్కోటిలో అవగాహన (స్నానం) వల్ల మనిషి పొందే ఫలం, విస్తార దక్షిణలతో అగ్నిష్టోమాది యజ్ఞాలు చేసినా కూడా లభించదు.

Verse 92

न तत्फलमवाप्नोति सत्यंसत्यं वदाम्यहम् । धनुष्कोट्यभिधं तीर्थं सर्वतीर्थाधिकं विदुः

అతడు అదే ఫలాన్ని పొందడు—సత్యం, సత్యం నేను చెప్పుచున్నాను. ‘ధనుష్కోటి’ అనే తీర్థం సమస్త తీర్థాలకన్నా అధికమని ప్రసిద్ధి.

Verse 93

दशकोटिसहस्राणि संति तीर्थानि भूतले । तेषां सान्निध्यमस्त्यत्र धनुष्कोटौ द्विजोत्तमाः

భూమిపై దశకోటిసహస్రాల తీర్థాలు ఉన్నాయి; కాని ఓ ద్విజోత్తములారా, వాటి సమస్త సాన్నిధ్యం ఇక్కడ ధనుష్కోటిలోనే ఉంది.

Verse 94

अष्टौ वसव आदित्या रुद्राश्च मरुतस्तथा । साध्याश्च सह गन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा

అష్ట వసువులు, ఆదిత్యులు, రుద్రులు, అలాగే మరుతులు; సాధ్యులు గంధర్వులతో కలిసి, అలాగే సిద్ధులు మరియు విద్యాధరులు కూడా—

Verse 95

एते चान्ये च ये देवाः सान्निध्यं कुर्वते सदा । तीर्थेऽत्र धनुषः कोटौ नित्यमेव पितामहः

ఇవీ మరియు ఇతర దేవతలూ సదా ఇక్కడ సాన్నిధ్యాన్ని నిలుపుతారు. ఈ ధనుష్కోటి తీర్థంలో పితామహుడు బ్రహ్మ నిత్యంగా విరాజిల్లుతాడు.

Verse 96

सन्निधत्ते शिवो विष्णुरुमा मा च सरस्वती । धनुष्कोटौ तपस्तप्त्वा देवाश्च ऋषयस्तथा

ఇక్కడ శివుడు, విష్ణువు సాన్నిధ్యంగా ఉంటారు; ఉమా మరియు సరస్వతీ కూడా. ధనుష్కోటిలో తపస్సు చేసి దేవతలూ ఋషులూ ఇక్కడే నిలిచివుంటారు.

Verse 97

विपुलां सिद्धिमगमंस्तत्फलेन मुनीश्वराः । स्नायात्तत्र नरो यस्तु पितृदेवांश्च तर्पयेत्

ఆ పవిత్ర కర్మఫలంతో మునీశ్వరులు విస్తారమైన సిద్ధిని పొందారు. అక్కడ స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేసే మనిషి ఆ పుణ్యఫలానికి పాత్రుడవుతాడు.

Verse 98

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते । अत्रैकं भोजयेद्विप्रं यो नरो भक्तिसंयुतः

సర్వ పాపాల నుండి విముక్తుడై బ్రహ్మలోకంలో గౌరవింపబడతాడు. ఇక్కడ భక్తితో కూడిన వాడు ఒక్క బ్రాహ్మణునికైనా భోజనం పెట్టితే ఈ మహాపుణ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 99

इह लोके परत्रापि सोनंतसुखमश्नुते । शाकमूलफले वृत्तिं यो न वर्तयते नरः

ఈ లోకంలోనూ పరలోకంలోనూ అతడు అనంత సుఖాన్ని అనుభవిస్తాడు—కేవలం కూరలు, వేర్లు, ఫలాల మీదే జీవనాన్ని నడపక (ధర్మాచరణకు బదులుగా అతితపస్సునే మార్గంగా చేసుకోక) ఉండేవాడు.

Verse 100

स नरो धनुषःकोटौ स्नायात्त त्फलसिद्धये । अश्वमेधक्रतुं कर्तुं शक्तिर्यस्य न विद्यते

అశ్వమేధ క్రతువును చేయగల శక్తి లేనివాడు, ఆ ఫలసిద్ధి కోసం ధనుష్కోటిలో స్నానం చేయాలి.

Verse 110

स्नात्वांते शिवरात्रौ च निराहारो जितेंद्रियः । कृत्वा जागरणं रात्रौ प्रतियामं विशेषतः

స్నానం చేసి, శివరాత్రి రాత్రి నిరాహారంగా ఇంద్రియనిగ్రహంతో ఉండి, రాత్రంతా జాగరణ చేయాలి—ప్రత్యేకంగా ప్రతి యామాన్ని విశేష శ్రద్ధతో పాటించాలి.

Verse 120

तत्र स्नानं द्विजाः पुंसामर्द्धोदयमहोदये । मन्वाद्युक्तं विना सत्यं प्रायश्चित्तं हि पापिनाम्

హే ద్విజులారా! అర్ధోదయ, మహోదయ వంటి పుణ్యసంధ్యాకాలాలలో అక్కడ స్నానం చేయుట, మన్వాది మొదలైన అదనపు ఆచారాలు లేకపోయినను, పాపులకు నిశ్చయంగా ప్రాయశ్చిత్తమగును.

Verse 130

सेतुमूलं धनुष्कोटिं गंधमादनमेव च । ऋणमोक्ष इति ख्यातं त्रिस्थानं देवनिर्मितम्

సేతుమూలం, ధనుష్కోటి, గంధమాదనం—ఈ దేవనిర్మిత మూడు స్థలాలు ‘ఋణమోక్ష’మని ప్రసిద్ధి; ఋణబంధనాల నుండి విముక్తిని ప్రసాదించు పుణ్యతీర్థత్రయం.

Verse 133

एवं वः कथितं विप्रा धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणां सर्वपापनिबर्हणम्

హే విప్రులారా! ఈ విధంగా ధనుష్కోటి యొక్క వైభవాన్ని మీకు చెప్పితిని—అది మనుష్యులకు భుక్తి, ముక్తి ప్రసాదించి, సమస్త పాపాలను నిర్మూలించును.